Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/1492 K.2023/11259

başvurularının esastan reddine, diğer davalının başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle maddi tazminat talebinin kabulüne, manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne

İLK DERECE MAHKEMESİ

İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI

2016/1059 E., 2018/1273 K.

Taraflar arasındaki trafik kazası sonucu oluşan bedensel zarar nedeniyle maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince maddi tazminat davasının kabulüne, manevi tazminat davasının kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalılar ... ve ...'ın başvurularının esastan reddine, diğer davalının başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle maddi tazminat davasının kabulüne, manevi tazminat davasının kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ...Ş. vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiş, incelemenin duruşmalı olarak yapılması davalı ... vekili tarafından istenilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 24.10.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir..

Belli edilen gün ve saatte davacı vekili Avukat ... ve davalı ... vekili Avukat ... geldiler. Davalı ...Ş. tarafından gelen olmadı. Taraflar vekilinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 24.10.2023 tarihinde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 07.05.2012 tarihinde davacının yolcu konumunda olduğu ve davalıların işleteni, sürücüsü ve trafik sigortacısı olan aracın karıştığı çift taraflı trafik kazası sonucu davacının yaralanarak malul kaldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi tazminatın poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere sigorta şirketine yapılan başvuru tarihi olan 26.01.2012 tarihinden, diğer davalılar yönünden kaza tarihinden itibaren en yüksek banka mevduat faiziyle müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş; 16.10.2018 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 161.017,79 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı SBN Sigorta A.Ş. (yeni unvanı Şeker Sigorta A.Ş.) vekili cevap dilekçesinde; davacı delillerinin öncelikle dosyaya sunularak kendilerine tebliğ edilmesi gerektiğini, davacının maddi vakıayı, zararı, maluliyeti ve kusuru ispat etmek zorunda olduğu, hatır taşıması indirimi yapılmasını talep ettiklerini, davacının yolcu olduğu araç sürücüsü alkollü ve ehliyetsiz olup müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, müvekkili sigorta şirketinin manevi tazminattan sorumlu tutulamayacağını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... davaya cevap vermemiş; duruşmada alınan beyanında davayı kabul etmediğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kazanın meydana gelmesinde davalı sürücünün asli ve tam kusurlu olduğu, davacının %20.2 oranında sürekli iş göremezliği ve 6 ay geçici iş göremezliği bulunduğu,

davacının yaralanma şekli dikkate alınarak manevi tazminata hükmedildiği gerekçesiyle davanın maddi tazminat yönünden kabulü ile 152.724,39 TL sürekli iş göremezlik ve 8.293,40 TL geçici iş göremezlik tazminatının davalı ... şirketinden 09.01.2013 ve davalı işleten ve sürücüden kaza tarihi olan 07.05.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalı ... şirketinin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlandırılmasına,

davanın manevi tazminat yönünden kısmen kabulü ile 10.000,00 TL manevi tazminatın davalı işleten ve sürücüden kaza tarihi olan 07.05.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ...Ş. vekili, davalı ... vekili ile davalı ... istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı SBN Sigorta A.Ş. (Şeker Sigorta A.Ş.) vekili istinaf dilekçesinde; hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, davacı yolcunun, araç sürücüsünün alkollü ve ehliyetsiz olduğunu bilerek araca binmesi nedeniyle müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, müvekkili sigorta şirketinin manevi tazminattan sorumlu olmamasına karşın manevi tazminata ilişkin vekalet ücretinden sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; maluliyet raporunun dava tarihinde yürürlükte olan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre düzenlenmediğini, hesaplamanın asgari ücretin 1.78 katı olduğuna ilişkin kabulün hatalı olduğunu, davacının araçta hatır için taşındığı gözetilerek manevi tazminat talebinin reddi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

Davalı ... istinaf dilekçesinde; tekstil işinde gündelikle çalıştığını, iş çıkışı servis aracı niteliği taşımayan otomobille davacı ve diğer arkadaşlarının yorgun olmaları ve kendi istekleri üzerine diğer arkadaşlarını evlerine bırakmak için Gebze'ye gittiklerini, davacının da gezme amaçlı olarak kendileriyle geldiğini, alkollü olmadığını, yüksek miktarda tazminat talebinde bulunulduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; hükmedilen manevi tazminat miktarının yeterli olduğu, maluliyet raporunun geçerli yönetmelik hükümlerine göre düzenlendiği, davalı ...'nün cevap süresi içerisinde hatır taşıması def'inde bulunmadığı, davalı ... şirketinin ise hatır taşıması olduğu ve davacının davalı sürücünün alkollü ve ehliyetsiz olduğunu bilerek araca bindiği yönündeki iddialarını ispatlayamadığı gerekçesiyle davalı ... şirketinin diğer, davalı sürücü ve işletenin tüm istinaf başvurularının reddine karar verildiği,

ancak İlk Derece Mahkemesince aleyhine manevi tazminata hükmedilmemesine rağmen sigorta şirketinin manevi tazminata ilişkin hükmedilen vekalet ücretinden sorumlu tutulmasının hatalı olduğu gerekçesiyle; davalı ...

Görgülü vekili, davalı ...'ın istinaf başvurularının reddine, davalı SBN Sigorta A.Ş. vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulü ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) nci alt bendi uyarınca İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın maddi tazminat yönünden kabulü ile 152.724,39 TL sürekli iş göremezlik ve 8.293,40 TL geçici iş göremezlik tazminatının davalı ... şirketinden 09.01.2013 tarihinden,

diğer davalılar yönünden kaza tarihi olan 07.05.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalı ... şirketinin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlandırılmasına, davanın manevi tazminat yönünden kısmen kabulü ile 10.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve davalı ...'den kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte bu davalılardan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı SBN Sigorta A.Ş. (Şeker Sigorta A.Ş.) vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SBN Sigorta A.Ş. (Şeker Sigorta A.Ş.) vekili temyiz dilekçesinde; ifade tutanaklarının hatır taşımasını ortaya koyduğunu, taşımanın ivazlı olduğunun da davacı yanca iddia edilmediğini, davacının yolcu olduğu araç sürücüsünün alkollü ve ehliyetsiz olduğunu bilerek araca binmesi nedeniyle müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, ifade tutanaklarının bu hususu gösterdiğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; hatır taşıması ve müterafik kusur indirimi gerektiğini, hükmedilen manevi tazminat miktarının sebepsiz zenginleşmeye yol açacak olup talebin reddi gerektiğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; 07.05.2012 tarihinde davacının yolcu konumunda olduğu ve davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorumlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan, diğer davalıların işleteni ve sürücüsü olduğu aracın karıştığı çift taraflı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı ile manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51, 52, 54 ve 56 ncı (818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 43, 44, 46, 47 nci) maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 87, 88, 90 ve 91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, özellikle hatır taşıması indirimi yapılabilmesi için davalıların bu yönde bir savunma getirmesi gerekmesine, davalı işletenin ise davaya cevap dilekçesi sunmadığı gözetildiğinde yargılama sırasında öne sürülmeyen hatır taşıması savunmasının temyiz aşamasında öne sürülmesinin mümkün olmamasına göre davalı SBN Sigorta A.Ş (Şeker Sigorta A.Ş.) vekili ile davalı ... vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 2918 sayılı Kanun'un 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Kanun'un 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.

Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez.

Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Ancak yakın akrabaların ve eşin taşınmasında bir menfaatten söz edilemeyeceği için hatır için taşımadan da bahsedilemez.

Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.

Somut olayda; davalı ... vekilince davaya cevap ve itiraz dilekçelerinde hatır için taşıma def'inde bulunulmuştur. Kaza nedeniyle yürütülen soruşturma aşamasında kazanın ardından verdikleri ifadelerden davacı, davalı sürücü ve araçta bulunan diğer yolcular Murat Özdemir ve Volkan Almuhan'ın arkadaş olup piknik yapmak amacıyla Gebze'ye doğru yola çıktıkları, mesire alanında birlikte alkol aldıkları, dönüşte gece saat 23.40'ta kazanın meydana geldiği anlaşılmaktadır.

Davacının, davalı şirkete sigortalı araçta yolcu olarak bulunduğu ve sürücü Birol ile arkadaş oldukları sabit olup davacının taşıma için arkadaşına ücret ödemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilmelidir.

Bu durumun aksi ispat edilemediğinden davalı ... şirketinin süresinde yapılan hatır için taşıma savunmasına itibar edilerek 6098 sayılı Kanun'un 51 inci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmak suretiyle davalı ... şirketinin sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, kararın davalı ... yararına bozulması gerekmiştir.

3. 6098 sayılı Kanun'un 52 nci maddesi uyarınca zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağılaştırmış (müterafik kusur hâli söz konusu) ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Müterafik kusura ilişkin savunma bir def'i olmadığından bu yönde savunma olmasa da resen dikkate alınması gerekir.

Somut olayda; davacının, davalı sürücü ve araçta bulunan diğer yolcuların arkadaş olup birlikte alkol aldıktan sonra dönüş yolunda kazanın meydana geldiği, davacı yolcu, diğer yolcular ve davalı sürücünün kazanın ardından verdikleri ilk beyanlarıyla sabittir.

Kaza sonrası davalı sürücünün olay yerinden ayrıldığı, araçta bulunan yolcuların beyanları uyarınca ceza mahkemesince de davalı sürücünün alkollü olarak araç kullandığı ve asli kusurlu olduğu kabul edilerek bilinçli taksirle birden fazla kişinin yaralanmasına sebebiyet verme suçundan cezalandırılmasına ve verilen cezanın ertelenmesine karar verildiği, işbu kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda davacının, araç sürücüsünün alkollü olduğunu bildiği hâlde bu araca kendi isteğiyle bindiği, kazanın oluşumunda alkollü sürücünün kusurlu bulunduğu, yaralanması ile neticelenen kazanın meydana gelmesine, dolayısıyla muhtemel zararı doğuran fiile razı olduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla 6098 sayılı Kanun'un 52 nci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılmak suretiyle temyize gelen davalıların sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı SBN Sigorta A.Ş. (Şeker Sigorta A.Ş.) vekili ve davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı SBN Sigorta A.Ş. (Şeker Sigorta A.Ş.) vekilinin temyiz itirazının kabulü ile, değerlendirme bölümünün (3) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı SBN Sigorta A.Ş. (Şeker Sigorta A.Ş.) vekili ve davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalı SBN Sigorta A.Ş. (Şeker Sigorta A.Ş.) ve davalı ...'ye iadesine,

17.100,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davalı ...'ye verilmesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,