Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/14165 K.2023/1198

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairenin 04.10.2021 tarihli ve 2021/1925 Esas, 2021/5995 Karar sayılı ilamıyla hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Kararın düzeltilmesi davalı ... vekili ve Davalı ...Yapı İnş. Taah. Yat. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istenilmekle; Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalılardan ...Yapı Ltd. Şti.’nin davacı şirkete yüklü miktarlarda borcu bulunduğunu, İstanbul 33. İcra Müdürlüğünün 2011/10957 Esas Sayılı, İstanbul 29. İcra Müdürlüğünün 2012/712 Esas Sayılı, İstanbul 25. İcra Müdürlüğünün 2012/7843 Esas Sayılı icra takip dosyaları ile çeke dayalı kambiyo yolu ile icra takiplerinin halen derdest olduğunu, davalılardan ...

Yapının iş bu çekleri müvekkili şirkete aralarında yaptıkları iş anlaşması gereği yapılan işlerden çok önce, dolayısıyla vade tarihlerinden çok zaman önce verdiğini, davalının bu çekleri ödememekte direndiğini ve mal kaçırdığını, çeklerin ödeme günleri gelmeden elinde bulunan birçok gayrimenkulü muvazaalı olarak elden çıkardığını, İstanbul ili Sarıyer ilçesi, ..., 1477 ada, 32 parselde kayıtlı bulunan A3-2 Zemin (bağımsız bölüm 1) olan bodrumda müştemilatı olan mesken ve A3-1/4 bağımsız bölümü diğer davalılara muvazaalı olarak devrettiğini belirterek;

bu tasarrufların iptal edilerek dava konusu bu iki gayrimenkulün tapu kaydının davalı borçlu olan ...Yapı Ltd. Şti. üzerine tescil edilmesini ve davacı tarafa icradan satış izni verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacı şirketin davalı ...Yapı İnşaat şirketinden alacaklı olduğu hiçbir icra dosyasının bulunmadığını, taşınmazın fahiş şekilde düşük bir bedelle devredildiği iddiasının yersiz olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

2.Davalı ... İnşaat Şti. vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafından davalı ...Yapı’ya yapılan icra takibinin olmadığını, müvekkili ile davalı ...Yapı arasında 04.08.2009 tarihli inşaat sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmeye göre dava konusu taşınmazların devredildiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

3.Davalı ...Yapı İnş. Taah. Yat. San. ve Tic. Ltd. Şti.; davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacılar aleyhine iptali istenen satış işleminden önce doğmuş bir alacak iddiasına dayanan kesinleşmiş bir icra takibi bulunduğunun davacı tarafından ispat edilemediği ve borçlunun borç ödemekten aczini ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Dairenin 04.10.2021 tarihli ve 2021/1925 Esas, 2021/5995 Karar sayılı ilamıyla;

"...

Mahkemece; davacının davalı borçlunun borç ödemekten aczini ispat edemediği anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiş ise de, varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir.

Dairemizin yerleşmiş içtihatlarına ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 02.03.2005 gün, 2005/15-100-119 sayılı kararına göre, borçlu hakkında aciz vesikası alınmamakla birlikte, borçlu kayıp ve adresi saptanamıyorsa, saptanan ve bilinen adreslerinde de icraca, borçlunun haczi kabil malının bulunmadığı tespit edilmiş ise, bu takdirde aciz hali gerçekleşmiş sayılır.

Somut olayda,davalı borçlu şirketin tespit edilen adreslerinde 19.02.2014 tarihinde haciz yapıldığı; haciz tutanaklarında da; borçlu şirketin ve borçlu şirkete ait haczi kabil malın bulunmadığının tespit edildiği anlaşılmaktadır. İİK'nun 105-2 maddesine göre haczi kabil mal bulunmaz ise haciz tutanağı İİK'nun 143.maddesindeki aciz belgesi hükmündedir. Ayrıca her ne kadar davalı borçlu şirkete ait taşınmazlara haciz konulmuşsa da; bu taşınmazlar üzerinde ipotek ve hacizlerin bulunduğu, böylece davacının alacağını karşılamaktan uzak olduğu da görülmektedir.

Bu durumda borçlu şirketin aciz halinin gerçekleştiğinin kabul edilmesi gerekirken, hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

2-Somut olayda davacının takibe koyduğu alacağının 30,08.2011, 13.10.2011, 16.11.2011, 19.11.2011, 23.11.2011 ve 30.01.2012 tanzim tarihli çeklerden kaynaklı olduğu anlaşılmaktadır. İptali istenen tasarruf ise 16.06.2011 tarihinde yapıldığından tasarrufun borçtan önce yapıldığı görülmektedir. Ancak uygulamada alacak- borç ilişkisi daha önce başlamasına rağmen alacak için düzenlenen bono veya çek gibi kıymetli evraka sonraki tarihlerin atıldığı sıklıkla görülmektedir.

Bu nedenle davacı alacaklı, borcun doğumunun takip dayanağı çeklerin ve ilamsız takibe konu alacağın tanzim tarihinden önce gerçekleştiğini ileri sürerse mahkemece alacaklıya bu konuda kanıt sunma olanağı verilmeli, gerekirse davacı alacaklı ile borçlu isticvap edilerek senedin düzenlenmesine neden olan temel ilişki sorulmalı, gerektiğinde davacı ile davalı borçlunun ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak borcun gerçek doğum tarihi tespit edilerek koşulun gerçekleşip gerçekleşmediği saptanmalıdır.

O halde mahkemece, davacı vekiline icra takiplerinin konusu borcun doğumuna ilişkin temel ilişki konusunda delillerini sunması için süre verilmesi, sunduğu delillerin toplanması, davacı ve davalı borçlu, şirket olduğuna göre ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak borcun doğumunun tespiti; daha önce doğduğu ispatlandığı takdirde buna ilişkin dava koşulunun gerçekleştiği kabul edilerek işin esasına girilip iptal nedenlerinin oluşup oluşmadığı irdelenerek sonucuna göre karar verilmesi,

aksi durumun tespiti halinde ise borcun doğumu tasarruf tarihinden sonra ise davanın ön koşul yokluğu nedeni ile reddine karar verilmesi gerekir.

Mahkemece; bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmadan hatalı tespit ve eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde; davacılar aleyhine iptali istenen satış işleminden önce doğmuş bir alacak iddiasına dayanan kesinleşmiş bir icra takibi bulunduğunun davacı tarafından ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddi doğru değildir." gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

V. KARAR DÜZELTME

A. Karar Düzeltme Yoluna Başvuran

Dairenin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı ... vekili ve davalı ...Yapı İnş. Taah. Yat. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

B. Karar Düzeltme Sebepleri

Davalı ...Yapı İnş. Taah. Yat. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili karar düzeltme dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesinin davacı yana dava tarihi itibari ile gerekli olan aciz vesikasını temin etmesi için süre vermiş olup, davacı yanın dava açılış tarihi itibari ile aciz vesikasını sunmadığının sabit olduğunu, diğer yandan müvekkilinin taşınmazına konan haciz nedeni ile müvekkilin borcu karşılayacak malı bulunduğunun da tartışmasız olduğunu belirterek bozma ilamının kaldırılarak hükmün onanmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İİK 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 440 ıncı maddesi, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme 1.1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 440/I maddesi uyarınca Yargıtay kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabilir. Karar düzeltme dilekçesinin süresinden sonra verilmesi hâlinde anılan hüküm uyarınca karar düzeltme dilekçesinin reddi gerekir.

Dairece temyiz incelemesi sonucunda verilen karar, davalı ... vekiline 28.12.2021 tarihinde tebliğ edilmiş; karar düzeltme dilekçesi ise yasal süre geçirildikten sonra 21.01.2022 tarihinde verilmiş olup, bu durumda davalı ... vekilinin karar düzeltme dilekçesinin süreden reddi gerekmiştir.

2.İİK 277 ve izleyen maddelerinde düzenlenen tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz ya da iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır.

Bu tür davaların dinlenebilmesi için, davacının borçludaki alacağının gerçek olması, borçlu hakkındaki icra takibinin kesinleşmiş olması, iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapılmış olması, borçlu hakkında alınmış kesin veya geçici aciz belgesinin (İİK.nun 277 md) bulunması ve davanın beş yıllık hakdüşürücü süre içinde açılmış olması gerekir. Bu önkoşulların bulunması halinde ise İİK.nun 278, 279 ve 280. maddelerinde yazılı iptal şartlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Dairemizin 04.10.2021 tarihli ve 2021/1925 Esas, 2021/5995 Karar sayılı bozma ilamında; her ne kadar; borçlu şirketin aciz halinin gerçekleştiğinin kabul edilmesi ve davacı vekiline icra takiplerinin konusu borcun doğumuna ilişkin temel ilişki konusunda delillerini sunması için süre verilmesi, sunduğu delillerin toplanması, davacı ve davalı borçlu, şirket olduğuna göre ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak borcun doğumunun tespiti;

daha önce doğduğu ispatlandığı takdirde buna ilişkin dava koşulunun gerçekleştiği kabul edilerek işin esasına girilip iptal nedenlerinin oluşup oluşmadığı irdelenerek sonucuna göre karar verilmesi, aksi durumun tespiti halinde ise borcun doğumu tasarruf tarihinden sonra ise davanın ön koşul yokluğu nedeni ile reddine karar verilmesi gereğine değinilmişse de; karar düzeltme aşamasında yeniden yapılan incelemede; davacı vekilinin dava dilekçesinde, davalılardan ...Yapı İnş.

Taah. Yat. San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin davacı şirkete borcu bulunduğunu, İstanbul 33. İcra Müdürlüğünün 2011/10957 Esas Sayılı, İstanbul 29. İcra Müdürlüğünün 2012/712 Esas Sayılı, İstanbul 25. İcra Müdürlüğünün 2012/7843 Esas Sayılı icra takip dosyaları ile çeke dayalı kambiyo yolu ile icra takipleri yapıldığını, borcun ödenmediğini, haczi kabil malı bulunamadığını, dava konusu taşınmazlarını ise diğer davalılara muvazaalı olarak devrettiğini belirterek tasarrufun iptalini talep etmiş olup, davacının alacaklı olduğunu belirttiği icra takip dosyalarının incelenmesinde.

İstanbul 33. İcra Müdürlüğü'nün 2011/10957 Esas Sayılı dosyasında dava konusu tasarrufları yapan ve davalı olarak gösterilen davalı ...Yapı İnş. Taah. Yat. San. ve Tic. Ltd. Şti. değil, ...İnşaat Yatırım San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin borçlu olduğu, İstanbul 29. İcra Müdürlüğünün 2012/712 Esas, İstanbul 25. İcra Müdürlüğünün 2012/7843 esas ve Bakırköy 2. İcra Müdürlüğünün 2012/6805 esas sayılı icra takip dosyalarında ise alacaklının eldeki davanın davacısı ...

Teknik Yapı Malzemeleri Pazarlama A.Ş. Yerine dava dışı ... İnşaat San. Ve Yapı Malz. Tic. A.Ş.'nin alacaklı olduğu, böylece eldeki davanın davacı alacaklısının dava konusu tasarrufları yapan davalı borçlu ...Yapı İnş. Taah. Yat. San. ve Tic. Ltd. Şti.

Hakkında yapmış olduğu kesinleşmiş bir icra takibinin bulunmadığı, icra takip dosyalarında yer alan alacaklı ve borçlu isimlerinin benzerliğinden dolayı temyiz aşamasında bu hususun gözden kaçırıldığı anlaşılmış olup, bu durumda ilk derece mahkemesinin kesinleşmiş bir icra takibi bulunduğunun davacı tarafından ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddi kararının doğru olduğunun anlaşılmasına göre, davalı ...Yapı İnş. Taah. Yat. San. ve Tic. Ltd.

Şti. vekilinin karar düzeltme isteğinin kabulü ile Dairemiz bozma ilamının kaldırılarak, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile İlk Derece Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

1.Değerlendirme bölümünün 1 numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... vekilinin karar düzeltme dilekçesinin süreden REDDİNE,

2.Değerlendirme bölümünün 2 numaralı bendinde açıklanan sebeplerle Davalı ...Yapı İnş. Taah. Yat. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin karar düzeltme isteğinin kabulü ile Dairemizin 04.10.2021 tarihli ve 2021/1925 Esas, 2021/5995 Karar sayılı bozma ilamının belirtilen şekilde KALDIRILARAK,

3.İlk Derece Mahkemesinin 23.12.2014 tarih ve 2013/16 E., 2014/561 K. sayılı kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Tashihi karar peşin harcın karar düzeltme isteyen davalılar ... ve ...Yapı İnş. Taah. Yat. San. ve Tic. Ltd. Şti. geri verilmesine,