Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/1181 K.2024/8313

Taraflar arasındaki kurum zararı nedeniyle tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde.

Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü tarafından 03 .02.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 2011/208766 İhale Kayıt Numaralı "Ses, Işık, Platform, Protokol Çadırı, Sinevizyon ve Trans Sistemi Kurulması" İhalesinde yıllık ihtiyacı karşılamak üzere 14 kalem ses-ışık sistemi malzemesi alındığını, ihale konusu malzemenin yılsonundan önce bitmesi üzerine, 2013 yılı için 18.01.2013 tarihinde yeni bir ihale yapıldığını, söz konusu iki ihale arasında kalan sürede.

09.11.2012 tarihinde, Doğrudan Temin Usulü ile Yaklaşık Maliyeti 42.833,33 TL olan, (10 Kasım Atatürk'ü Anma Haftası ve 11 Kasım Füsun Sayek Parkı Açılışı Etkinliğinde kullanılmak üzere) 6 kalem (Ses, Işık, Led/Ekran, Platform, Trans ve Protokol Çadırı alımı malzemenin 40.500,00 TL bedelle alındığını, 03.02.2012 tarihinde açık ihale usulü ile 20.400,00 TL'ye alınabilen söz konusu malzemelerin doğrudan temin usulüyle alınması sonucu.

(40.500,00 - 20.400,00) = 20.100,00 TL kurum zararına sebep olunduğunu, Mal Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği' nin 8/3-ç maddesinde belirlenen yönteme göre, yapılan güncelleme ile 20.400,00 TL' nin (Şubat 2012 fıyatı-Kasım 2012 Fiyatı) 20.865,00 TL olduğunu, alınan malzeme/hizmet miktar ve süresinin azalmasının fiyat üzerindeki etkisinin % 20 olduğu varsayılarak,

20.865,00 TL' lik fiyatın 25.038,00 TL' ye ulaştığı ve bu ulaşılan son rakamın da açık ihaledeki fiyatlara göre, birim fiyat toplamlarında %162 artış ve (40.500,00-25.038) = 15.462,00 TL kamu zararı olduğunu, 15.01.2013 tarihinde, yine Doğrudan Temin Usulü ile Yaklaşık Maliyeti 42.766,66 TL olan (Uğur Mumcu Haftası ve Atatürk Kız Öğrenci Yurdunda Yapılacak Etkinliklerde kullanılmak üzere), 5 kalem (Ses sistemi, Led ekran, Sinevizyon, Trans, Işık sistemleri) malzemenin 42.000,00 bedelle alındığını, 03.02.20112 tarihinde açık ihale usulü ile 22.100,00 TL' ye alınabilen söz konusu malzemelerin doğrudan temin usulüyle alınması sonucu.

(42.000,00 - 22.100,00)-19.900.00 TL kurum zararına sebep olunduğunu, Mal Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği' nin 8/3-ç maddesinde belirlenen yönteme göre, yapılan güncelleme ile, 22.100,00 TL' nin (Şubat 2012 fiyatı-Ocak 2013 fiyat) 22.537.00 TL olduğunu, alınan malzeme/hizmet miktar ve süresinin azalmasının fiyat üzerindeki etkisinin % 20 olduğu varsayılarak,

22.537,00 TL' lik fiyatın 27.044,00 TL' ye ulaştığını ve ulaşılan bu son rakamın da açık ihaledeki fiyatlara göre, birim fiyat toplamlarında % 156 artış ve (42.000,00-27.044,00) =14.956,00 TL kamu zararı olduğunu, bu sebeplerle fazlaya dair haklan saklı kalarak 09.01.2012 tarihli ihaleyle uğranılan 15.462,00 TL tutarındaki kamu zararının idarece ödemenin yapıldığı 20.05.2013 tarihinden itibaren, 15.01.2013 tarihli ihaleyle uğranılan 14.956,00 TL tutarındaki kamu zarannın idarece ödemenin yapıldığı 04.06.2013 tarihinden itibaren,

hesaplanacak yasal faiziyle birlikte toplam 30.418,00 TL'nin davalılardan ortaklaşa ve zincirleme olarak tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde.

Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü tarafından 03.02.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 20117208766 İhale Kayıt Numaralı "Ses, Işık, Platform, Protokol Çadır, Sinevizyon ve Trans Sistemi Kurulması"İhalesinde yıllık ihtiyacı karşılamak üzere 14 Kalem ses-ışık sistemi malzemesi alındığını, ihale konusu malzemenin yılsonundan önce bitmesi üzerine, 2013 yılı için 18.01.2013 tarihinde yeni bir ihale yapıldığını, söz konusu iki ihale arasında kalan sürede Doğrudan Temin Usulüyle.

09.11.2012 tarihinde, 10 Kasım Atatürk'ü Anma Haftası ve 11 Kasım Füsun Say ek Parkı Açılışı Etkinliğinde kullanılmak üzere, Ses, Işık, Led Ekran, Platform, Trans ve Protokol Çadın işinde 6 kalem malzeme ile, 15.01.2013 tarihinde, Uğur Mumcu Haftası ve Atatürk Kız Öğrenci Yurdunda Yapılacak Etkinliklerde kullanılmak üzere, Ses sistemi, Led ekran, Sinevizyon, Trans, Işık sistemleri 5 Kalem malzeme alımı yapıldığını, söz konusu alımların hizmet alımı olduğunu, gerekli malzeme teknik personel ile bu hizmetin sunulması olup etkinliklerde kullanılan malzemeler yükleniciye ait oluğundan Belediyenin mülkiyetine geçmediğini,

düzenlenen etkinliğin niteliği, kapasitesi ve etkinliğin yapılacağı alana bağlı olarak değişkenlik gösteren kullanılan malzeme türü ve sayısı, teknik personel sayısı, malzemelerin kurulumu ile kaldırılma süresi, hizmetin ifası için yükleniciye tanınan süre v b. hususuların fiyat oluşumu üzerinde etkili olduğunu, söz konusu alımlarda, mevzuata uygun olarak, fiyat araştırması yapıldığını ve alınan tekliflere göre yaklaşık maliyet oluşturulduğunu, tutanağa bağlanarak, maliyetle uyumlu alım gerçekleştirildiğini, asla kurumu zarara sokma kasıt ve saik içinde hareket edilmediğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu alımların ihale yolu ile değil, doğrudan temin yöntemi ile satın alınmış olan iki ayrı hizmete ilişkin olduğunu, söz konusu alımların hizmet alımı olduğunu, gerekli malzeme teknik personel ile bu hizmetin sunulması olup etkinliklerde kullanılan malzemelerin yükleniciye ait olup, yükleniciden bu etkinliklerde kullanılan malzeme ile birlikte teknik hizmet satın alındığını, Belediyenin açılış, toplantı, özel günler ve anma günleri gibi etkinlikleri organize edilmekte ve ihtiyaçlar Müdürlükçe karşılandığını, yeniden açık ihale sürecinin tamamlanıp, ihalenin yapılacağı 18.01.2013 tarihine kadar,

davacının büyük önem atfettiği "10 Kasım Atatürk' ü Anma Haftası ve 11 Kasım Füsun Sayek Parkı Açılış Etkinliği" ile "Uğur Mumcu Anma Haftası ve Atatürk Kız Öğrenci Yurdunda Yapılacak Etkinlikler" için kısıtlı süre içerisinde bu etkinliklere hazır ... gelebilmek amacıyla yeniden alım yapma zorunluluğu doğduğunu, Belediyede ihtiyaç duyulan hizmetin ancak doğrudan temin yoluyla karşılanmasının mümkün olması nedeniyle müvekkilinin herhangi bir kasıt, kusur ya da ihmali bir eylemi bulunmadığını, müvekkilinin tüm iş ve işlemlerinin mevzuata uygun olup kamu zararı oluşmadığını, bu sebeple müvekkiline atfedilecek kasıt,

kusur veya ihmali bir eylemi bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin tarih ve sayısı yukarıda yazılı kararıyla; davacı İdarece yapılan söz konusu satın almaların hizmet alımı olduğu, söz konusu hizmetlerin ifası sırasında yüklenici uhdesinde görev alan personel sayısının Açık İhale Usulü ile ihale edilen hizmet işinde ve Doğrudan Temin Usulüyle satın alınan hizmet işinde farklılık gösterebileceği, son alman bilirkişi heyet raporunda da belirtildiği üzere davacı idare tarafından Açık İhale Usulüyle İhale edilen hizmet alımı işi ile Doğrudan Temin Satın Alma Yöntemi ile satın alınan hizmet fiyatları arasında karşılaştırma yapılarak kamu zararının tespit edilmesinin mümkün olamayacağı,

yukarıda anlatılan tespit ve değerlendirmeler sonucunda söz konusu Doğrudan Temin Yöntemiyle yapılan satın almalar sonucu kamunun zararının söz konusu olmadığı, Açık İhale Usulündeki fiyatlarla, Doğrudan Temin Satın Alma Usulüyle satın alınan hizmet fiyatları arasında; yükleniciden talep edilen hizmetin kapsamı, süresi ve çalıştırılan personel sayılarının da dikkate alınmadan yalnızca fiyat açısından karşılaştırma yapılarak bulunan farkın kamu zararı olamayacağı ve davanın ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde.

