Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/16574 K.2023/4332

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; önceki kararda direnilmesine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davalıya ait su borusunun 04.08.2007 tarihinde patladığını ve neticesinde taşan suların davacının matbaa işyerini bastığını, matbaada bulunan makinelerin ve emtianın kullanılmaz hale geldiğini, işyeri binasının ve elektrik tesisatının hasar gördüğünü, su baskını nedeni ile temizlik ve nakliye masrafı yapıldığını, davacının kazanç kaybına uğradığını, işyerini sigortalayan Eureko Sigorta A.Ş.’nin poliçe limit ve teminatları çerçevesinde davacıya 4.799.600,00 TL makine hasarı, 1.050.405,00 TL emtia hasarı ve 785.000,00 TL inşaat hasarı olmak üzere toplam 6.635.405,00 TL ödediğini,

sigorta şirketinin kazanç kaybı ve elektrik tesisatı konusunda teminatı bulunmadığı için ödeme yapmadığını, sigorta şirketinin teminatı bulunan kalemlerde yaptığı ödemenin ise toplam zararı karşılamadığını bu nedenle bakiye zararın davalı tarafından ödenmesi gerektiğini belirterek asıl davada fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 2.000,00 TL inşaat hasarı, 2.000,00 TL elektrik tesisat hasarı, 2.000,00 TL makine hasarı, 2.000,00 TL emtia hasarı, 2.000,00 TL kazanç kaybı zararı ile 1.000,00 TL temizlik,

makine söküm ve nakliye masrafının davalıdan 04.08.2007 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini, birleştirilen davada fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 5.000.000,00 TL makine hasarı, 1.500.000,00 TL emtia hasarı, 350.000,00 TL inşaat hasarı, 350.000,00 TL elektrik tesisat hasarı, 6.500.000,00 TL kazanç kaybı zararının davalıdan 04.08.2007 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; yargı yolu itirazında bulunarak davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini, sigorta şirketinin davacının zararının tamamını ödediğini, matbaa makineleri ile ilgili gerçek zararın araştırılması gerektiğini, matbaa makinelerinin ve kağıt emtiasının makinelerle birlikte işyerine sığamayacağını, emtia hasarına ilişkin gerçek zararın araştırılması gerektiğini, elektrik ve inşaat hasarları konusunda talep edilen miktarın fahiş olduğunu, davacının kazanç kaybı konusundaki iddiasını ispat etmesi gerektiğini, işletme giderlerinin kazanç kaybı olarak kabul edilemeyeceğini,

davacının kaçak yapı konumundaki iş yerinde faaliyet göstererek kusurlu olduğunu, işyerinin kömürlük olduğunu, davacının gayri sıhhi müesseseler ruhsatının bulunmadığını, yasal faize hükmedilmesi gerektiğini, davacının makinelerin 5 gün su altında kalmasını engellemeyerek B.K.

44. maddesine aykırı hareket ettiğini, davacının hasarlı makineleri davalıya teslim etmesi gerektiğini, bilirkişi heyetlerinin usulüne uygun biçimde oluşturulmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Ankara 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 07.06.2011 tarih, 2007/383 E., 2011/127 K. sayılı kararı ile bilirkişi raporunun denetime uygun ve karar vermeye elverişli olduğu gerekçesi ile asıl ve birleştirilen davaların kısmen kabulüne karar verilmiş, karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 02.05.2012 tarih, 2011/13310 E. ve 2012/7051 K. sayılı kararıyla taraf vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddine, iş bölümü itirazının kabulü ile davaların asliye ticaret mahkemesinde görülmesi yönünde gönderme kararı verilmesi gerekirken işin esasına girilmesinin hatalı olduğu, faiz türünün avans faizi olması gerektiği, davacı ... yönünden sadece bina hasarı yönünden karar verildiği diğer talepler yönünden olumlu olumsuz bir karar verilmesi gerektiği, davacı ... AŞ yönünden kazanç kaybı hesabının hatalı olduğuna işaret edilerek karar bozulmuştur.

C. Karar Düzeltme Kararı

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 21.12.2012 tarih, 2012/13681 E.-2012/21429 K. sayılı kararıyla davacı ... Şirketinin kazanç kaybı hesabına yönelik karar düzeltme talebinin kabulüne karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 18.02.2013 tarih, 2013/51 E. ve 2013/24 K. sayılı kararı ile Yargıtay Bozma ve Karar Düzeltme İlamına uyularak iş bölümü itirazının kabulü ile dosyaların asliye ticaret mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

E. İkinci Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 04.06.2013 tarih, 2013/4247 E. ve 2013/8367 K. sayılı kararıyla, iş bölümü itirazının kabulüne ilişkin kararların tek başına temyiz edilemeyeceği gerekçesi ile temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.

