Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/14098 K.2024/3764

Taraflar arasında görülen tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda davanın kısmen kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar vekili ile davalı... Beton Maden Petr. İnş. ve Taah. Turz. ve Taş. Eğt. Enerji Gıda İml. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; 17.12.2013 tarihinde davalıların sürücü, işleten ve kasko sigortacısı olduğu aracın karşıdan karşıya geçmek isteyen davacıların eşi/annesi ...ın vefat ettiğini, davacıların ölenin desteğinden yoksun kaldığını ve manevi zarara uğradığını, annesi ...in müteveffa tarafından bakıldığını, müvekkillerinin murisin vefatından sonra annelerine bakmak zorunda kaldığını belirterek her bir davacı için ayrı ayrı 20.000,00 TL manevi tazminatın ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1.000,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş; 22.04.2016 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini davacı ... için 17.232,69 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalılar ... ve... Şirketi vekili cevap dilekçesinde; müvekkili ...'nın kazada kusurunun olmadığını, müvekkillerinin kusuru olsa dahi istenilen miktarların fahiş olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı .... vekili cevap dilekçesinde; poliçe limitinin şahıs başına azami 50.000,00 TL manevi zararlar yönünden ise de azami 50.000,00 TL ile sınırlı olduğunu, dava açılmadan önce müvekkiline başvuru olmadığını, davacı tarafın herhangi bir sosyal yardım hesabından ödeme alıp almadığı hususunun Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan (SGK) araştırılması gerektiğini, manevi tazminatın da maddi tazminata benzer değer birimi üzerinden hesaplanması gerektiğini, manevi tazminat için kusur ve belirli şartların oluşması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 17.05.2016 tarihli ve 2014/334 Esas, 2016/281 Karar sayılı kararı ile; davanın kabulü ile davacı ... için 17.232,69 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı ... yönünden dava tarihi olan 20.08.2014 tarihinden, diğer davalılar yönünden kaza tarihi olan 17.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (davalı ... şirketinin sorumluluğu poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...'a verilmesine,

davacılar lehine 100,00 TL cenaze ve defin giderinin davalı ... yönünden dava tarihi olan 20.08.2014 tarihinden, diğer davalılar yönünden kaza tarihi olan 17.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (davalı ... şirketinin sorumluluğu poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine,

davacıların her biri lehine 20.000,00'er TL olmak üzere toplam 80.000,00 TL manevi tazminatın davalı ... yönünden dava tarihi olan 20.08.2014 tarihinden, diğer davalılar yönünden kaza tarihi olan 17.12.2013 tarihihden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (davalı ... şirketinin sorumluluğu poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde ......., Sigorta A.Ş. vekili ve davalı... Beton Maden Petr. İnş. ve Taah. Turz. ve Taş. Eğt. Enerji Gıda İml. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 01.10.2019 tarihli ve 2016/20297 Esas, 2019/8738 Karar sayılı kararı ile.

"Karara esas alınan hesaplama, Hukuk Genel Kurulu'nun 1989/4-586 Esas, 1990/199 sayılı kararı ve Dairenin yerleşik içtihatlarına uygun olmadığı, bu itibarla, Dairenin yerleşik kriterlerine uygun olarak ........, Masculine Et–Feminine (PMF-1931) Tablosu esas alınarak davacının ve ölen desteğin muhtemel yaşam süresinin belirlenmesi ile davacıların destekten yoksun kalma zararının hesaplanması gerekirken tazminat esaslarına uygun olmayan yaşam süresine göre hesaplama yapılan bilirkişi raporunun hükme esas alınarak yazılı olduğu biçimde karar verilmiş olmasının doğru görülmediği;

mahkemece meydana gelen trafik kazası sonucu davacılar ...ın, anneleri olan murislerinin ölümü nedeniyle duydukları acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amacıyla kazanın oluş şekli, kusur durumu, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, kazanın meydana geldiği tarih ve olay tarihindeki paranın alım gücü göz önünde bulundurularak bu davacılar için hak ve nasafet kuralları çerçevesinde daha düşük manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken somut olay ile bağdaşmayan, bir miktar yüksek manevi tazminata hükmedilmesinin uygun görülmediği" gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Karar Düzeltme Üzerine Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 01.10.2019 tarih ve 2016/20297 Esas, 2019/8738 Karar sayılı ilamına karşı davacılar ve davalı... Beton Ltd. Şti. vekilince karar düzeltme yoluna başvurulmuş, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 24.02.2021 tarih ve 2020/3704 Esas 2021/1882 Karar sayılı ilamı.

"Davacılar vekili, müvekkillerinin desteğinin kazada öldüğünü açıklayıp destekten yoksun kalma tazminatı talebinde bulunmuş, bozma öncesinde verilen kararda hükme esas alınan 19.11.2015 havale tarihli hesap bilirkişisi raporunda, muris Emine ve davacı ...'nın muhtemel bakiye yaşam süresinin belirlenmesinde TRH 2010 Yaşam Tablosu esas alınarak hesaplama yapılmış, Dairemiz bozma ilamının (2) nolu bendinde; hükme esas alınan aktüer bilirkişisi raporunda, ve mahkemece TRH 2010 Yaşam Tablosu'na göre yapılan hesaplama ya göre karar verildiği,

bu itibarla, Dairemizin yerleşik kriterlerine uygun olarak Population Masculine Et–Feminine (PMF-1931) Tablosu esas alınarak davacının ve ölen desteğin muhtemel yaşam süresinin belirlenmesi gerektiğinden bahisle, davalı ...Ş.'nin bu yöne ilişkin temyiz itirazlarının kabulüyle, hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Desteğin veya hak sahiplerinin bakiye ömürleri her ne kadar, daha önceki yıllarda Fransa’dan alınan 1931 tarihli “PMF” cetvelleri ile saptanmakta ise de.

Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi Aktüerya Bilimleri Bölümü, BNB Danışmanlık, Marmara Üniversitesi ve Başkent Üniversitesi’nin çalışmalarıyla “TRH 2010” adı verilen “Ulusal Mortalite Tablosu” hazırlanmış olup, Sosyal Güvenlik Kurumu'nca da ilk peşin sermaye değerlerinin hesabında anılan tabloların uygulanmasına geçilmiştir. Gerçek zarar hesabı özü itibariyle varsayımlara dayalı bir hesap olup, gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır.

Bu durumda diğer kurumlar ile Yargıtay Daireleri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından ve yine bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içermesi de göz önüne alındığında Dairemizce de tazminat hesaplarında bakiye ömrün belirlenmesinde TRH 2010 Yaşam Tablosunun esas alınmasının güncellenen ülke gerçeklerine daha uygun olacağına karar verildiğinden, dolayısıyla yerel Mahkemece bozmadan önce hükme esas alınan aktüer raporu Dairemizin bakiye ömrün belirlenmesine ilişkin değişen içtihadına ve uygulamasına uygun görüldüğünden, davalı ...Ş.'nin bu yöne ilişkin temyiz itirazının reddiyle.

01.10.2019 gün ve 2016/20297-2019/8738 sayılı bozma ilamının (2) nolu bendi kaldırılarak, yerel Mahkeme kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

3-Davalı... Beton Maden Petr. İnş. ve Taah. Turz. ve Taş. Eğt. Enj. Gıda İml. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin karar düzeltme isteminin incelenmesinde;

Dairemiz bozma ilamında her ne kadar, mahkeme kararının davalı ... AŞ vekilince temyiz edildiği belirtilerek, bu davalının itirazları yönünden temyiz incelemesi yapılmış ise de, dosyada davalı... Beton Maden Petr. İnş. ve Taah. Turz. ve Taş. Eğt. Enj. Gıda İml. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin de temyiz başvurusunun bulunduğu ancak; sehven incelenme yapılmadığı anlaşıldığından, karar düzeltme isteminin kabulüyle, davalı On Yapı Beton Maden Petr. İnş. ve Taah. Turz. ve Taş. Eğt. Enj. Gıda İml. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine karar verilmiştir.

3.1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre; davalı... Petr. İnş. ve Taah. Turz. ve Taş. Eğt. Enj. Gıda İml. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanması gerekmiştir.

3.2-Davacılar vekili, dava konusu kaza sonucu davacılar murisinin ölümünden duyulan üzüntü nedeniyle, murisin eşi ve çocuğu olan davacıların her birisi için 20.000,00'er TL manevi tazminat isteminde bulunmuş; mahkemece talebin kabulüne karar verilerek hükümde belirtilen miktarlarda manevi tazminata karar verilmiştir.

6098 sayılı TBK'nun 56 ncı maddesi hükmüne göre, hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Manevi tazminat, zarara uğrayanda, manevi huzuru gerçekleştirecek ve tazminata benzer bir fonksiyonu da olan özgün bir nitelik taşır. Manevi tazminat bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir.

Zarar görenin zenginleşmemesi, zarar sorumlusunun da fakirleşmemesi gerekmektedir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.6.1976 günlü ve 7/7 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nın gerekçesinde takdir edilecek manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar açıkça gösterilmiştir.

Bunlar her olaya göre değişebileceğinden, hakim bu konuda takdir hakkını kullanır iken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.

O halde mahkemece; meydana gelen trafik kazası sonucu davacılar ...ın, anneleri olan murislerinin ölümü nedeniyle duydukları acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amacıyla; kazanın oluş şekli, kusur durumu, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, kazanın meydana geldiği tarih ve olay tarihindeki paranın alım gücü göz önünde bulundurularak bu davacılar için hak ve nasafet kuralları çerçevesinde daha düşük manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken, somut olay ile bağdaşmayan, bir miktar yüksek manevi tazminata hükmedilmesi uygun görülmemiş ve kararın davalı... Beton Maden Petr. İnş. ve Taah. Turz. ve Taş. Eğt. Enj. Gıda İml. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. yararına da bozulması gerekmiştir." denilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 28.10.2021 tarihli ve 2020/194 Esas, 2021/204 Karar sayılı kararı ile; kesinleşen yönlerden karar verilmesine yer olmadığına, davacılardan ..., ... ve ...'ın manevi tazminat davasının kısmen kabulü ile davacılar ..., ... ve ...'ın her biri lehine ayrı ayrı 14.500,00'er TL olmak üzere toplam 43.500,00 TL manevi tazminatın davalı ... yönünden dava tarihi olan 20.08.2014 tarihinden, diğer davalılar yönünden kaza tarihi olan 17.12.2013 tarihihden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... şirketinin sorumluluğu poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen (bozma üzerine verilen) kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı... Beton Maden Petr. İnş. ve Taah. Turz. ve Taş. Eğt. Enerji Gıda İml. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyizi dilekçesinde; yerel mahkemenin manevi tazminatı hangi somut ve objektif ölçüye göre uygun bulmadığını açıklamak durumunda olduğunu, bu yönüyle kararın açıkça hukuka ve yerleşik içtihatlara aykırı olduğunu, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının düşük olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı... Beton Maden Petr. İnş. ve Taah. Turz. ve Taş. Eğt. Enerji Gıda İml. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyizi dilekçesinde; .... Sigorta A.Ş.'nin harçlar ve manevi tazminattan sorumlu olduğunu, maddi ve manevi tazminattan sorumlu tutulduğu halde yargılama giderleri ve harçlar bakımından.......

Sigorta A.Ş.'nin sadece maddi tazminat kısmından sorumlu tutulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, maddi tazminat için vekâlet ücreti hakkında da karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiğini, davacıların zorunlu dava arkadaşı olmadığını, her birinin manevi tazminat talebinin ayrı ayrı olup birbirinden bağımsız olduğunu, bir kısım davacılar ..., ... ve ...'ın manevi tazminatlarının kısmen reddi nedeni ile takdir edilmesi gereken vekalet ücretinin her bir davacıdan ayrı ayrı alınmasına karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından ihtiyari mali sorumluluk sigortası ve manevi tazminat teminatını da içerir Kasko Sigorta Poliçesi ile teminat altına alınan ve diğer davalıların işleten ve sürücüsü olduğu aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı, defin gideri ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ncı maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 90, 91 ve 92 nci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olmasına, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmamasına, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmamasına göre davacılar vekilinin tüm, davalı On Yapı Beton Maden Petr. İnş. ve Taah. Turz. ve Taş. Eğt. Enj. Gıda İml. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2. Yerel mahkemece hükmün maddi tazminat talebi yönünden kısmında davacı ... lehine daha önce verilen 17.232,69 TL maddi tazminat ve 100,00 TL cenaze ve defin gideri bozma kapsamı dışında kaldığından yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş ancak bozma öncesi ilk hükümdeki vekâlet ücretinin muhafazası gerekirken bu husus gözden kaçırılarak davacı taraf lehine fazla vekalet ücreti hükmedilmesi doğru değil bozma nedeni ise de yapılan yanlışlığın giderilmesi yargılamanın tekrarını gerektirir nitelikte görülmediğinden hükmün 1086 sayılı Kanun'un 438 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacılar vekilinin tüm, davalı On Yapı Beton Maden Petr. İnş. ve Taah. Turz. ve Taş. Eğt. Enj. Gıda İml. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı On Yapı Beton Maden Petr. İnş. ve Taah. Turz. ve Taş. Eğt. Enj. Gıda İml. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin temyiz itirazının kabulü ile mahkeme hüküm fıkrasının 10 numaralı bendinde yer alan "4.080,00 TL" ibaresinin hükümden çıkarılmasına yerine "2.187,92 TL" ibaresinin eklenmesine ve kararın bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA;

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine,

Aşağıda yazılı fazla alınan onama harcının temyiz eden davacıya geri verilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,