Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/22533 K.2023/13737

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; Sakarya'dan Diyarbakır'a mevsimlik işçi taşıyan dava dışı ...sevk ve idaresindeki aracın traktöre çarpması sonucunda müvekkillerinin araçta yolcu olarak bulunan kızı ........,'ın vefat ettiğini, aracın zorunlu ferdi koltuk sigortası bulunmadığını, davalıdan 19.02.2019 tarihinde tazminat talebinde bulunulduğunu, davalının aracın hususi araç olduğunu belirterek ödeme yapmadığını, taşımanın şehirlerarası olması, aracın ruhsatında kullanım amacının yolcu nakli olması, taşımanın ücret karşılığı yapılması ve ferdi koltuk sigortası ölüm teminatının hesaplama gerektirmemesi sebebiyle ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek itirazın iptali ile icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşımanın 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında şehirlerarası veya uluslararası bir ticari taşıma olmadığını, sürücü beyanına göre taşımanın ücret karşılığı yapılmadığını, bu sebeplerle zorunlu koltuk sigortası yaptırma zorunluluğu bulunmadığını, dava konusu taşımanın Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde belirlenen yetki belgelerinin hiçbirinin kapsamına girmediğini, aracın bu kapsamda hiçbir izin belgesi bulunmadığını, aracın kullanım amacının ruhsatta hususi olarak belirtildiğini,

aracın kaza sırasındaki taşıma faaliyetinin karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortası yaptırılmasını gerektirmediğini, bu tür taşımaların biletsiz ve sözleşme olmadan yapılamayacağını, davalının sorumluluğu bulunmadığını, alacağın likit olmadığını, davanın temelinin haksız fiil olduğunu ve avans faizi istenemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacıların çocuğunun ticari amaçla şehirlerarası ve ticari amaçlı taşımacılık yapan araçta vefat ettiği, taşımanın 4925 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yapılan bir taşıma olduğu, aracın zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasının yaptırılmamış olduğu, bu durumda Güvence Hesabının sorumluluğu bulunduğu,

aracın yetki belgesi bulunmadığına ilişkin savunmanın zarar görene karşı değil, Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartlarının A-7 maddesinin C bendi uyarınca işletene karşı ileri sürülebileceği, ferdi kaza koltuk sigortası meblağ sigortası olduğundan ve bu nedenle de alacak bilinebilir, hesaplanabilir ve likit olduğundan icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulü ile itirazın iptali ile takibin devamına, alacak likit olduğundan % 20 oranında belirlenen 35.000,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; taşımanın ücret karşılığı yapılmadığını ve ticari bir taşıma olmadığını, Karayolu Taşımacılık Yönetmeliğinde belirlenen yetki belgelerinin hiçbirinin alınmadığını, ruhsata göre kullanım amacının hususi olduğunu, karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortası yaptırılması gerekmediğini, davalının sorumluluğu bulunmadığını, alacağın yargılama sonucu belli olacağını, icra inkar tazminatı şartlarının oluşmadığını, avans faize karar verildiğini ancak dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilebileceğini belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; kazaya karışan minibüs için zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırılmasının zorunlu olduğu, alacağın bilinebilir ve likit olduğu, davacılarca davalı tarafa başvuruda bulunulduğu, ancak davalı tarafça 26.02.2019 tarihli yazı ile talebin reddedildiği,

davalının takipten önce temerrüde düştüğü nazara alındığında temerrüt tarihinden takip tarihine kadar faiz talep edilmesi ve bunun kabulü yerinde olmakla birlikte, aracın ruhsat bilgilerine göre kullanım amacının hususi olması nedeniyle yasal faize hükmedilmesi gerektiği, davadan önce tarafların zorunlu arabuluculuk yoluna başvurdukları,

dava şartı olan arabuluculukta tarafların anlaşmaması halinde Bakanlık bütçesinden karşılanan arabuluculuk ücretinin resen yargılama gideri olarak tahsil edilmesi gerektiği halde mahkemece Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve yargılama giderlerinden sayılan arabuluculuk ücretine ilişkin hüküm kurulmamasının yerinde olmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulü ile itirazın kısmen iptaline,

icra takip tarihi olan 15.03.2019 itibariyle davacı ... yönünden 87.500,00 TL asıl alacak ve 302,05 TL işlemiş faiz, davacı ... yönünden 87.500,00 TL asıl alacak ve 302,05 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 175.000,00 TL asıl alacak ve 604,10 TL işlemiş faiz üzerinden icra takibinin devamına, icra takip tarihinden itibaren asıl alacağa yasal faiz uygulanmasına, alacak likit nitelikte olduğundan % 20 oranında belirlenen 35.000,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; araç ruhsat bilgilerine bakıldığında yolcu nakline özgülenen minibüs cinsinde bir araç olduğunun görüleceğini, tüm mağdur ve tanıkların ifadelerinde sürücüyü tanımadıklarını, ücret mukabilinde taşındıklarını beyan ettiklerini şehirlerarası taşıma olduğunu, avans nispetinde temerrüt faizine hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; sürücünün beyanlarından taşımanın ücret karşılığı yapılmadığının anlaşıldığını, servis araçları için kanuni sigorta yaptırma zorunluluğu bulunmadığını, aracın 06.02.2004 tarihli Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Yönetmeliğinin 15 inci maddesiyle ZMSS Poliçesi yaptırmasının zorunlu tutulduğunu, dava konusu taşımanın tarım işçilerini taşımak maksadı ile yapılmakta olup, ücret karşılığı yapılmayan ve ticari olmayan bir taşıma olduğunu, servis olarak kullanılan araç için Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırma zorunluluğu bulunmadığını, 2010/8 sayılı Genelgeye göre,

01.07.2010 tarihinden sonra yapılan yolcu taşımalarında, taşımacıların Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırma mecburiyeti bulunabilmesi için taşımanın il sınırları içinde yapılmaması, 100 km'nin üzerinde şehirlerarası veya uluslararası taşıma olması ve 2010/8 nolu Genelgede açıklanan yetki belgelerinden herhangi birine haiz bulunmasının şart olduğunu, aksi halde Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırma mecburiyeti bulunmadığını, ruhsata göre aracın hususi kullanıma özgülenmiş olduğunu, yargılamaya muhtaç bir alacak için icra inkar tazminatına hükmedilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu belirtmiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacılar desteğinin zorunlu ferdi koltuk sigortası bulunmayan araçta yolcu iken 18.09.2014 tarihinde meydana gelen kaza sonucunda vefat etmesi nedeniyle ölenin mirasçılarının başlattığı icra takibine itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67 nci maddesi, Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14 üncü maddesi, ... Yönetmeliğinin 9 uncu maddesi.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir

2. Kazaya karışan araç minibüs olup taşımanın ticari amaçlı olmasına göre, istem gibi avans faiz uygulanması gerekirken yasal faize hükmedilmiş olması doğru olmayıp bozmayı gerektirir. Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 1-b numaralı bendinde yer alan "yasal" ibaresinin çıkartılarak yerine "avans" ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacılara iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,