Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/14315 K.2024/13861

İtiraz Hakem Heyeti kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı ... nezdinde Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile sigortalı araçların karıştığı trafik kazasında karşı araçta (motorsiklette) yolcu konumunda olan ve ilk kaza sonrası yaralı vaziyette yola savrulan ve yerde yatan davacıların desteğine çarpması sonucu meydana gelen kazada davacıların oğulları ...'ın vefat ettiğini ve davacı anne ve babanın oğullarının desteğinden yoksun kaldığını belirterek 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107. maddesi uyarınca davacıların her biri için ayrı ayrı 15.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihinden itibaren yasal faizi ile

birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiş; yargılama sırasında bedel artırım dilekçesi ile talebini ... yönünden 111.666,00 TL'ye ve diğer davacı ... yönünden 86.158,00 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı ... şirketine 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesi uyarınca usulüne uygun başvuru yapılmadığını, davalı ... şirketinin poliçe limiti ve sigortalısının kusuru oranında sınırlı sorumluluğunun bulunduğunu, dava konusu kazada tarafların kusur durumunun belirlenmesi gerektiğini, anne ve baba yönünden ayrı ayrı yetiştirme gideri tenzil edilmesi gerektiğini, desteğin müterafik kusuru nedeniyle indirim uygulanması gerektiğini, tazminat hesabının TRH 2010 Yaşam Tablosu ve % 1.8 teknik faiz esas alınarak yapılması gerektiğini ve davacılar lehine hükmedilecek vekalet ücretinin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nde belirlenen vekalet ücretinin 1/5'i kadar olması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu kazanın iki aşamalı şekilde meydana geldiği, dava konusu kazaya karışan ve davacının yolcu olarak bulunduğu motorsiklet dışındaki her iki aracın da davalı ... nezdinde Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile sigortalı olduğu, davacının yolcu olarak bulunduğu ... plakalı motorsiklet ile davalıya sigortalı ... plakalı aracın karıştığı kaza sonucu davacıların desteğinin motorsikletten savrularak yol üzerine düşmesiyle birinci kazanın meydana geldiği,

yol üzerinde bulunan davacıların desteği ...'a davalıya sigortalı olan diğer ... plakalı aracın çarpması sonucu ikinci kazanın meydana geldiği ve davacıların desteği ...'ın vefat ettiği, 17.06.2022 tarihli adli trafik bilirkişisinden alınan kusur raporunda, davacıların desteği müteveffa ...'ın kazanın oluşumunda asli ve % 50 oranında, davalıya sigortalı ... araç sürücüsünün muris yaya ...’ın ölüm olayında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 52/1-b maddesini ihlal ettiğinden %25 oranında tali kusurlu olduğu,

... plakalı araçla ... plakalı motosikletin çarpışmasıyla meydana gelen yaralamalı birinci kazada, davalıya sigortalı ... plakalı araç sürücüsünün olay yerini terk ederek gerekli trafik güvenliği tedbirlerini almamış olmakla, başvuranların murisi yaya ...’ın ölüm olayında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 81/a maddesini ihlal ettiğinden %25 oranında tali kusurlu olduğunun belirlendiği, aktüer bilirkişi raporunda davalıya sigortalı araçların ayrı ayrı % 25 kusur oranı esas alınarak tazminat tutarının belirlendiği,

kusur raporu ve aktüer bilirkişi raporunun denetime ve hüküm tesisine elverişli olduğu gerekçesiyle taleple bağlı kalınarak davanın kabulü ile davacı ... için 15.000,00 TL, diğer davacı ... için 15.000,00 TL olmak üzere toplam 30.000,00 TL maddi tazminatın 03.12.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına süresi içinde davacılar vekilince itiraz edilmesi üzerine İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacılar vekilinin kusur oranına ve tazminat hesabına yönelik itirazları kabul edilerek üç kişilik adli trafik bilirkişisi heyetinden alınan 28.08.2022 tarihli kusur raporu ile 01.09.2022 tarihli ek raporda;

davacıların desteği ...’ın yolcu olarak üzerinde bulunduğu ... plakalı motosiklet sürücüsü ...’ın asli ve % 50 oranında, davalıya sigortalı ... plakalı otomobil sürücüsü ...’nin tali ve % 25 oranında, yine davalıya sigortalı ... plakalı otomobil sürücüsü ...’ın tali ve % 25 oranında kusurlu olduğunun belirlendiği,

aktüer bilirkişi raporunda ... plakalı araç sürücüsünün %25’lik kusur oranı yönünden davacı anne ... için 55.833,00 TL, davacı baba ... için 43.079,00 TL, sigortalı ... plakalı araç sürücüsünün % 25'lik kusur oranı yönünden davacı anne ... için 55.833,00 TL ve davacı baba ... için 43.079,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı hesaplandığı, ek bilirkişi raporunda başvuru sahibi vekilinin itirazlarının karşılanmış olduğu, raporun dosyadaki delil ve belgelerle uyumlu, detaylı, gerekçeli, Yargıtay ilke kararlarına uygun, taraf iddia ve savunmaları bakımından telafi edici, objektif, varılan sonuçlar bakımından denetlenebilir olduğu,

bu nedenle davacılar vekilinin bilirkişi heyeti ek raporuna ilişkin itirazlarının reddine karar verildiği ve davacılar vekili tarafından 07.09.2022 tarihli bedel artırım dilekçesi ile bilirkişi heyeti ek raporuna itirazlar yinelenerek talep tutarının davacı ... yönünden 111.666,00 TL’ye,

davacı ... yönünden 107.001,00 TL’ye yükseltildiği belirtilerek davacılar vekilinin itirazının kısmen kabulü ile Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının kaldırılmasına ve yeniden hüküm tesis edilerek davanın kısmen kabulü ile 111.666,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının 03.12.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...Ş'den tahsili ile davacı ...’a ödenmesine, 86.158,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının 03.12.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ...

Katılım Sigorta A.Ş'den alınarak ...’a ödenmesine ve fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; davaya konu birinci kaza neticesinde motosiklet ve üzerindekilerin metrelerce savrulduğunu, motosiklet üzerinde alınan darbe neticesinde asfalta düşen ve sürüklenen birisinin yaralanmamasının hayatın olağan akışına açıkça aykırı olduğunu, kaza esnasında orada bulunanların da destek ...'ın yaralandığını beyan ettiğini, ikinci kazanın da birinci kazanın hemen akabinde meydana geldiğini, ikinci kazanın meydana gelmesine ... plakalı araç sürücüsü ...'nin olay yerinden kaçmasının sebep olduğunu, buna rağmen Uyuşmazlık Hakem Heyetince hatalı kusur dağılımı yapılan raporun esas alındığını,

karara itiraz edilmesi üzerine İtiraz Hakem Heyeti tarafından dosyanın yeniden bilirkişilere tevdi edildiğini, hükme esas alınan söz konusu raporda kazanın oluş şeklinin yanlış tasvir edildiğini, Diyarbakır istikametine doğru yolun sağında bulunan stabilize yolun ilerisinde ... kendi yolunda ilerlerken ...'nin çarparak kaçtığını, kaza tespit tutanağından anlaşılacağı üzere kaza noktasının motorsikletin kendi şeridinin içerisinde olduğunu, Kahta 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2022/109 esas sayılı dosyasında yargılamanın devam ettiğini,

ayrıca 07.10.2022 tarihinde mahallinde keşif yapılması kararı verildiğini ve ceza dosyasında alınacak bilirkişi raporlarının haklılıklarını ortaya çıkaracağını, bu nedenle yanlış kusur oranları ile verilen kararın hukuka aykırı olduğunu, aktüer bilirkişi raporunda hatalı hesaplama yapıldığını ve davacılar lehine takdir edilen vekalet ücretinin hatalı olduğunu ileri sürerek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan araçların karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

1. Davacılar vekili tarafından, davalıya sigortalı araçların karıştığı trafik kazasında, davacıların desteği ...'ın ölümü nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı isteminde bulunulduğu, olaya ilişkin düzenlenen kaza tespit tutanağında kusur dağılımının yapılamadığı, Kahta Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2021/2630 sayılı soruşturma dosyasında dava konusu birinci kazada desteğin yaralanmasına neden olunduğu gerekçesiyle sürücü ... hakkında taksirle yaralamaya neden olma suçundan, ikinci kaza sebebiyle de destek ...'ın ölümüne neden olunduğu gerekçesiyle sürücü ... hakkında taksirle ölüme neden olma suçundan kamu davası açıldığı,

Uyuşmazlık Hakem Heyetince hükme esas alınan 17.06.2022 tarihli adli trafik bilirkişisinden alınan kusur raporunda, davacıların desteği müteveffa ...'ın kazanın oluşumunda asli ve % 50 oranında, davalıya sigortalı ... araç sürücüsünün muris yaya ...’ın ölüm olayında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 52/1-b maddesini ihlal ettiğinden %25 oranında tali kusurlu olduğu,

... plakalı araçla ... plakalı motosikletin çarpışmasıyla meydana gelen yaralamalı birinci kazada, davalıya sigortalı ... plakalı araç sürücüsünün olay yerini terk ederek gerekli trafik güvenliği tedbirlerini almamış olmakla, başvuranların murisi yaya ...’ın ölüm olayında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 81/a maddesini ihlal ettiğinden %25 oranında tali kusurlu olduğunun belirlendiği, davacılar vekilinin itirazı üzerine İtiraz Hakem Heyetince üç kişilik adli trafik bilirkişisinden alınan 28.08.2022 tarihli kusur raporu ile 01.09.2022 tarihli ek raporda;

davacıların desteği ...’ın yolcu olarak üzerinde bulunduğu ... plakalı motosiklet sürücüsü ...’ın asli ve % 50 oranında, davalıya sigortalı ... plakalı otomobil sürücüsü ...’nin tali ve % 25 oranında, yine davalıya sigortalı ... plakalı otomobil sürücüsü ...’ın tali ve % 25 oranında kusurlu olduğunun belirlendiği anlaşılmaktadır.

Dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgeler ile uyuşmazlığın mahiyeti, toplanan delillerin durumu, olayın oluş şekli maddi olgunun tespitinin yapılacağı, ceza dosyasının sonucunun da eldeki davayı etkileyecek olması ve davacının oluşa ilişkin kabule dair itirazları dikkate alındığında, varsayımlara dayalı olarak yargılamaya devam edilemeyeceği, hakemlerin yalnızca kendilerine sunulan evraklar üzerinden değerlendirme yapabileceği, olayın oluş şeklinin ve tarafların olaydaki kusur oranlarının ancak geniş bir araştırma sonucu belirlenebileceği,

bu hali ile yargılamanın genel yetkili mahkemeler huzurunda gerçekleştirilmesi gerektiğinden tahkim yargılamasının dosyadan el çekme ile sonlandırılmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış; açıklanan nedenlerle kararın bozulması gerekmiştir.

2. Bozma ilamının kapsam ve şekline göre, davacılar vekilinin diğer temyiz itirazları şimdilik incelenmemiştir.

VI. KARAR

1. Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA, 2. Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacılara iadesine, Dosyanın mahkemeye gönderilmesine, 26.12.2024 tarihinde Üye ....'nin karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Dava konusu olayda davacı, sigorta poliçesi kapsamında meydana gelen cismani zararın tazmini için öncelikle 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurmuştur. Hakem heyeti tarafından davanın kabulü ile zararın tazminine karar verilmiştir. Dairemiz çoğunluğu tarafından uyuşmazlığın mahkemede çözümlenmesi gerektiğinden bahisle İtiraz Hakem Heyeti tarafından dosyadan el çekilmesine karar verilmesi gerektiğinden bahisle bozma kararı verilmiştir. Bu durum, davacının temel bir hakkı olan adil yargılanma hakkını kısıtlamaktadır ve hukuka aykırıdır.

Kanunun 30. maddesi, sigortacılıkla ilgili uyuşmazlıklarda davacının iki farklı yola başvurma hakkı olduğunu açıkça belirtmektedir:

1. Genel mahkemelerde dava açmak,

2. Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurmak,

Bu iki yol, davacının kendi iradesiyle seçebileceği alternatif yollardır. Davacının tahkim yolunu seçmiş olması, uyuşmazlığın esasının bu platformda incelenmesi gerektiğini gösterir.

Somut olayda, hakem heyetinin işin esasına girmeksizin dosyadan el çekmesi, davacının hukuki korunma ve adil yargılanma hakkına açıkça aykırıdır. Kanunun 30/14-F maddesinde belirtilen ve tahkim heyetinin el çekebileceği istisnai durumlar mevcut değildir. Bu nedenle, hakem heyetinin el çekme kararı vermesi yerinde olmayacaktır.

Sonuç olarak, sigorta tahkim sisteminin amacı, sigorta uyuşmazlıklarının hızlı ve etkin bir şekilde çözülmesini sağlamaktır. Bu amaçtan saparak, hukuki dayanaktan yoksun bir şekilde dosyadan el çekmesi, hem kanunun amacına hem de davacının haklarına zarar vermektedir. Bu sebeple, işin esasının incelenmesi gerektiği görüşünde olduğumdan, sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.