Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2013/16124 K.2014/14882

Davacı S.. T.. vekili Avukat tarafından, davalılar Maliye Hazinesi vd aleyhine 31/05/2012 gününde verilen dilekçe ile tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 03/05/2013 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi taraflar vekillerince süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, haksız el koyma nedenine dayalı tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, istem kısmen kabul edilmiş, hüküm, taraflar vekillerince temyiz edilmiştir.

Davacı, kendisine ait küçükbaş hayvanlara kaçakçılık iddiası ile kolluk güçlerince el konulduğunu ve yapılan ceza yargılaması sonucunda üzerine atılı suçtan beraatine ve yedieminde bulunan hayvanların kendisine iadesine karar verildiğini, buna rağmen iadenin gerçekleşmediğini ileri sürerek, bu süreçte mahrum kalınan kazancın davalılardan tazminini talep etmiştir.

Davalılar ise yediemine teslim edilen hayvanların iade edilmemesinde kusurları bulunmadığını, yedieminin malları iade etmediğini, ayrıca davanın zamanaşımı ve husumet yokluğundan reddini savunmuşlardır.

Mahkemece bilirkişi raporu esas alınarak kısmen kabul kararı verilmiştir.

Davaya konu olayda; davacıya ait 450 adet küçükbaş hayvana kaçak oldukları iddiası ile 11/10/2000'de tarihinde kolluk güçlerince el konulmuş ve yediemin olarak dava dışı H.. S..’e teslim edilmiştir.

Ceza dosyasında yürütülen yargılama sırasında yapılan 23/11/2000 tarihli keşifte bilirkişiler tarafından el konulan hayvanların "mor karaman türü olup hepsininde 3-4 yaşlarında erkek koç" olduğu belirlendiği halde, yerel mahkemece tahmini olarak hayvanların dişi ve erkek karışık sürü olarak ele alınıp zarar hesabı yapılan bilirkişi raporu esas alınarak hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.

Ayrıca, el konulan hayvanların sahibine fiilen teslim edilip edilmediği, teslim konusunda davacının müracaatının bulunup bulunmadığı hususları yediemin beyanı da alınarak etraflıca araştırılmalıdır. Sözkonusu küçükbaş hayvanlar davacıya teslim edilmemiş ise, hayvanların el koyma tarihindeki değerleri ceza dosyası keşif zaptı da dikkate alınarak belirlenmeli ve davacının zararı hesaplanmalıdır.

Öte yandan davacının denetim sırasında el konulan hayvanlara ait menşe şehadetnamesini ibraz edememesi ceza mahkemesi kararının 11/06/2003 tarihinde kesinleşmesine rağmen aradan uzunca bir zaman geçtikten sonra 31/05/2012 tarihinde eldeki bu davayı açması gibi davacı kusurları birlikte değerlendirildiğinde zararın artmasında müterafik (bölüşük) kusuru bulunduğu açıktır. Bu durumda, hükmedilecek tazminat miktarından BK.

42, 43 ve 44 maddeleri gereğince uygun miktarda indirim yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.

KARŞI OY YAZISI

İş bu davada ilam zamanaşımı uygulanmayacağı düşüncesindeyim. Zira ilam zamanaşımı bir hakkının varlığını yargı kararıyla tescil ettiren kişinin bu ilamı işleme koyması yönünden uygulanır. Somut olayda bunun tam tersi bir vakıa söz konusudur. Davacı kendi kusuruyla el koymaya neden olmuştur. Yoksa davacı bir alacağını ilamla tespit için yargıya başvurmuş değildir. Şüphe davacı lehine yorumlanarak ceza mahkemesinde beraat etmiştir. Ceza mahkemesi kararının kesinleşme tarihiyle 1 yıllık süre işlemeye başlar.

Zamanaşımı gerçekte var olan bir alacağın sırf alacaklının alacağa karşı kayıtsız kalmasından dolayı isteme hakkını ortadan kaldıran bir hukuksal müessesedir. Dava dosyasındaki el koyma tarihi, ceza mahkemesi kararının sona gelmesi ve kesinleşmesi aşamaları dikkate alındığında bir takım olasılıklar nedeniyle davacı tarafça alacak iddiasında bulunulmamıştır.

Bu olasılıklardan birisi hayatın olağan akışına aykırı olan ve genel yaşam deneyimlerine göre de olanaksız olan dava konusu ve ceza yargılaması konusu hayvan adedinin yediemin tarafından bakılamayacağı gerçeği, gerek adli makamlardan gerekse davacıdan bu hayvanların bakımı için bunca yıl boyunca hiç bakım masrafı istenmemesi gibi izler hayvanların davacı tarafa teslim edildiği gerçeğini çağrıştırır.

Yedieminden veya yargı mercilerinden davacı tarafça bunca yıldır hayvanların iadesi yönünden bir talep olmaması da hayvanların davacı tarafa fiilen geçtiğini (devredildiğini) gösterir. Bu gerçeklik nedeniyle bunca zamandır hayvanların bedeli istenmemektedir. Davacı da bu nedenle bir zarar giderimi veya alacak peşinde değildir. Ve fiili gerçeklik karşısında alacak/tazminat hakkını kayıtsızlık yöntemiyle uyutmaktadır.

Davalı hazine de bu olgulara dayanarak süresi içinde zamanaşımı def'in de bulunabilir. Bu nedenle zamanaşımı def'inin esaslı bir şekilde değerlendirilip davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerekirken yukarıdaki benimsemeye ve ilk derece mahkemesi kabulüne katılmamaktayım.10/11/2014