Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/20759 K.2024/2354

Hakkında Hüküm Kurulmak Suretiyle Davanın Kısmen Kabulü

İLK DERECE MAHKEMESİ

Uşak 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

2015/977 E., 2019/78 K.

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı ..... Petrol İnş. Gayr. Ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalı ..... Petrol İnş. Gayr. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı bankanın alacaklısı olduğu ... ile ...'in borçlusu bulundukları bonodan kaynaklanan alacağın ödenmemesi üzerine Uşak 4.İcra Müdürlüğü'nün 2015/4187 sayılı dosyası üzerinden kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibine başlanıldığını, haczi kabil mallarının bulunamadığını, ancak davalıların adlarına kayıtlı dava konusu taşınmazlarını düşük bedellerle diğer davalılara devrettiklerini, devirlerin mal kaçırma kastıyla yapıldığını, borçlular ile taşınmazları satın alan üçüncü şahıslar arasında akrabalık-tanıdıklık-iş ve menfaat ilişkisi bulunduğunu belirterek tasarrufların iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Rampet Petrol İnşaat Gayrimenkul San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davacının dosyaya ibraz etmiş olduğu bir muvakkat ya da kati aciz vesikası olmadığını, müvekkilinin profesyonel bir firma olup danışıklı olarak gayrimenkul almadığını, 13 nolu bağımsız bölümün TEB Uşak Şubesine toplam 680.000,00 TL'den ipotekli olduğunu, satın almış olduğu tarih itibariyle toplam 413.566,00 TL borçlu olup, müvekkili şirketin bu borcu kabul ederek bu gayrimenkulü satın aldığını, 6 ve 7 nolu parselleri dava öncesinde Uşak Demircioğlu Temizlik Mad.Gıda İnş.Otomotiv Tarım Hayvancılık Lojistik San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye satarak devir ettiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalılar ..., ..., ... vekili cevap dilekçesinde; davacı banka ile davalı ... arasındaki kredi ilişkisi ve sözleşmesinin 2015 yılı 10.ayında kurulduğunu, 13 nolu bağımsız bölümün daha önce müvekkillerinden ... tarafından satın alındığını davacının dosyaya ibraz ettiği bir muvakkat ya da kati aciz vesikası bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalılar ... ve ...'in davacı banka borcu doğmadan önceki tarihlerde üzerlerindeki bir kısım gayrimenkulleri satış yoluyla davrettikleri, ancak bu devirlerin davacı bankadan mal kaçırma amacıyla yapıldığına dair veya muvazaalı olduğuna dair bir delil olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ..... Petrol İnş. Gayr. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; dava konusu edilen taşınmazların ticari işletmenin devri mahiyetinde olup, davalılar kanun koyucunun müvekkil banka lehine ihdas ettiği iki yönlü karineyi İİK md. 280/3'de öngörülen delillerle çürütemediğini, davalı savunmalarının ve tanık beyanlarının bu perspektiften değerlendirilmesi ve dava konusu tasarrufların tamamının (arada fahiş fark bulunup bulunmadığı dikkate alınmadan) İİK md. 280/3 uyarınca iptaline karar verilmesi gerekirken, mahkemesince istinaf konusu edilen tasarruf bakımından red kararı verilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ..... Petrol İnş. Gayr. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde; müvekkili lehine nispi vekalet ücreti hükmedilmesi gerektiğini, mahkeme kararında gerekçenin hatalı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; icra takibine konu kambiyo senedine bağlı alacağın, 1456 ada 6 ve 7 parselde kayıtlı taşınmazlar ile 6082 ada 4 nolu parselde kayıtlı 4. kat 13 numaralı bağımsız bölümün satışlarından önce doğduğu, ayrıca bilirkişi raporuyla belirlendiği üzere satış bedeliyle rayiç değerler arasında mislini aşan farkın bulunduğu, bu hali ile İİK'nun 278/3-2 maddesi kapsamında işbu dava konusu üç taşınmaz açısından yapılan tasarrufun iptale tabi olduğu,

borçlular tarafından aynı gün üç ayrı taşınmazın aynı akit ile diğer davalı şirkete satışının da hayatın olağan akışına uygun bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu yapılan bu üç taşınmaz yönünden, açılan davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği, dava konusu taşınmazlardan 120 ada 2 parselde kayıtlı taşınmazın ise 20.05.2014 tarihinde davalı ... tarafından satın alınmış olup işbu tasarrufun, icra takibine konu borcun doğumundan önce yapıldığı,

bu davalı açısından davanın reddine karar verilmesi gerekirken kararın ne gerekçe kısmında ne de hüküm kısmında kabule yönelik olumlu ya da olumsuz bir karar verilmediği gerekçesiyle davalı ..... vekilinin istinaf talebinin reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; kararın HMK'nun 353/1-b-3 maddesi gereğince düzeltilmesine, yeni hüküm tesisine, davacı tarafın, davalılar ... ve ... tarafından diğer davalı ...'e yapılan, Uşak ili, Eşme ilçesi, Karacaömerli köyü Mezar mevkii 120 ada 2 parselde kayıtlı taşınmaza yönelik davasının reddine, davacı tarafın diğer taşımazlar açısından davasının kabulü ile,

Uşak ili, Merkez ilçesi, Ovademirler köyü 1456 ada 6 ve 7 parselde kayıtlı taşınmazlar ile Uşak ili Merkez Kemalöz mah.

6082 ada 4 nolu parselde kayıtlı 4. kat 13 numaralı bağımsız bölümün 16.11.2015 tarihli ve 19880 yevmiye numaralı satışına ilişkin tasarrufların, davacı yönünden iptali ile; davacıya bu taşınmazlar üzerinde, Uşak 4. İcra Müdürlüğünün 2015/4187 sayılı takip dosyasındaki alacak ve fer'ileri ile sınırlı olmak üzere cebri icra yetkisi tanınmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ..... Petrol İnş. Gayr. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde.

6 ve 7 nolu parselde kayıtlı taşınmazların davadan az önce 3. kişilere devredildiği, bu nedenle davanın bedele dönüştüğünün gözetilmediğini, takibe konu edilen kambiyo senedi olsa da davacı banka ile davalı ... ve ... arasındaki borç ilişkisinin 20.05.2014 yılından önce başladığını, davalıların bankanın kredi müşterisi olduklarını, borç ilişkisinin çok önceye dayandığını, anne kız olan davalılar arasında ki tapu devri işleminin muvazaalı olduğunun açıkça ortada olduğunu, bu nedenle davalı ...'ya devredilen taşınmaz yönünden de tasarrufun iptali kararı verilmesi gerektiğini,

bu taşınmaz yönünden hükmedilen vekalet ücretinin daha yüksek olan alacak tutarından hesaplanmasının da hatalı olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

Davalı ..... Petrol İnş. Gayr. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde; şirketin emlak alım satımı yapan profesyonel bir firma olduğunu, dava konusu 13 nolu bağımsız bölüm ile 6 ve 7 nolu parsellerin Türk Ekonomi Bankası'na ipotekli iken 413.566,00 TL ipotekten kaynaklanan borcun da üstlenilerek satın alındığını, aciz vesikasının bulunmadığını belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İİK 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 277 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin 3 numaralı bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz yada iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır. Davacı, iptal davası sabit olduğu takdirde, tasarruf konusu mal üzerinde cebri icra yolu ile hakkını almak yetkisini elde eder ve tasarruf konusu taşınmaz mal ise, davalı üçüncü şahıs üzerindeki kaydın düzeltilmesine gerek olmadan o taşınmazın haciz ve satışını isteyebilir (İİK.md.283/1). Bu yasal nedenle iptal davası, alacaklıya alacağını tahsil olanağını sağlayan, nispi nitelikte, yasadan doğan bir dava olup; tasarrufa konu malların aynı ile ilgili değildir.

Bu tür davaların dinlenebilmesi için, davacının borçludaki alacağının gerçek olması, borçlu hakkındaki icra takibinin kesinleşmiş olması, iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapılmış olması ve borçlu hakkında alınmış kesin veya geçici aciz belgesinin (İİK'nun 277 md) bulunması gerekir. Bu ön koşulların bulunması halinde ise İİK'nun 278, 279 ve 280 inci maddelerinde yazılı iptal şartlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Özellikle İİK'nun 278 inci maddesinde akdin yapıldığı sırada kendi verdiği şeyin değerine göre borçlunun ivaz olarak pek aşağı bir fiyat kabul ettiği ve yasanın bağışlama hükmünde olarak iptale tâbi tuttuğu tasarrufların iptali gerektiğinden mahkemece ivazlar arasında fark bulunup bulunmadığı incelenmelidir. Aynı maddede sayılan akrabalık derecesi vs. araştırılmalıdır.

Keza İİK'nun 280 inci maddesinde malvarlığı borçlarına yetmeyen bir borçlunun alacaklılarına zarar vermek kastıyla yaptığı tüm işlemler, borçlunun içinde bulunduğu mali durumu ve zarar verme kastının işlemin diğer tarafınca bilindiği veya bilinmesini gerektiren açık emarelerin bulunduğu hallerde tasarrufun iptal edileceği hususu düzenlendiğinden yapılan işlemde mal kaçırma kastı irdelenmelidir.

Öte yandan İİK'nun 279 uncu maddesinde de iptal nedenleri sayılmış olup bu maddede yazılan iptal nedenlerinin gerçekleşip gerçekleşmediği de takdir olunmalıdır.

