Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/12620 K.2025/15445

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalılardan ..., ..., ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmiş, incelemenin duruşmalı olarak yapılması davalılardan ..., ..., ... ve ... vekili tarafından istenilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 18.11.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte davacı vekili Avukat .. .. .. ile davalılar .., .., .. ve ... vekilleri Avukat .. ve davalı ... vekili Avukat .. .. geldiler. Tarafların vekilinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 18.11.2025 tarihinde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; .. Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesi’nin 02.09.2003 tarihli “Kit Karşılığı İdrar Analizörü İhalesi” neticesinde akdedilen sözleşmenin .. Devlet Hastanesinin 07.02.2006 tarih ve 323 sayılı bildirimi ile feshedildiğini, fesih işlemi dolayısıyla karşı .. .. .. Tıbbi Malzeme Gıda Tarımsal Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ...

2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2006/113 Esasına kayden açılan davanın kabulüne karar verildiğini, mahkeme kararına dayalı olarak başlatılan Kadıköy 2. İcra Müdürlüğü’nün 2011/10069 sayılı dosyasına müvekkilince 15.07.2011 tarihinde 259.242,24 TL ödeme yapıldığını, ihalenin feshedilmesinde davalıların kusurlu olduğunu, davalıların kusuru ile müvekkili tarafından ödenmek zorunda kalınan miktarın davalılardan tahsilinin gerektiğini belirterek 259.242,24 TL'nin ödeme tarihi olan 15.07.2011 tarihi itibariyle işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin dava konusu edilen ihalenin feshi hususunda hiçbir yetkisi, kusuru ve sorumluluğu bulunmadığını, dava dilekçesinde müvekkilinin .. Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesinden gelen kitleri kullanmayarak doğrudan temin yöntemi ile 3.000 adet test alımı yoluna gittiği yönündeki isnadın yerinde olmadığını, müvekkili tarafından .. Doğum ve Çocuk Hastanesinden gelen kitlerin kullanıldığını, talep edilen 3.000 adet kitin davayla bağlantısı olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin ihalenin yapılması aşamasında bir dahili olmadığını, müvekkili tarafından personelin şikayetleri üzerine ihale alıcısının ihale şartlarına uygun davranmaması nedeniyle devletin zarara uğramasını önlemek amacıyla ihalenin feshedildiğini, müvekkilinin ihale sonrası aşamalardaki usulsüzlüğü görerek görevinin gereğini yerine getirdiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin ihalenin yapılması aşamasında görevi olmadığını, hastanelerin birleşmesi üzerine ... Doğum ve Çocuk Hastanesi tarafından yapılan dava konusu ihalenin mevzuata uygun olmadığının tespit edilmesi üzerine ... Devlet Hastanesi başhekimi tarafından ihalenin feshedildiğini, bu hususların bilirkişi raporları ve ceza mahkemesi dosyası ile sabit olduğunu, hastane müdürü olan müvekkilinin mevzuatta sözleşmenin feshi hususunda uygun görüş ortaya koyma görevi olmadığını, müşterek ve müteselsil sorumluluktan bahsedilemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin ... Devlet Hastanesi müdür yardımcısı olduğunu, resmi yazışma kuralları gereğince müvekkilinin birimlerinden çıkan evraka paraf attığını, bu yazıdaki parafın uygun görüş beyanı olarak kabul edilemeyeceğini, mevzuat gereğince müvekkilinin böyle bir görevi olmadığını, müvekkilinin ihalenin fesih kararını alan yetkililer arasında bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı asıl ... cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, dava konusu ihalenin hazırlanışında herhangi bir görevi bulunmadığını, ihalenin feshine ilişkin işlemde de imzası bulunmadığını, doğan zarardan sorumlu olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalılar ..., ..., ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkillerinden ... ve ... aleyhine açılan davanın kesin hüküm nedeniyle reddedilmesi gerektiğini, müvekkilleri tarafından gerçekleştirilen ihalenin mevzuata ve usule uygun olduğunu, müvekkillerinin ihalenin feshedilmesi sürecinde herhangi bir eylem ve işlemleri olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... yönünden davanın kabulüne, 259.242,24 TL'nin ödeme tarihi olan 15.07.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ...'den tahsiline, diğer davalılar yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekili ve davalı ... vekilinin istinaf başvurularının kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davalılar ..., ..., ..., ... ve ... aleyhine açılan davanın reddine, davalılar ..., ..., ... ve ... aleyhine açılan davanın kabulü ile 259.242,24 TL'nin 15.07.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte bu davalılardan tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; kararın gerekçesinde aleyhine hüküm kurulan davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları belirtilmesine karşın hüküm fıkrasında bu ifadeye yer verilmediğinden kararın çelişkili olduğunu, ihalenin haksız olarak feshedilmesinde aleyhine hüküm kurulan davalılar ile birlikte diğer davalıların da sorumlu olduğunu, davalı ...'in eylemlerinin de ihalenin haksız feshedilmesine sebebiyet verdiğini ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

Davalılar ..., ..., ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde.

Bölge Adliye Mahkeme kararının gerekçesiz olduğunu, İlk Derece Mahkemesince alınan taraflarınca itiraz edilen rapora itibar edilerek karar verilmesinin yerinde olmadığını, taraflarının itirazı üzerine ek rapor alınması gerektiğini, rücuen tazminata hakim olan ilkelerin göz ardı edildiğini, kusur durumları tespit edilmeden müştereken ve müteselsilen sorumluluğa karar verilmesinin yerinde olmadığını, genelgeye aykırı mal alınmasıyla haksız fesih arasında illiyet bağının bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini, teknik şartnameye genelge hükümlerinin eklenmemiş olmasının idarenin zararına sebebiyet verdiğini kabul etmek gerekse de;

buradaki zararın, genelgeye uygun teknik şartname düzenlenseydi, idarenin uğramayacak olduğu zarar olması gerektiğini, sözleşmenin feshi nedeniyle ödenen paranın ise sözleşmenin haksız feshi nedeniyle ihale alıcısının uğradığı tüm zararları karşıladığını, her iki eylemin doğurdukları zararın birbirinden farklı olduğunu, sözleşme genelgeye aykırı ise de hukuka uygun olduğunu, sözleşmenin feshinin son çare olduğunu, sözleşmenin hukuka uygun olduğunun yargı kararlarıyla sabit olduğunu, sözleşmenin feshinden dolayı uğranılan zarardan tek başına davalı ...'in sorumlu olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunun çelişkili olduğunu, ...

1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2006/483 Esas sayılı dosyasında ve rücuya esas dosyada müvekkillerinin bir kusuru olmadığının tespit edildiğini, davalı ...'in sözleşmeden kaynaklanan haklarını kasten kullanmadığını ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, ihalenin feshedilmesi nedeniyle ihale alıcısı tarafından davacı aleyhine açılan dava sonucunda ihale alıcısına ödenen bedelin ihalenin feshinde kusurlu olduğu iddia edilen davalılardan rücuen tazmini istemine ilişkindir. 1. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;

İhale tarihi olan 02.09.2005 tarihinde, ... Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesinde davalılardan ...'in başhekim, davalılardan ...'un hastane müdürü, davalılardan ...'ın laborant, ...'ün ise uzman doktor olarak görev yaptığı, anılan davalılar tarafından "Kit Karşılığı İdrar Analizörü" ihalesi yapıldığı ve ihale alıcısının ... Reaktif Tıbbi Malzeme Gıda Tarımsal Hiz. San ve Tic Ltd Şti olduğu, ...

Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün 16.09.2005 tarihli ve 17969 sayılı Genelgesinin 7 ve 8. maddeleri gereğince çalışılacak cihazların 5 yaşını geçmemesi gerektiği, ancak ihale ile 5 yaşını doldurmuş cihazın alındığı, ihalenin kesinleşmesinden sonra ... Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesinin, ... Devlet Hastanesi ile birleştiği, ...

Devlet Hastanesinde davalılardan ...'in biyokimya uzmanı, davalılardan ...'nun hastane müdürü, davalılardan ... ve ...'un hastane müdür yardımcısı, davalılardan ...'in de başhekim olduğu, iki hastanenin birleşmesi sonrasında ... Devlet Hastanesi müdürü ile müdür yardımcılarının paraflarını içeren yazı sonrasında başhekim ... tarafından 02.09.2005 tarihli ihalenin feshedildiği, ihale alıcısı olan ... Reaktif Tıbbi Malzeme Gıda Tarımsal Hiz. San. ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından, ...

2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2006/113 Esas sayılı dosyasında, ... aleyhine açılan dava sonucunda mahkemece, ihalenin haksız olarak feshedildiğinin kabulü ile ... aleyhine tazminata hükmedildiği, kararın Yargıtay 13. Hukuk Dairesince onanarak kesinleşmesi üzerine ... tarafından 259.242,24 TL ödeme yapıldığı, incelemeye konu davada da davacı tarafından ihale alıcısına ödenen bedelin ihalenin yapılması ve feshi aşamasında kusurlu oldukları ileri sürülen davalılardan rücuen tazmininin istendiği anlaşılmaktadır.

Davanın temeli ihalenin haksız olarak feshedilmesi nedeniyle davacı tarafından ihale alıcısına ödenmek zorunda kalınan tazminatın rücuen tazminine ilişkindir. Rücuya dayanak olan ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2006/113 Esas sayılı dosyasında ihalenin feshinin haksız olduğu tespit edilerek davanın kabulüne karar verilmiş ve karar Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşmiştir.

İhale sonrası düzenlenen sözleşmenin genelgeye aykırı olduğu iddia edilmekte ise de sözleşmenin hukuka uygun olduğu yargı kararı ile de sabittir. İlk Derece Mahkemesince konusunda uzman bilirkişi heyetinden alınan raporda da ihaleyi fesheden davalı ...'in teknik şartnameden doğan noksanlığı sözleşmenin 23.1 maddesi gereğince ortadan kaldırması mümkün iken bunu yapmadığı, kitlerle ilgili tutulan tutanağı işleme koymadığı belirtilerek kusurlu olduğu tespit edilmiştir.

Ayrıca ihalenin genelgeye aykırı olduğu düşünüldüğünde dahi öncelikle sözleşmenin verdiği diğer imkanların kullanılması gerekmekte olup ihalenin feshine son çare olarak başvurulmalıdır.

Şu durumda; ihalenin haksız olarak feshedilmesi nedeniyle uğranılan zarara sebebiyet veren tarafın ihaleyi haksız fesheden davalı ... olduğunun kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesince davalı ...'in zarardan sorumlu olduğu kabul edilerek hüküm tesis edilmesi gerekirken yanılgılı gerekçeyle yazılı şekilde hüküm tesis edilmesi doğru görülmemiştir. Kararın açıklanan nedenle bozulması gerekmiştir.

3. Davalılar ..., ..., ... ve ... vekilinin temyiz itirazlarına gelince;

Davacı vekili dava dilekçesinde; ihalenin haksız feshedilmesi nedeniyle uğranılan zarardan, ihaleyi yapan davalılar ..., ..., ... ve ...'ün, ihalenin yapılması aşamasındaki kusurları nedeniyle sorumlu oldukları iddia edilmiş; hem ihalenin haksız feshedilmesi eyleminin, hem de davalılar ..., ..., ... ve ...'ün ihalenin yapılması aşamasındaki eylemlerinin birbirleriyle bağlantılı olduğu belirtilerek oluşan zararın müştereken ve müteselsilen tahsili talep edilmiştir.

Öncelikle incelemeye konu dava rücuen tazminat istemine ilişkin olup davanın esası haksız fiil sorumluluğuna dayalıdır.

Olay tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı mülga Borçlar Kanunu'nun 50. ve 51. maddelerinde (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 61... . maddeleri) düzenlenmiş bulunan teselsül kuralları, birden çok kişinin birlikte bir zarara yol açması ve aynı zarardan dolayı sorumlu olmaları durumuna ilişkin olup zarara yol açanlar ile zarar gören arasındaki ilişkinin düzenlenmesine yöneliktir.

Tazminatın kendi payına düşeninden fazlasını ödeyen kişi, bu fazla ödemesi için, diğer müteselsil sorumlulara karşı rücu hakkına sahip ve zarar görenin haklarına halef olur. Tazminatın aynı zarardan sorumlu müteselsil borçlular arasında paylaştırılmasında, bütün durum ve koşullar, özellikle onlardan her birine yüklenebilecek kusurun ağırlığı ve yarattıkları tehlikenin yoğunluğu göz önünde tutulur.

Diğer bir deyişle; dava konusu olay nedeniyle dava dışı üçüncü kişiye tazminat miktarını ödeyen davacı, sorumlulara kusurları oranında rücu edebilir.

Anılan Kanun maddeleri gereğince somut olay değerlendirildiğinde; feshedilen ihaleye ilişkin teknik şartnameye, genelge hükümlerinin eklenmemiş olması nedeniyle davacının dava konusu edilen zarara uğradığı kabul edilirse bu durumda olaşacak zarar, genelgeye uygun teknik şartname düzenlenmiş olsa idi idarenin uğramayacağı zarardır. Ancak dava konusu edilen ve davalı tarafından rücuen tazmini istenen miktar ise sözleşmenin haksız olarak feshedilmesi nedeniyle ihale alıcısının uğradığı tüm zarardır. Bu durumda ihalenin yapılması aşamasındaki eylemler nedeniyle doğan zarar ile ihalenin haksız olarak feshedilmesi nedeniyle doğan zarar birbirlerinden farklıdır. Bu nedenle de her iki eylemin aynı netice zarara sebebiyet verdiğinden bahsedilemeyecektir.

Sözleşmeyi haksız olarak fesheden davalı ... tarafından aşamalarda ihalenin, genelgeye aykırı olarak yapıldığına dayanılmıştır. Dosya kapsamında mevcut belgelere göre ihale 02.09.2005 tarihinde yapılmış olup ihale komisyonu kararının tarihi 07.09.2005'tir. İhale komisyonu kararı ise anılan tarihlerde ... Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesi başhekimi olan davalı ... tarafından 13.09.2005 tarihinde onaylanmıştır. İhaleye ilişkin sözleşme ise 04.10.2005 tarihinde imzalanmıştır.

İhalenin feshine gerekçe gösterilen genelge ise 16.09.2005 tarihlidir. Bu hali ile ihale tarihi, ihale komisyonu kararı tarihi ve ihalenin onaylandığı tarih, genelgenin uygulamaya konulduğu tarihlerden önceki tarihlerdir.

Davalılar ..., ..., ... ve ... tarafından ihale tarihinde henüz uygulamaya konulmamış olan genelge hükümlerine, ihaleye ilişkin teknik şartnamede yer vermelerinin beklenmesi mümkün olmayıp ihale tarihinde henüz uygulamaya konulmamış olan genelge hükümlerine aykırı olarak ihale yapılması nedeniyle anılan davalılara kusur atfedilmesine olanak bulunmamaktadır.

Şu durumda Bölge Adliye Mahkemesince; davalılar ..., ..., ... ve ... yönünden dava konusu olan zararın meydana gelmesinde herhangi bir kusurları olmadığı gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçeyle yazılı şekilde hüküm tesis edilmesi doğru görülmemiştir. Kararın açıklanan nedenle bozulması gerekmiştir. Davalılardan .. (..) ..'ın, Bölge Adliye Mahkemesi karar başlığında mükerrer olarak davalı gösterilmesi mahallinde düzeltilebilir maddi hata olarak kabul edilmiş ve bu nedenle bozma sebebi yapılmamıştır.

VI. KARAR

1. Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin; (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalılar ..., ..., ... ve ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

40.000,00 TL vekalet ücretinin davalılar .., .., .. ve ...'den alınarak duruşmada vekille temsil olunan davacılara verilmesine,

40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davalılar .., .., .. ve ...'e verilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacı ile davalılar .., .., .. ve ...'e iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,