Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/24729 K.2022/15804

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda verilen hükmün temyizen tetkiki davacı vekili ve davalılar vekili tarafından talep edilmiş olup, davalılar vekilince duruşma istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen 29.11.2022 Salı günü davacı vekili Av. ... geldi. Davalılar tarafından gelen olmadı. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan davacı vekili dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARŞI OY

Dava, basın yoluyla kişilik haklarına saldırı nedeniyle manevi tazminat istemine ilişkindir.

Davacı vekili, Ekşi Sözlük isimli sosyal medya paylaşım sitesinde müvekkili hakkında asılsız bir haber yapılıp yayınlandığını, yayın aleyhine erişimin engellenmesi kararı aldırıldığını, buna ilişkin olarak Birgün Gazetesinin internet sayfasında bu konunun haberleştirildiğini, haber verilirken erişimin engellenmesi kararı etkisiz hale gelecek şekilde tekrar yayının internet ortamında yayınlanarak kişilik haklarına zarar verildiğini, haberin bakan olan müvekkili üzerinden hükümeti ve bakanı itibarsızlaştırmanın amaçlandığını belirterek manevi tazminat ödenmesine ve kararın yayınlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar vekili; Ekşi Sözlük isimli sosyal medya paylaşım sitesinde yer verilen bir haberin ve bu habere erişimin mahkeme kararıyla engellendiğine dair bilgileri içeren haber yapıldığına bahse konu sitede böyle bir haberin yapıldığının ve habere erişim engeli getirildiğinin gerçek olduğunu, müvekkiline ait internet sitesinde gerçek bilgilerin haberleştirildiğini ve yayında mahkeme kararı da dahil tüm bilgilerin doğru olarak verildiğini, bu itibarla yayının basın özgürlüğü kapsamında kaldığını beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesince; söz konusu haberin gerçeğe uygun olduğu, davacının ülkede tanınmış siyasetçi olduğu, davaya konu haberin basın ve ifade özgürlüğü kapsamında kalıp veriliş biçimi ve bütünlüğü çevresinde eleştiri sınırları içerisinde kalınarak haber yapılmış olduğundan davanın reddine karar verilmiş, söz konusu karara karşı davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince, davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile ilk derece mahkemesinin kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya kapsamından; davacı ...’ın haber tarihinde Hazine ve Maliye Bakanı olduğu anlaşılmaktadır. Dava konusu uyuşmazlık; davacı hakkında yapılan haber nedeniyle davacının şöhret ve itibarına saygı gösterilmesini isteme hakkı ile davalıların basın özgürlüğü arasındaki dengenin doğru kurulup kurulmadığına ilişkindir.

Anayasa’nın 28. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca basın özgürlüğünün sınırlanmasında ifade özgürlüğünün sınırlandırılmasına ilişkin hükümler uygulanır. Bu anlamda basın özgürlüğü, ifade özgürlüğünün farklı bir görünümü olarak karşımıza çıkar.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) ve Anayasa Mahkemesine (AYM) göre ifade özgürlüğü, demokratik toplumun temelini oluşturan ana unsurlardan olup, sadece toplum tarafından kabul gören, zararsız veya ilgisiz kabul edilen bilgi ve fikirler için değil incitici, şok edici ya da endişelendirici bilgi ve düşünceler için de geçerlidir.

İfade özgürlüğü, yokluğu hâlinde demokratik bir toplumdan söz edemeyeceğimiz çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin bir gereğidir (AİHM: Handyside/Birleşik Krallık, B. No: 5493/72, 7/12/1976, par.49. Von Hannover/Almanya (No:2), B. No: 40660/08 ve 60641/08, 7/2/2012, par.101). (AYM: Medya Gündem Dijital Yayıncılık Ticaret A.Ş, B. No: 2013/2623, 11/11/2015, par.31 [G.K.]. D.Ö, B. No: 2014/1291, 13/10/2016, par.56 [G.K.]. Koray Çalışkan, B.

No: 2014/4548, 5/12/2017, par.18. Kemal Kılıçdaroğlu ( 3 ), B. No: 2015/1220, 18/7/2018, par.28).

Anayasa Mahkemesi pek çok kararında, ifade özgürlüğünün özel güvencelere bağlanmış şekli olan ve Anayasa'nın 28. maddesinde düzenlenen basın özgürlüğünün, demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden olup bireylerin gelişmesi ve toplumun ilerlemesi bakımından gerekli temel şartlardan birini oluşturduğunu ifade etmiştir (AYM; Mehmet Ali Aydın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, par.69; Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, par.34-36; Mustafa Nihat Behramoğlu ve Diğerleri, B. No: 2015/11961, 11/6/2018, par.40). Bu bağlamda ifade özgürlüğü ile basın özgürlüğü demokrasinin işleyişi için hayati önemdedir (Bekir Coşkun, par.34-36 ). Basın özgürlüğünün kamuoyuna çeşitli fikir ve tutumların iletilmesi ve bunlara dair bir kanaat oluşturması

bakımından en etkili araçlardan birini oluşturduğu açıktır (AYM; İlhan Cihaner (2), B. No: 2013/5574, 30/6/2014, par.63).

Ancak belirtmek gerekir ki basın özgürlüğü sınırsız değildir. Anayasa'nın 17. maddesi gereğince, bireyin manevi varlığının bir parçası olan şeref ve itibara üçüncü kişilerin saldırılarını önlemek de yargı mercilerinin görevleri arasındadır.

Mahkemeler, Anayasa'nın 17. maddesi gereğince kişilik haklarını korurken aynı zamanda Anayasa'nın 26. ve 28. maddeleri gereğince ifade ve basın özgürlüklerinin gerçek ve etkili bir biçimde korunmasını sağlama yükümlülüğü sebebiyle yarışan haklar arasında adil bir denge kurmak zorundadır. Bu denge kurulurken Anayasa’nın 13. maddesi kapsamında hakkın özüne dokunulmamalı, demokratik toplum düzeninin gerekleri ve sınırlama amacı ile aracı arasındaki ölçü gözetilmelidir (AYM.

Nilgün Halloran, B. No: 2012/1184, 16/7/2014, par.43). Bu anlamda, mahkemece dayanılan gerekçelerin, ifade özgürlüğünü kısıtlama bakımından “demokratik toplum düzeninin gerekleri” ve “ölçülülük” ilkelerine uygun olduğunu inandırıcı bir şekilde ortaya koyup koyamadığı denetlenmelidir.

Mahkeme, düşüncelerin açıklanması ve yayılmasına yönelik olarak tazminata karar verirken düşünceyi açıklama ve yayma özgürlüğünün kullanılmasından kaynaklanan yarardan çok daha ağır basan, korunması gereken bir yararın varlığını somut olgulara dayanarak göstermelidir (AYM. Mustafa Ali Balbay, B. No: 2012/1272, 4/12/2013, par.114).

Mahkemeler, yarışan haklar arasında dengeleme yaparken; yayında kamu yararı bulunmasına, kamusal yarara dair bir tartışmaya katkı sağlamasına, toplumsal ilginin varlığına ve konunun güncel olmasına, haber veya makalenin konusu ile yayımlanma şartlarına, bunlarda kullanılan ifadelerin türüne, yayının içeriğine, şekli ve sonuçlarına, habere yönelik kısıtlamaların niteliğine ve kapsamına, haberde yer alan ifadelerin kim tarafından dile getirildiğine, hedef alınan kişinin kim olduğuna ve tanınırlık derecesi ile ilgili kişinin önceki davranışlarına dikkat etmelidir (AYM; Mustafa Nihat Behramoğlu ve Diğerleri, par.47).