Bölge Adliye Mahkemesince; icra takibine konu kambiyo senedine bağlı alacağın, 1456 ada 6 ve 7 parselde kayıtlı taşınmazlar ile 6082 ada 4 nolu parselde kayıtlı 4. kat 13 numaralı bağımsız bölümün satışlarından önce doğduğu, ayrıca bilirkişi raporuyla belirlendiği üzere satış bedeliyle rayiç değerler arasında mislini aşan farkın bulunduğu, bu hali ile İİK'nun 278/3-2 maddesi kapsamında işbu dava konusu üç taşınmaz açısından yapılan tasarrufun iptale tabi olduğu,

borçlular tarafından aynı gün üç ayrı taşınmazın aynı akit ile diğer davalı şirkete satışının da hayatın olağan akışına uygun bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu yapılan bu üç taşınmaz yönünden açılan davanın kabulüne karar verilmişse de; varılan sonuç dosya kapsamı ve mevcut delil durumuna uygun düşmemektedir.

Tapudaki satış bedeli dışında yapılan ödemelerin davalı 3. kişi tarafından devir tarihi veya devir tarihine yakın tarihli banka hesap hareketleri, banka ödemesi, kredi kullanımı gibi delillerle ispatlanması mümkün olup, bu belgelerdeki meblağların tapudaki bedele eklenerek mislini aşan bedel farkının varlığı değerlendirilmelidir. Dava konusu 6 ve 7 nolu parselin 16.11.2015 tarihinde davalı borçlu ... tarafından davalı 3. kişi Uşak Rampet Pet. İnş. Gayr. ve Tic. Ltd.

Şti.'ne üzerinde 11.02.2014 tarihli 430.000,00 TL bedelli TEB A.Ş. lehine ipotekli olarak toplamda 160.000,00 TL bedelle devredildiği, mahkemece yargılama sırasında alınan bilirkişi raporuna göre 6 ve 7 nolu parselin satış tarihindeki gerçek değerinin toplam 236.911,46 TL olduğu, dava konusu 4 nolu parselde kayıtlı 4. kat 13 numaralı bağımsız bölümün de 16.11.2015 tarihinde davalı borçlu ... tarafından davalı 3. kişi Uşak Rampet Pet. İnş. Gayr. ve Tic. Ltd.

Şti.'ne üzerinde 26.03.2007 tarihli 200.000,00 TL bedelli Fortisbank A.Ş. Lehine, 29.05.2014 tarihli 250.000,00 TL bedelli TEB A.Ş. lehine ipotekli olarak toplamda 75.000,00 TL bedelle devredildiği, alınan bilirkişi raporuna göre 13 nolu bağımsız bölümün satış tarihindeki gerçek değerinin toplam 254.556,49 TL olduğu, davalı 3.kişi Uşak Rampet Pet. İnş. Gayr. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından dosyaya sunulan dekontlara göre davalı 3.kişi Uşak Rampet Pet. İnş. Gayr. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin 12.11.2015 tarihinde davalı borçlu ... hesabına 76.740,00 TL, 13.11.2015 tarihinde de 25.000,00 TL ödeme yaptığı, yapılan bu ödemeler ve ipotek bedelleri göz önüne alındığında bedel farkının bulunmadığı anlaşılmaktadır. Öte yandan.

İİK'nun 280 inci maddesine göre kötü niyeti kanıtlama yükümlülüğü davacı tarafta olup, her ne kadar Bölge Adliye Mahkemesince borçlular tarafından aynı gün üç ayrı taşınmazın aynı akit ile diğer davalı şirkete satışının da hayatın olağan akışına uygun bulunmadığı belirtilmişse de bu husus tek başına davalı 3. kişi şirketin kötüniyetini göstermeyeceğinden ve bundan başka davalılar arasında akrabalık bağı, iş ortaklığı, arkadaşlık gibi kötü niyeti gösterir bir durum da kanıtlanamadığından davanın sözü edilen bu 3 taşınmaz yönünden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu üzere davanın kabulüne karar verilmiş olması doğru değildir.

3. Tasarrufun iptali davalarının dinlenebilmesi için, davacının borçludaki alacağının gerçek olması, borçlu hakkındaki icra takibinin kesinleşmiş olması, iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapılmış olması ve borçlu hakkında alınmış kesin veya geçici aciz belgesinin (İİK'nun 277 md) bulunması, bu ön koşulların bulunması halinde ise İİK'nun 278, 279 ve 280 inci maddelerinde yazılı iptal şartlarının bulunup bulunmadığının araştırılması gerekmektedir.

Bölge Adliye Mahkemesince; dava konusu taşınmazlardan 120 ada 2 parselde kayıtlı taşınmazın ise 20.05.2014 tarihinde davalı ... tarafından satın alınmış olup işbu tasarrufun, icra takibine konu borcun doğumundan önce yapıldığı gerekçesiyle bu taşınmaz yönünden davanın reddine karar verilmiş olması doğru ise de; iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapılmış olmasına göre davalı ...'e devredilen bu taşınmaz yönünden davanın dava şartı yokluğundan reddi ile bu davalı yararına maktu vekalet ücreti takdiri gerekirken nispi vekalet ücretine hükmedilmesi de doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ..... Pet. İnş. Gayr. ve Tic. Ltd. Şti.vekilinin, (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalı ..... Pet. İnş. Gayr. ve Tic. Ltd. Şti.'ye iadesine,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine, kararın bir örneğinin İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,