İlk Derece Mahkemesi kararının açıkça hukuka aykırı olduğunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 140/5 ve 141/1 inci maddeleri gereğince ön inceleme aşamasına kadar faturaların ibraz edilmesi gerektiği halde davalılar tarafından ön inceleme aşamasına kadar faturaların ibraz edilmediğini, ön inceleme duruşmasında da yine herhangi bir fatura ibraz edilmediğini ancak yargılamanın ilerleyen aşamasında 04.05.2017 tarihli dilekçe ile fatura ibraz edildiğini, söz konusu faturaların delil sayılmasına ilişkin idare tarafından muvafakat gösterilmediğini,

bu faturalar dikkate alınarak düzenlenen bilirkişi raporlarının geçerliliğinin bulunmadığını, mahkemece bilirkişi raporlarına yapmış oldukları itirazları değerlendirilmeden karar verildiğini, dava konusu ihalelerle ilgili olarak davalılar hakkında yapılan yargılama sonucunda kesinleşmiş ceza kararı ile kamu zararı olduğu tespit edilmiş olmasına rağmen kamu zararı olmadığı hususunun tartışılmasının söz konusu olmadığını, çünkü ceza mahkemesi kararında tespit edilen olguların hukuk hakimini bağladığını,

ihale mevzuatında süre veya miktara göre fiyat değişimini düzenleyen herhangi bir hüküm veya aynı firmada aynı teknik şartnameler ile alınan malzeme miktarı ve sözleşme süresindeki değişimin fiyat üzerindeki etkisini belirleyen bir yöntem/denklem olmamakla birlikte "soruşturulanın lehine olan hususların da dikkate alınması" ilkesinin gereği olarak alınan malzeme/hizmet miktar ve süresinin azalmasının fiyat üzerindeki arttırıcı etkisinin tahmini ve takdiri olarak %20 oranında olduğu varsayılarak kamu zararı hesaplandığının ve normal olarak kullanılması gereken kamu zararı miktarından %20 oranında davalılar lehine indirim yapıldığını,

müdürlüğün sözleşmenin ifa süresini de belirlediği, sonuç olarak planlamanın bu öngörüyle yapılması halinde 31.12.2012 tarihine kadar (doğrudan temin usulü ile alım yapan tarihlerde de) açık ihaledeki fiyatların geçerli olacağı hususu sabit olup, hükme esas bilirkişi raporunun bu hususlar dikkate alınmadan hazırlandığının mahkeme tarafından itirazları değerlendirilmeden davanın reddine karar verildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin tarih ve sayısı yukarıda yazılı kararıyla; gerekçesiyle 6098 Türk Borçlar Kanunu'nun 74 üncü maddesi uyarınca, hukuk hakimi, ceza mahkemesinin beraat kararı, kusurun bulunup bulunmadığı ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı ile bağlı değil ise de, hem ilmi, hem de kökleşmiş yargı kararlarında ceza mahkemesince belirlenen maddi olgunun hukuk hakimini bağlayacağı kabul edilmekte ise de hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının maddi anlamda kesin hüküm teşkil eder nitelikte bir karar olmadığı,

taraflarca gösterilen delillerin serbestçe değerlendirilmesi sonucu bir hüküm kurulması gerektiği, bilirkişi raporunda da doğrudan Temin Satın Alma Usulüyle satın alınan hizmet fiyatları arasında; yükleniciden talep edilen hizmetin kapsamı, süresi ve çalıştırılan personel sayılarının da dikkate alınmadan yalnızca fiyat açısından karşılaştırma yapılarak bulunan farkın kamu zararı olmayacağı, İlk Derece Mahkemesince, hükme esas alınan bilirkişi heyeti raporunun dosya kapsamı ile uyumlu,

denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu görülmekle İlk Derece Mahkemesince bu rapor esas alınarak davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davacı tarafın istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararma karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B.Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde;davalılar tarafından ön inceleme aşamasına kadar faturaların ibraz edilmediğini, ön inceleme duruşmasında da yine herhangi bir fatura ibraz edilmediğini, ancak yargılamanın ilerleyen aşamasında 04.05.2017 tarihli dilekçe ile ibraz edildiğini, söz konusu faturaların delil sayılmasına ilişkin ise İdare tarafından açık muvafakat gösterilmediğini, bu nedenle davalı tarafından sunulan faturaların kabulünün mümkün olmadığını, ceza dosyası ve tüm dosya kapsamı ile kamu zararının sabit olduğunu, 12.04.2012 tarihli sözleşmenin 9 uncu maddesinde iş bitirme tarihinin 31.12.2012 olarak belirlendiği;

(iş artışı ve eksilişi konusundaki düzenlemeler dikkate alınmak kaydıyla) ihalenin doğası gereği fiyatların sözleşmenin tamamen ifasına kadar geçerli olduğu; iş bitirme tarihine kadar düzenlenecek etkinlikler için ihtiyaç duyulan malzeme ve hizmetin Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü tarafından tespit edilerek firmaya bildirildiğini; bu nedenle de etkinlik programlarını ve kullanılacak malzeme miktarını belirleyen Müdürlüğün sözleşmenin ifa süresini de belirlediği,

sonuç olarak planlamanın bu öngörü ile yapılması halinde bu tarihe kadar doğrudan temin usulü ile alım yapılan tarihlerde de açık ihaledeki fiyatların geçerli olacağı hususunun sabit olduğunu,bilirkişi raporunda bu durumun da dikkate alınmadığını, eksik inceleme ile karar verildiğini ileri sürerek; kararın bozulmasını talep etmiştir

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kurum zararı nedeniyle tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49 uncu maddesi.

3. Değerlendirme Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR