Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/27445 K.2024/2795

Taraflar arasındaki borçlu olunmadığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; ... İli ... Belediyesi Meclis Kararı ile dava dışı belediyenin davacı şirketten olan 2019 yılı Emlak Vergisi'nin ve her türlü hak ve alacaklarının devrine ilişkin olarak davalı şirket ile dava dışı ... Belediyesi arasında ... 3. Noterliği'nin 15.03.2019 tarih ve 2070 yevmiye numaralı ''Alacağın Devri" sözleşmesi imzalandığını ve bu hususun davacı şirkete ait ... Rafinerisine 21.03.2019 tarihinde tebliğ edildiğini, dava dışı ...

Belediyesi'nin davacı şirketten olan 2019 yılı Emlak Vergisi'nin ve her türlü hak ve alacaklarının 6098 sayılı TBK'nun ilgili maddeleri uyarınca davalı şirkete devredildiğinden bu suretle haberdar olunduğunu, bunun üzerine davacı müvekkili şirket tarafından ... Belediyesi'ne gönderilen ... 3. Noterliği'nin 01.04.2019 tarih ve 2527 yevmiye numaralı yazı ile, ... Belediyesi ile temlik alacaklısı davalı Barışyol Petrol. Nak. İnş Teks. San. ve Tic. Ltd.

Şti. arasındaki ve belediye ile müvekkili şirket arasındaki hukuki ilişkinin farklı hukuki rejimlere tabi olduğu, özel hukuktan kaynaklanan bir borcun kamu hukukundan kaynaklanan bir kamusal alacakla ilişkilendirilebilmesinin mümkün olmadığı ve davacı şirketin yeniden ödeme yapma zorunluluğunun gündeme gelebilecek olması nedeniyle temlikin hukuken mümkün olmadığını beyanla temlike itiraz edildiğini, müteakiben davalı şirket tarafından davacı şirkete gönderilen ...

3. Noterliği'nin 12.04.2019 tarih ve 2872 yevmiye numaralı ihtarnamesinde temlik edildiği belirtilen alacakların ödenmesinin talep edildiğini, Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından Tüpraş ve ... Belediyesi'ne yazılan 24.05.2019 tarihli, 76198 sayılı ve 75949 sayılı yazılar ile emlak vergisi alacağının üçüncü kişilere temlik edilmesinin mümkün olmadığının bildirildiğini, ...

Belediyesi'nin 10.05.2019 tarihli Meclis Kararı ile dava konusu olan alacağın temliki sözleşmesinin yapılmasına neden olan meclis kararının iptal edilmesine karar verildiğini, ... Belediyesi'nin 14.05.2019 tarihli yazısı ile de söz konusu karar ve 2019 yılı Emlak Vergisi birinci taksitinin Belediyeye ödenmesi gereğinin davacı şirkete bildirildiğini belirterek ...

3. Noterliği'nin 15.03.2019 tarih ve 2070 yevmiye numaralı "Alacağın Devri" başlıklı yazısında bildirilen alacağın devri işleminin hukuken geçerli olmadığı ve bu itibarla müvekkili şirketin davalı Barışyol Petrol Nakliyat İnşaat Tekstil San ve Tic. Ltd. Şti.'ne geçerli olmayan alacağın devri işlemi nedeniyle herhangi bir borcunun bulunmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; kanun ve halen yürürlükte olan tüm mevzuat incelendiğinde kamu alacağının, örneğin vergi alacağının borca karşılık temlik edilemeyeceğine yönelik herhangi bir yasaklayıcı kanun hükmü bulunmadığını, temlik sözleşmesinin yapılabilmesinin sözleşme hürriyeti kapsamında olduğunu, dava dilekçesinde dava ile ilgisi ve alakası olmayan kanun maddeleri ile mahkemenin yanıltılmaya çalışıldığını, yorum yolu ile kamu alacağının temlik edilemeyeceğinin anlatılmaya çalışılarak borçlu bulunmadığının tespitinin iyi niyet ile bağdaşmadığını,

temlik sözleşmesinin tarafı olan belediye başkanlığının hukuka aykırı temliknameden rücu etmesini ileri sürmesinin de doğru olmadığını, temliknameden rücu şartları oluşmadan yapılan rücuların geçersiz olduğunu ve belediye başkanlığının tek taraflı olarak temliknameden rücu edemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; belediyelerin kamusal malları ve kamusal alacaklarının tabi olduğu hukuki rejim ile özel malları ve özel alacaklarının tabi olduğu hukuki rejimin farklı olduğu,

belediyelerin vergi alacakları da dahil olmak üzere, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'ndan kaynaklanan tüm gelirleri kamusal alacak niteliğinde olduğundan, belediyelerin kamusal nitelikteki bir alacağını ticari nitelikte, özel hukuka tabi bir borca karşılık olarak temlik edemeyeceği, belediyenin emlak vergisinden doğan alacağını temlik etmesinin, bu alacağın niteliği ile bağdaştırılamayacağı, belediye tarafından tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirlerinin haczedilemeyeceğinin düzenlenmiş olmasının bu gelirlerin özel alacak gibi devredilemeyeceğini göstermekte olduğu,

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından Tüpraş ve ... Belediye Belediyesi'ne yazılan 24.05.2019 tarihli, 76198 sayılı ve 75949 sayılı yazı ile emlak vergisi alacağının üçüncü kişilere temlik edilmesinin mümkün olmadığının bildirildiği, ayrıca ... Belediyesi'nin 10.05.2019 tarihli Meclis Kararı ile dava konusu olan alacağın temliki sözleşmesinin yapılmasına neden olan meclis kararının iptaline karar verildiği gerekçesi ile davanın kabulüne, ... ili, ...

Belediyesi'nin davacı şirketten olan 2019 yılı Emlak Vergisi'nin ve her türlü hak ve alacaklarının devrine ilişkin, davacı şirkete bildirilen ... 3. Noterliği'nin 15.03.2019 tarih ve 2070 yevmiye numaralı "Alacağın Devri" işleminin hükümsüzlüğüne ve söz konusu bu alacağın devri işlemi nedeniyle davacı şirketin davalı şirkete borcunun bulunmadığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; dava konusu alacağın temlik edilemeyeceğine dair bir mevzuat hükmü bulunmadığını, sözleşme hürriyeti kapsamında bu alacakların devrinin de mümkün olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava dışı ... Belediyesi'nin, davacı şirketten olan 209.088,45TL tutarındaki 2019 yılı emlak vergisi alacağını, 15.03.2019 tarihinde, ... 3. Noterliğinde yapılan “Alacağın Devri” sözleşmesi ile davalı şirkete temlik ettiği, Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığının 24.05.2019 tarihli ...

Belediye Başkanlığına yazdığı yazıda, dava konusu emlak vergisi alacağının belediye tarafından 6183 sayılı Kanunun 54 üncü ve devamı maddeleri gereğince takip ve tahsil edilmesi gerektiği, üçüncü kişilere temlik edilmesinin mümkün olmadığının bildirildiği, bunun üzerine ...

Belediye Başkanlığının 10.05.2019 tarihli Meclis Kararı ile dava konusu alacağın temliki sözleşmesinin iptali yönünde karar alındığı, devletin, emlak vergisinin tarh, tahakkuk ve tahsil yetkisini 1986 yılında belediyelere devrettiği, bu durumun emlak vergisinin bir kamu alacağı olduğu gerçeğini değiştirmediği ve 6183 sayılı Yasaya göre tahsilinin gerektiği, alacağın temliki sözleşmesine konu emlak vergisinin niteliği itibariyle belediyelerin temlik edebilecekleri bir alacak kalemi olmadığı,

bu itibarla İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği ve İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde, usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi uyarınca davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesi kararına karşı yaptığı istinaf başvurusunda bildirdiği sebepler ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... 3. Noterliğinin 15.03.2019 tarih ve 2070 yevmiye numaralı alacağın devri işlemi nedeniyle davacı şirketin davalıya borçlu bulunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 183 üncü maddesi, İcra ve İflas Kanunu'nun 72 inci maddesi.

3. Değerlendirme Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,