Somut olayda, Birgün Gazetesi’nin 25/06/2019 tarihli internet sitesindeki yayınında. “Ekşi Sözlük’teki Berak Albayrak – Ö...U... başlığı kaldırıldı” isimli haber yapılarak davacının ve dava dışı Ö.U.’nun fotoğraflarına yer verildiği, haber içeriğinde ise. “Ekşi Sözlük’te açılan “... Ö... U... ilişkisi iddiası” başlığı Hazine ve Maliye Bakanı ...’ın talebi üzerine kaldırıldı. Ekşi Sözlük’te açılan “... Ö... U... ilişkisi iddiası” başlığına erişim engeli getirildi.

Başlığa tıklayanlar “İstanbul Anadolu 1. Sulh Ceza Hakimliğinin ...’ın talebi üzerine verdiği 18/06/2019 tarih ve 2019/4832 D.İş sayılı kararı uyarınca bu başlıkta yer alan içeriklere erişimin engellenmesine karar verilmiştir” uyarısıyla karşılaşıyor. Ayrıca Birgün Gazetesi’nin 22/06/2019 tarihli nüshasının 7. sayfasında aynı haberin, tamamen aynı başlık ve cümlelerle davacı ve dava dışı Ö.U.’nun fotoğraflarıyla birlikte yer aldığı anlaşılmaktadır.

Somut davada göz önünde bulundurulması gereken ilk husus, davacının toplumsal konumudur. Ekşi Sözlük’teki erişim yasağının haberleştirildiği tarihte davacının Hazine ve Maliye Bakanı olarak görev yapmakta olduğu anlaşılmaktadır. Eleştirilerin hedefinde olan ve siyasi kimliği bulunan Bakanın makul eleştiri sınırları daha geniş kabul edilmelidir. Bu sebeple anılan kişiye yönelen bir yayında basın özgürlüğüne getirilen kısıtlama, eğer bir siyasetçinin şeref ve itibarına yönelik ise kişilik haklarının saldırıya uğradığına ilişkin iddianın, çok daha sıkı bir denetimden geçirilmesi gerekir.

Somut davada göz önünde bulundurulması gereken ikinci husus, dava konusu yayında, maddi vakıaya yer verilirken kaba, incitici, aşağılayıcı veya küçük düşürücü bir dil kullanılmamış olmasıdır. Yayında, davacının kişilik değerleri hedef alınmaksızın ve rahatsız edici bir üslup kullanılmaksızın haberin sunulduğu anlaşılmaktadır.

Bu bağlamda belirtilmelidir ki basın, somut gerçeği değil, o anda belirlenen, var olan ve orta düzeydeki kişilerce de yayının yapıldığı biçimi ile kabul edilen olguları yayınlamak durumundadır. O anda ve görünürde var olup da sonradan gerçek olmadığı anlaşılan olayların ve olguların yayınından basın sorumlu tutulamaz. Bu itibarla başka bir sosyal medya platformunda getirilen erişim engelinin haber değeri vardır ve haber bütün bilgilerle gerçeğe uygun şekilde sunulmuştur.

Somut davada göz önünde bulundurulması gereken üçüncü husus ise aşağılayıcı ve küçük düşürücü bir dilin kullanılmamış olmasıdır. Haber içeriğinde erişim engeli ile ilgili haber hiçbir yorum katılmaksızın verilmiş, siyasi bir konumu bulunan davacının özel hayatının, aynı durumda olmayan normal vatandaşlara göre daha kısıtlı olduğu, hakkındaki iddiaların dönemin sosyal medya platformları ile TV, gazete ve diğer yayın araçlarında etraflıca yer aldığı, haberin güncel olduğu göz önüne alındığında gerek internet sitesinde yapılan haberlerin gerekse aynı şirkete ait gazetede söz konusu habere yer verilmesinin ifade özgürlüğünün bir görünümü olan basın özgürlüğü kapsamında kaldığı anlaşılmaktadır.

Tüm bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; dava konusu yayınların basın özgürlüğü kapsamında kaldığı anlaşıldığından davanın tümden reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle Sayın Çoğunluğun onama yönündeki düşüncesine iştirak etmiyoruz.