F. Mahkemece Verilen Karar

Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 04.06.2014 tarih, 2013/544 E., 2014/357 K. sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

G. Üçüncü Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 23.12.2014 tarih, 2014/18543 E. ve 2014/19292 K. sayılı kararıyla, davalının davacı ... Şirketine yönelik temyiz itirazının kabulü ile davacı ... A.Ş. tarafından süresi içinde dosyanın Asliye Ticaret Mahkemesi gönderilmesi talep edilmediğinden Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından İmaj A.Ş. tarafından açılan davaların açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekirken davanın esası hakkında karar verilmiş olmasının hatalı olduğu yönüyle ve davalının diğer davacılar yönünden kazanç kaybı hesabına ilişkin bilirkişi raporunun hüküm kurmaya yeterli ve elverişli olmadığı yönleri ile bozulmasına, sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

H. Karar Düzeltme Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 07.12.2015 tarih, 2015/6535 E. ve 2015/13482 K. sayılı kararıyla davacı ... Şirketinin görevli mahkemeye gönderme dilekçesini süresinde vermediğinin dosya kapsamından anlaşıldığından karar düzeltme talebinin reddine karar verilmiştir.

I. Mahkemece Verilen Direnme Kararı

Mahkemenin 04.11.2016 tarih 2016/147 E. 2016/656 K. sayılı kararı ile asliye hukuk mahkemesinin yüze karşı tefhim ettiği 18.02.2013 tarihli gönderme kararından sonra davacı ... A.Ş. vekilinin 20.02.2013 tarihinde, süresi içinde, Yz.

İşleri Müdürü tarafından havale edilmiş tahrik dilekçesi bulunduğu, sözkonusu belgenin (tahrik dilekçesi) mahkeme yazı işleri müdürünün havalesini taşımakla resmi belge niteliğini haiz olduğu, belgenin bu niteliği itibariyle aksi ispat edilinceye kadar muteber olduğu, sözkonusu belgenin aksinin bozma öncesinde iddia ve ispat edilmediği, dosyanın görevli mahkemeye intikalinde bu belgenin esas alınması gerektiği, önceki karardaki esasa ilişkin gerekçelerin yerinde olması, Yargıtay bozma kararında esasa ilişkin bir inceleme yapılmamış bulunması itibariyle usuli kazanılmış hak teşkil ettiği gerekçesi ile önceki kararda direnilmesine,

tefrik edilmeyen asıl dosya yönünden davanın kısmen kabulüne, 2.000,00 TL inşaat hasarı, 2.000,00 TL elektrik hasarı, 2.000,00 TL makine hasarı, 2.000,00 TL emtia hasarı, 2.000,00 TL kazanç kaybı olmak üzere toplam 10.000,00 TL'nin 04.08.2007'den itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsili ile davacılara verilmesine, 1.000,00 TL makine söküm bedeli ve nakliye ücretinin davadan feragat nedeniyle reddine, 22. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2008/316 esas sayılı dava dosyası ile ilgili olarak önceki kararda direnilmesi,

davanın kısmen kabulü ile 350.000,00 TL inşaat hasarı, 349.409,40 TL elektrik hasarı, 5.000.000,00 TL makine hasarı, 1.500.000,00 TL emtia hasarı, 4.926.821,00 TL kazanç kaybının 04.08.2007'den itibaren avans faizi ile davalıdan tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

J.Hukuk Genel Kurulu Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 22.06.2022 tarih, 2020/(17) 4-171 E. ve 2022/985 K. sayılı ilâmı ile "... asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne dair verilen kararın temyiz edilmesi üzerine Özel Dairece. Ankara 4 Asliye Hukuk Mahkemesi'nin gönderme kararının 18.02.2013 tarihinde davacı ... A.Ş. vekilinin yüzüne karşı verildiği, 20.02.2013 tarihinde tebliğ edildiği ancak davacı vekili tarafından gönderme dilekçesinin 31.07.2013 tarihinde verildiği, davacı ...

