Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/9947 K.2023/441

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince maddi tazminat yönünden davadan feragat ettiği dikkate alınarak davanın konusuz kalması nedeniyle davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, manevi tazminat yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı... Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 12.02.2015 tarihinde meydana gelen trafik kazasında yaya davacının yaralandığını belirterek, belirsiz alacak olarak 1.000,00 TL maddi tazminatın davalılar sürücü ve işletenden olay tarihinden itibaren davalı ... şirketinden temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline; davalılar sürücü ve işleten şirketten 200.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ...vekili cevap dilekçesinde; davalı şirketin sorumluluğunun sigorta poliçesi kapsamında kendi sigortalısının kusuru oranında zarar görenin uğradığı gerçek zararın tazmini noktasında bulunduğunu; bu nedenle gerçek zararın saptanması ve bu zarardan sigorta şirketinin temerrüde düşürülmediğinden yasal faizle sorumlu bulunduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

2. Davalı... Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama A.Ş vekili cevap dilekçesinde; olayla ilgili ... 14. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2015/250 esasında kayıtlı ceza dosyasının devam ettiğini, bu dosyanını sonuçlanmasının beklenmesi gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

3. Davalı ... cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ''sigortalı araç sürücüsünün olayda tamamen kusurlu olduğu, davacının olay nedeniyle %12,2 maluliyetinin oluştuğu, somut olayın özellikleri dikkate alınarak hak ve nesafet kuralları çerçevesinde manevi tazminat miktarının belirlendiği, aracın ticari araç olması nedeniyle avans faizine hükmedildiği,

maddi tazminat yönünden davacının, davadan feragat ettiği dikkate alınarak davanın konusuz kalması nedeniyle davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği '' gerekçesiyle maddi tazminat yönünden davacı tarafından davalılar aleyhine açılan maddi tazminat davasının; davacının, davadan feragat ettiği dikkate alınarak davanın konusuz kalması nedeniyle davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davalılar...

Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama A.Ş ve ... aleyhine açılan manevi tazminat davasının kısmen kabulü ile, 75.000,00 TL manevi tazminatın 12/02/2015 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı... Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı... Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama A.Ş. Vekili istinaf dilekçesinde; kazaya karışan aracın uzun süreli kira sözleşmesi ile 1 yıllığına dava dışı ihbar olunan ... Teknik Servis Hizmetleri ... firmasına kiralandığını, işleten sıfatının bu şahsa ait olup kendilerinin işleten sıfatının bulunmadığını belirterek, ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ''.. kazaya karışan ve mülkiyeti davalıya ait aracın, dava dışı ...

Teknik Servis Hizmetleri ... firmasına kaza tarihinden önce 30.01.2015 tarihli "Uzun Dönem Araç Kiralama Sözleşmesi" ile kiralandığı, aracın 30.01.2015 "Araç Teslim ve Tesellüm Belgesi" ile dava dışı ...'ye teslim edildiğini, davalı tarafından buna ilişkin damga vergilerinin kaza tarihinden sonra ödendiği, ancak kiralanan aracın teslim belgesine göre onarım ve yakıtının davalı kiralayan tarafından kontrol edilip karşılandığı, araç üzerinde davalıya ait İstikbal Markasının logosunun bulunduğu, kaza yapan sürücünün davalının yetkili servis elemanı olduğu,

bu haliyle istinaf eden davalının dava konusu araçtan fiili ve ekonomik olarak yararlanmaya devam ettiği bu nedenle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. Maddesi uyarınca işleten sıfatını taşıdığı'' gerekçesiyle davalı... Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı... Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı... Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama A.Ş. Vekili temyiz dilekçesinde; kazaya karışan aracın uzun süreli kira sözleşmesi ile 1 yıllığına dava dışı ihbar olunan ... Teknik Servis Hizmetleri ... firmasına kiralandığını, işleten sıfatının bu şahsa ait olup kendilerinin işleten sıfatının bulunamadığını, hükmedilen manevi tazminatın fahiş olduğunu, davacı istinaf yargılaması devam ederken araç sürücüsünü ivaz karşılığında ibra ettiğini, müteselsil sorumluluk gereği ibra nedeniyle borç sona erdiğini ve araç üzerindeki ihtiyati tedbirin kaldırılması talebiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluk Sigortası (...) poliçesi ile teminat altına alınan aracın, davacı yayaya çarpması sonucu davacının yaralanması nedeniyle uğradığı maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı... Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama A.Ş. vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Müteselsil borçlarda, alacaklının borçlulardan biri ile ibra sözleşmesi yapması halinde durumun özelliği veya borcun niteliği diğer borçlularında borçtan kurtulmalarını gerektirebilir. (BK.nin 145/2 mad.) O halde, ibra sözleşmesinin müteselsil borçlulardan biri ile yapılması halinde, ibra edilen miktarın diğer alacaklılar içinde geçerli olması, bu hususun ibra sözleşmesinden anlaşılmasına bağlıdır. (HGK.nin 16.6.2004 gün 2004/11-359 Esas 2004/366 Karar) Davaya son veren taraf işlemleri 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (HMK) 307-315 maddeleri arasında düzenlenmiştir. Buna göre sulh da davaya son veren taraf işlemlerindendir.

Davacı taraf tam teselsülde olduğu gibi, zararının tümünün tazminini müteselsil borçluların hepsinden isteyebileceği gibi, birisinden de isteyebilir. 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 145. maddesi (T.B.K. 166. md.) hükmüne göre, sorumlulardan birinin zararı ödemesi halinde, diğerleri bu oranda borçtan kurtulurlar. Ancak müteselsil borçluların borçtan tamamen veya kısmen kurtulabilmeleri, alacaklının bilfiil tatmin edilmiş olması halinde söz konusudur.

Bunun aksinin kabul edilebilmesi için ya alacaklının teselsülden açıkça feragat etmiş olması yahut da böyle bir feragatin durumdan kesin olarak anlaşılması lazımdır. Yine, Borçlar Kanunu'nun 147. maddesinde (T.B.K.

166.), rücu hakkından yararlanan müteselsil borçlulardan her birinin ödediği miktar oranında alacaklının haklarına halef olacağı ve alacaklının diğerleri zararına, müteselsil borçlulardan birinin durumunu iyileştirdiği takdirde bu fiilin neticelerini şahsen tahammül edeceği düzenlenmiştir.

Somut olayda; davalı şirket temyiz aşamasında davacı ile araç sürücüsü davalı ... arasında düzenlenen 23.01.2018 tarihli sulh ve ibra protokolü başlıklı belgeyi sunmuştur. Açıklanan hukuki ve maddi vakıalar karşısında mahkemece; yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler, sulh sözleşmesi de dikkate alınmak suretiyle, davacı tarafından verilen 23.01.2018 tarihli ibranamenin diğer davalı araç maliki /sigortalı... Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama A.Ş. 'ye etkisi ve sirayet edip etmeyeceğinin değerlendirilmesi gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.

3. Bozma neden ve şekline göre davalı... Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama A.Ş. vekilinin hükmedilen manevi tazminatın miktarına yönelik temyiz itirazının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı... Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı... Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

4. Değerlendirme bölümünün (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle bozma neden ve şekline göre davalı... Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama A.Ş. vekilinin hükmedilen manevi tazminatın miktarına yönelik temyiz itirazının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalı... Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama A.Ş.'ye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,