Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/24716 K.2023/10220

Taraflar arasında görülen tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda davanın kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirket tarafından zorunlu trafik sigortalı bulunan, davalı adına kayıtlı, dava dışı ... sevk ve idaresindeki aracın karıştığı kaza sonucu davacı ... şirketinin hasara uğrayan araç nedeni ile 2.995,00 TL ve yaya ...'ın vefatı nedeniyle mirasçılarına 74.214,00 TL ödeme yaptığını belirterek ödenen miktarın davalıdan rücuen tahsilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesinde; aracın uzun süreli kiraya verildiğini, kendilerine husumet düşmediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 08.10.2015 tarihli, 2014/92 Esas 2015/1207 Karar nolu kararı ile; davalı adına kayıtlı bulunan davacı tarafa sigortalı olan aracın karıştığı kazada araç sürcüsünün ehliyetsiz olduğu ve kazada asli kusurlu olduğu, kazada ölen yaya ...'ın mirasçılarına 74.214,00 TL tazminat ödendiği, Trafik Sigortası Genel Şartları 4/c maddesi gereğince ödenen tazminatın davalıdan rücuen tazmini talep edildiğinden; davanın kabulüne, 2.984,54 TL hasar bedeli, 74.214,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı olmak üzere toplam 77.198,54 TL nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 08.10.2015 tarihli ve 2014/92 Esas, 2019/6259 Karar sayılı kararı ile;

" Taraf teşkili dava şartı olup, davanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir. Mahkemenin, dava dilekçesini ve duruşma gününü taraflara kendiliğinden tebliğ edip taraf teşkilini sağlaması, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun amir hükmü gereğidir.

Yargılamanın sağlıklı bir biçimde sürdürülebilmesi, iddia ve savunma ile ilgili delillerin eksiksiz toplanıp tartışılabilmesi, itirazların yapılabilmesi, davanın süratle sonuçlandırılabilmesi, öncelikle tarafların davadan ve duruşma gününden haberdar edilmesi ile mümkün olur. Kişinin hangi yargı merciinde duruşması bulunduğunu, hakkındaki iddia ve isnatların nelerden ibaret olduğunu bilmesi, 7201 Sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine uygun şekilde tebligat yapılması ile sağlanabilir.

Somut olayda, davalı şirkete dava dilekçesi Tebligat Kanunu 35. Maddesine göre tebliğ edilerek yargılamaya devam edilmiştir.

Dairemizin 22.11.2013 tarihli 2013/17463 Esas sayılı ilamından sonra yapılan yargılamada, davalı şirkete çıkarılan duruşma gün ve saatini bildirir tebligatın iade gelmesi üzerine davalı şirket adresi Gaziantep Ticaret Sicil Müdürlüğüne sorulmuş, 05.12.2014 tarihli yazı cevabıyla davalı şirketin kaydına rastlanamadığı bildirilmiş olup davacı vekili tarafından 03.02.2015 tarihli dilekçe ile şirketin Adıyaman'da olduğu bu nedenle ilgili sicil müdürlüğüne yazı yazılması gerektiği bildirmesine rağmen mahkemece şirketin güncel adresi araştırılmadan yargılamaya devam olunmuştur.

Karar tarihinden sonra 05.04.2016 tarihli yazıya istinaden Adıyaman Ticaret Sicil Müdürlüğünün 26.04.2016 tarihli yazı cevabıyla şirketin güncel adresi bildirilmiş ve davalı vekili yargılamadan gerekçeli kararın tebliği ile haberdar olduklarını bildirmiştir.

Bu durumda mahkemece davalı şirket vekiline usulune uygun şekilde dava dilekçesinin tebliği ile delillerinin toplanması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu biçimde taraf teşkili sağlanmadan, yargılamaya devam edilerek hüküm kurulması savunma hakkının kısıtlanmasına yönelik esaslı usul hatası olduğundan hükmün bozulması gerekmiştir." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı şirketin işleten olup olmadığının tespiti için maliyeye ve vergi dairesine kazaya konu aracın kira beyannamesi ve damga vergisinin bulunup bulunmadığı yönünde müzekkere yazıldığı, ancak gelen cevabi yazılarda araca ilişkin kira beyanı ve damga vergisi tahakkuku ve ödemesinin olmadığının belirtildiği, davalı tarafça kira sözleşmesi ibraz edilmiş ise de bu sözleşmede davaya konu aracın plakası yazmadığı gibi sözleşmenin bu aracı kapsadığı ve aracın kiracıya teslim edilerek fiili hakimiyetin kiracıya geçtiğinin de anlaşılamadığı,

buna göre aracın uzun süreli kira sözleşmesi ile üçüncü kişiye kiralandığına ve teslimine yönelik yeterli ve somut delil ibraz edilmediğinden davalı tarafın işleten olduğunun kabul edildiği, davaya konu kazaya sebep olan sürücü ...'in ehliyetsiz olduğundan bahisle iş bu dava açıldığından, kaza tarihinde bu şahsın sürücü belgesinin olup olmadığının sorulduğu, gelen cevabi yazıda sürücü belgesinin olmadığının belirtildiği, dava dışı ...'in sürücü belgesiz olarak kaza yapması sebebiyle oluşan zararın rücu kapsamında olduğu ve davalı şirketin araç sahibi olması ve işleten olması sebebiyle zarardan sorumlu olduğu,

ancak dava dilekçesinde her ne kadar 2.995,00 TL araç hasar ödemesine yönelik de talepte bulunulmuş ise de bu hasar ödemesine dair davacı tarafça herhangi bir delil ibraz edilmediğinden, bu ödemeye yönelik rücu talebinin reddedildiği belirtilerek, 74.214,00 TL'nin dava tarihi olan 07.08.2012 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; kazaya karışan aracın her ne kadar trafikte davalı şirket adına kayıtlı ise de Türk Telekominikasyon AŞ'ye uzun süreli kiraya verildiğini, bu nedenle kendilerine husumet düşmediğini, işleten sıfatının bulunmadığını, buna rağmen davalı tarafça davacıya dava konusu ödemenin yapılmış olmasına rağmen davacının mükerrer tahsilat için mahkemeye bunu bildirmediğini, davanın konusuz kaldığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; zorunlu trafik sigortacısı tarafından zarar gören üçüncü kişiye ödenen tazminatın, ehliyetsizlik nedeniyle sigortalısından rücuen tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51, 52 ve 53 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 ve 95 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olmasına, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmamasına, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmamasına göre temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda dökümü yazılı temyiz harcının temyiz eden davalıdan alınmasına,