A.Ş. tarafından süresi içinde dosyanın asliye ticaret mahkemesine gönderilmesi talep edilmediğinden asliye ticaret mahkemesi tarafından İmaj A.Ş. tarafından açılan davaların açılmamış sayılmasına karar verilmesinin gerektiği gerekçesi ile bozulduğu, bu aşamada süresinde verilen tahrik dilekçesinin bulunduğu iddiası ile karar düzelme yoluna gidildiği ve anılan belge hakkında davalı vekili tarafından sahtelik iddiasında bulunularak cezai soruşturma için suç duyurusunda bulunulduğu, karar düzeltme taleplerinin süresinde verilmiş tahrik dilekçesi olmadığı gerekçesiyle reddedildiği,

karar düzeltme incelemesinden sonra mahkemece uyuşmazlığa konu olan 20.02.2013 tarihli belgenin mahkeme kasasına alındığına dair tutanağın düzenlendiği görülmüştür. Dosya kapsamında 20.02.2013 tarihli gönderme dilekçesi bulunmaktadır. Mahkemece bu hususlar değerlendirilerek direnme gerekçesi yapılmış ise de. Özel Dairece, anılan tutanak ve bu tutanağa konu belge incelenmemiştir.

Buna göre mahkemenin direnme olarak adlandırdığı temyize konu kararın, usul hukuku anlamında gerçek bir direnme kararı olmadığı, ilk kararda tartışılıp, değerlendirilmemiş yeni bir olguya, delillere ve yeni bir gerekçeye dayalı yeni hüküm niteliğinde olduğu kabul edilmelidir." gerekçesi ile davalı vekilinin yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiş, karara karşı karar düzeltme yoluna başvuran davalı vekilinin karar düzeltme talebinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; karara esas alınan gönderme (tahrik) dilekçesinin sahte olup süresi içinde gönderme dilekçesi verilmediğini, zararın meydana gelmesinde davacının tam kusurlu olduğunu, su patlaması ile zarar arasında illiyet bağı bulunmadığını, davacının müterafik kusurunun bulunduğunu (davacının ASKİ Deşarj Yönetmeliğine uymaması, pis su kanalının çok altında toprağa gömülü 3. bodrum katta iş yer açtığı, makinelerin kullanıldığı bölümün yapı kullanma izin belgesinde kömürlük olarak ayrılmış olması, kanunsuz ruhsata temin ettikleri, binanın dere yatağına yapılmış olması,

yolun kenarındaki bordür taşlarının garaja giriş için kırılmış olması, su baskını olur olmaz suyun boşaltılması için gereken tedbirleri almayarak 5 gün sonra suyun tahliye edilmesi), bozma ilamına uyulmakla usuli kazanılmış hak oluştuğu, kazanç kaybı hesabı için bozma ilamında belirtilen delillerin toplanmadığı,

bilirkişilerin yasal engelli olduğunu, makinelerin değerlerinin tespiti gerektiğini, bazı makinelerin sağlam olduğunu, hasarlı makinelerin nerede olduğunun tespit edilmesi gerektiğini, pert olduğu iddia edilen makinelerin başka bir şirket tarafından kullanılarak su baskınına uğrayan yerde faaliyet gösterdiğini ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, haksız fiil nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3/2 maddesi delaletiyle 1086 sayılı HUMK'nun 427 vd. maddeleri, Borçlar Kanunu'nun (BK) 41 vd maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanunu'nun 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmamasına, sahtelik iddiası nedeni ile açılan ceza davasında gönderme (tahrik) dilekçesindeki imzanın yazı işleri müdürüne ait olduğu gerekçesi ile sanık/davacı vekilinin beraatine karar verilmiş olmasına, kazanç kaybı konusunda Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda ek bilirkişi raporu alınmış olmasına, dava konusu iş yerinin belediyeden alınmış gayrısıhhi müesseseler ruhsatının bulunmuş olmasına,

ana su hattının patlaması ve patlayan borunun büyüklüğü ve suyun şiddetine, hasarın büyüklüğüne göre davacının alabileceği bir önlem ve bu doğrultuda müterafik kusurunun bulunmamasına, makine hasarına ilişkin hükmün bozma ilamları ile kesinleşmiş olmasına, yapı kullanma izin belgesinde kömürlük bulunmamasına, dava konusu matbaa işyerinin sıhhi, fenni ve itfaiye yönünden mahzur olmadığına dair ruhsatı bulunmasına göre davalı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine,