Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/14785 K.2024/6228

Taraflar arasında görülen rücuen tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda asıl ve birleşen davanın kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı İdart Turizm ve Yönetim Hizmetleri Tic. A.Ş. ve fer'i müdahil Samsun Büyükşelir Belediye Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle, incelemenin duruşmalı olarak yapılması davalı İdart Turizm ve Yönetim Hizmetleri Tic. A.Ş. vekili tarafından istenilmekle kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 22.06.2022 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte davacı vekili Avukat .... geldi. Davalı İdart Turizm ve Yönetim Hizmetleri Tic. A.Ş. tarafından gelen olmadı. Davacı vekilinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra eksiklik nedeni ile geri çevrilen dosya eksik hususlar tamamlanarak tekrar gelmekle, işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 13.06.2024 tarihinde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl ve birleşen dava dilekçelerinde; davacı tarafından "İşyeri Paket Sigorta Poliçesi" ile sigortalı olan ...'e ait işyerinde, 03.07.2012 tarihindeki kuvvetli yağışın neden olduğu sel sonucu hasar meydana geldiğini, dere yatağı üzerine kurulan alışveriş merkezinin işletmecisi- maliki ve yapımcısı olan davalıların sel nedeniyle oluşan hasarda kusurlu olduğunu, sigortalı işyerinde tespit edilen hasar bedelini sigortalılarına ödeyip haklarına halef olduklarını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 224.747,42 TL'nin ödeme tarihinden işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalılardan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı İdart Tur. Yön. Hizm. Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde, davaya konu sel olayından hasar gören işyerinin bulunduğu alışveriş merkezinin maliki olmayan ve sadece işletmecisi olan davalının zarardan sorumlu olmadığını, sorumluluğun inşaat çalışması yapan ve buna izin veren idareye ait olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı İdol İnşaat San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde, yetkili idareler tarafından verilen izinlere ve onaylanan projelere uygun biçimde binanın inşa edildiğini, dere yatağındaki ıslah çalışmalarının da idarenin belirlediği ölçülere uygun biçimde yapıldığını, olay tarihindeki yağış miktarı dikkate alındığında olayın doğal afet olduğunu ve mücbir sebep niteliğindeki olaydan doğan zarardan sorumlu olmadıklarını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 31.05.2013 tarihli ve 2012/540 Esas, 2013/296 Karar sayılı kararı ile sigortacının halefiyet hakkına dayanarak bina malikine karşı açtığı rücuen tazminat davasının ticari dava niteliğinde bulunmadığı ve yargılamanın Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görev alanına girdiği gerekçesiyle, mahkemenin görevsizliğine dair verilen hükmün, davacı vekili tarafından temyizi üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 14.11.2013 tarih, 2013/14823 Esas ve 2013/15746 Karar sayılı ilamı ile; "davacı sigortacının halefi olduğu sigortalı ve davanın taraflarının tacir olduğu, dava konusunun tarafların ticari işletmesini ilgilendirdiği,

uyuşmazlık ticari dava niteliğinde olduğundan çözümünün Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görev alanına girdiği, mahkemece görevsizlik kararı verilmesinin doğru olmadığı" gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Mahkemenin 17.06.2015 tarihli ve 2014/145 Esas, 2015/568 Karar sayılı kararı ile; asıl ve birleşen davanın kabulü ile 224.747,42 TL tazminatın ödeme tarihi olan 07.08.2012'den işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı İdart Tur. Yön. Hizm. Tic. A.Ş. vekili ve fer'i müdahil ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 08.04.2019 tarihli ve 2018/5858 Esas, 2019/4237 Karar sayılı kararı ile; "davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının yerinde görülmediği; davacı tarafın aynı zarar için, zararın meydana geldiği yapıyı inşa eden davalı İdol İnşaat A.Ş'ye, yapım izni veren, yapıyı yeterince denetlemeyen ve hizmet kusuru olduğu iddia edilen idareler aleyhine de idari yargıda dava açtığı idareler aleyhine açılan dava hakkında idari yargıda verilen kısmen kabul kararlarının bozulduğu,

idari yargıda verilen bozma kararında yapıya ilişkin yapım izni ile kullanım belgesini veren idarelerin zarardan sorumlu olup olmadıkları ve zarar ile idarelerin eylemi arasında illiyet bağı bulunup bulunmadığına ilişkin araştırmanın yetersiz bulunduğu; sigortalı işyerinin bulunduğu ana yapıyı inşa eden- işleten davalıların, idareler tarafından verilen izin ve onaylara bağlı olarak yapıyı inşa ettiği ve işlettiği dikkate alındığında, idareler yönünden yapılacak illiyet bağına ilişkin araştırmanın, eldeki davanın davalılarının durumunu da etkileyeceği gözetilip idari yargıda süren davanın tespitiyle sonuçlanmasının beklenmesi,

orada yapılacak tespitler ve verilecek karar dikkate alınmak suretiyle, davalıların hukuki durumlarının takdir edilmesi ve oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacıya sigortalı olup dava konusu sel olayından önce işyeri açma ruhsatı da alınmış olan işyerinin, davalıların kusurları nedeniyle hasar gördüğü, sigortalısına geçerli sigorta sözleşmesi dahilinde ödeme yapan davacının 6102 sayılı TTK'nun 1472 nci maddesi gereği davalılara halefiyet hakkına dayalı olarak rücu hakkının bulunduğu; müterafik kusurun koşullarının bulunmadığı gerekçesiyle, asıl ve birleşen davanın kabulü ile 224.747,42 TL'nin ödeme tarihinden (07.08.2012) itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalılar İdart Turizm ve Yönetim Hizm. Tic. A.Ş. ile İdol İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı İdart Turizm ve Yönetim Hiz. A.Ş. vekili ve fer'i müdahil ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı İdart Turizm ve Yönetim Hiz.

A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; davalı olunan benzer dosyalar olup Yargıtayca da benzer gerekçelerle bozulduğunu, bozma sonrası bunların bir kısmında mahkemece ret kararı verildiğini, bu çelişkilerin Yargıtay'ca giderileceğini, yetkili idareden usulüne uygun işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı bulunmayan işyerinin idarece kapatılacağını, TTK'da Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine aykırı bir fiilden doğan zararı teminat altına altına almak amacıyla sigorta yapılamayacağı düzenlenmiş olup geçersiz sigorta poliçesinden kaynaklanan alacağın da temliki ve sonucunda da rücusu mümkün olmadığını,

yine İdare Mahkemesinde de sigorta şirketinin işyeri ruhsatı olmayan davacıya poliçe düzenlenmesi ağır kusur olarak nitelendirildiğini, davacı tarafın davasını kanuni halefiyete göre açmış olup alacağın temlikine göre de değerlendirilemeyeceğini, davalının kusuru bulunmadığını, husumet düşmeyeceğini, müterafik kusur indirimi yapılmaması gerekçesinin de yerinde olmadığını belirterek Mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

Fer'i Müdahil Samsun Büyükşehir Belediyesi vekili temyiz dilekçesinde; meydana gelen zarar ile İdarenin eylemi arasında illiyet bağı bulunmadığını, yağışın doğal afet boyutunda olduğunu, İdare Mahkemesinde davacı tarafça aleyhe açılan davada işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiğini, sigortalama yaparken işyeri ruhsatının bulunup bulunmadığını araştırmayan ve basiretli bir tacir gibi davranmayan davacının kusurlu ve hatalı olduğunu, kararın idare mahkemesi kararı ile çelişkili olduğunu belirterek Mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tarafından sigortalanan işyerinde oluşan hasar nedeniyle davacının sigortalısına ödediği bedelin, zarardan sorumlu olan davalılardan rücuen tahsili talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi delaletiyle mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1472 nci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 183 üncü maddesi, Yangın Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı; özellikle, daha önce temyize konu edilip bozma kapsamı dışında bırakıldığı için kesinleşen yönlerin yeniden incelenmesinin mümkün olmadığı; davacının aynı zarar için idari yargıda açtığı davada, sadece zararın doğumunda kusuru bulunan idareler yönünden kusur incelemesi yapıldığı da dikkate alındığında, bu gerekçeyle davalının kusurunun bulunmadığına ilişkin temyiz itirazlarının kabul edilebilir olmadığı;

davacının alacağı temlik aldığı sigortalısının işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının bulunmayışının davacı sigortalısı (temlik eden) ve davacı bakımından müterafik kusur teşkil etmeyeceğine ilişkin mahkeme kabul ve gerekçesinin yerinde olduğu anlaşılmakla; dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Değerlendirme bölümünde açıklanan nedenlerle davalı İdart Turizm ve Yönetim Hiz. A.Ş. vekili ve fer'i müdahil ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

3.815,00 TL vekalet ücretinin davalı İdart Turizm ve Yönetim Hiz. A.Ş.'den alınarak duruşmada vekille temsil olunan davacıya verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalı İdart Turizm ve Yönetim Hiz. A.Ş. ve fer'i müdahil Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığına yükletilmesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine,