Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2016/2434 K.2018/160

Davacı ... Düğme ve Aksesuar San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili Avukat ... tarafından, davalı ... ... Hizmetleri A.Ş. aleyhine 30/10/2013 gününde verilen dilekçe ile istirdat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 10/12/2014 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, istirdat istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili; davalı şirketin, dava dışı ... Promosyon Hediyelik Eşya San. ve Tic. Ltd. Şti. ile bir kısım gerçek kişiler aleyhine icra takibi başlattığını, bu icra takibi kapsamında 24/10/2013 tarihinde davacı şirketin adresinde haciz işlemi uygulandığını, davacının, haciz işlemi sırasında icra dosyası borcuna mahsuben bir miktar ödeme yaptığını, bu ödemenin haciz bakısı altında yapıldığını, davalı şirkete herhangi bir borcun bulunmadığını, keza borçlu şirket ile müvekkil şirket arasında herhangi bir ticari, hukuki veya organik bağın bulunmadığını belirterek ödenilen bedelin istirdadını talep etmiştir.

Davalı vekili; davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece; davacı çalışanı olarak dinlenen tanık anlatımlarının, haciz prosedürü içindeki uygulamalara ilişkin olduğu, bunun dışında davacı temsilcisinin irade ve kararına etki yapmak amacına yönelik korku uyandıracak ve bu nedenle borçlu adına ödeme yapılmasına ilişkin bir tehdidin varlığı ispat edilemediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Dava; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesini değiştiren 6335 sayılı Kanunu'nun yürürlük tarihi olan 01/07/2012 tarihinden sonra 30/10/2013 tarihinde açılmıştır. Sözü edilen değişiklikle asliye hukuk mahkemeleri ile asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki, iş bölümü ilişkisi olmaktan çıkarılıp, görev ilişkisi haline getirilmiştir. İş bölümü itirazı 6100 sayılı HMK'nın 116/1-c maddesi gereğince ilk itiraz iken, görev ilişkisi ilk itiraz niteliğinde olmayıp mahkemece resen davanın her aşamasında nazara alınan ve kamu düzeninden sayılan bir dava şartıdır.

Ticarî davalar, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4/1. maddesinde sayılmış olup, buna göre, “Her iki tarafın da ticarî işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın aynı maddenin (a), (b), (c), (d), (e) ve (f) bentlerinde sayılan davalar” ticarî dava olarak adlandırılmıştır.

Mutlak ticarî dava; tarafların tacir olup olmadıklarına ve dava konusu edilen işin ticarî nitelikte olup olmadığına bakılmaksızın ticarî dava olarak sayılan davalar olup, TTK’nın 4/1. maddesinde 6 bent halinde sayılan dava türleri mutlak ticarî davadır.

Nispî ticarî dava ise; tarafları tacir olan ve tarafların ticarî işletmesi ile ilgili olan davalardır. Bu anlamda bir davanın nispî ticarî dava sayılabilmesi için uyuşmazlığın her iki tarafının tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticarî işletmesi ile ilgili olması gerekli ve zorunludur.

Eldeki davada; taraflar tacir olup dava konusu eylem, dava dışı ... Promosyon Hediyelik Eşya San. ve Tic. Ltd. Şti aleyhine başlatılan icra takibi kapsamında, davacı şirketin adresinde yapılan haciz sırasında, icra dosyası borcuna mahsuben ödenen bedelin istirdadına ilişkindir. Bu eylem her iki tarafın ticari işletmeleriyle ilgilidir. Tarafları da tacir olan uyuşmazlığın ticari dava olarak asliye ticaret mahkemesinde görülüp çözülmesi gerekmektedir.

Görev sorunu, kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetilir. Şu durumda; davaya bakma görevinin asliye ticaret mahkemesine ait olması nedeniyle görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, bu yön gözetilmeden işin esasının incelenerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir. Kararın açıklanan nedenlerle bozulması gerekmiştir.