Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/196 K.2023/6892

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda, Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın kabulü ile başvurunun usulden reddine karar verilmiştir.

... kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, 17.11.2015 tarihinde yaya konumundaki müvekkiline plakası ve sürücüsü tespit edilemeyen aracın çarpması sonucu gerçekleşen kazada müvekkilinin yaralandığını, davalı tarafından yapılan ödemenin yeterli olmadığını belirterek 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 107 nci maddesi uyarınca sürekli ve geçici iş göremezlik için 5.000,00 TL tazminatın temerrüt tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, ıslah dilekçesiyle talebini 51.133,85 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; sürücüsü ve plakası tespit edilemeyen aracın varlığının somut delille ispat edilmesi gerektiğini, davacının ifadesi dışında bilgi olmadığını, ispat yükünün davacıda olduğunu, müvekkili tarafından %4 maluliyet ve %25 kusura göre 22.12.2020 tarihinde TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz ile 8.046 TL ödeme yapıldığını, maluliyet raporunun yönetmelik hükümlerine uygun düzenlenmesi gerektiğini, kusur, maluliyet ve tazminat bilirkişilerinin tespit yapması gerektiğini, TRH 2010 Yaşam Tablosu ile %1,8 teknik faize göre hesaplama yapılması gerektiğini, başvuru şartı gerçekleşmediğinden temerrüt oluşmadığını ve vekalet ücretinin hesaplanacak miktarın beşte biri oranında olması gerektiğini ileri sürerek davanın reddine talep etmiştir.

III. ... KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kazaya karışan araç sürücüsünün kazada %100 kusurlu olduğunun alınan bilirkişi raporu ile tespit edildiğini; kaza sonrası davacı tarafından gerekli girişimlerde bulunulduğu, savcılık dosyasında kazaya sürücüsü ve plakası tespit edilemeyen aracın sebep olduğunun kayda geçirildiği; davacının sunduğu raporda, davacının maluliyet oranının %4 ve geçici iş göremezlik süresinin 120 gün olduğunun tespit edildiği ve bu raporun karara esas alındığı.

TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant tekniğiyle tazminatın hesaplandığı aktüer raporunun benimsendiği gerekçesiyle, davanın kabulü ile 46.380,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ile 4.753,29 TL geçici iş göremezlik tazminatının 10.02.2021 tarihinden itibaren yasal faizi ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; sürücüsü ve plakası tespit edilemeyen aracın varlığının somut delille ispat edilmesi gerektiğini, davacının şikayet hakkından vazgeçtiğini, davacının ifadesi dışında bilgi olmadığını, ispat yükünün davacıda olduğunu, müvekkili tarafından yapılan ödemenin yeterli olduğunu, maluliyet raporunun yönetmelik hükümlerine uygun düzenlenmesi gerektiğini, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz uygulanması gerektiği, maluiyet raporunun Adli Tıp Kurumundan alınması gerektiğini, yönetmeliğin hatalı uygulandığı, başvuru şartı gerçekleşmediğinden temerrüt oluşmadığını ve vekalet ücretinin 1/5 oranında uygulanması gerektiğini belirtilerek kararının kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istemi ile itiraz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı tarafından sunulan maluliyet raporunun ilgili yönetmelik hükümlerine uygun düzenlenmediği; maluliyet tespitinin kaza tarihi olan 17.11.2015 tarihi itibariyle Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği'ne göre olması gerektiği gerekçesiyle davalının itirazının kabulü ile başvurunun usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetince yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; sunulan maluliyet raporunun yönetmeliğe uygun olduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte, söz konusu raporun mevzuata uygun olmadığı düşünülse dahi, İtiraz Hakem Heyetinin gerekçeli kararında belirtmiş olduğu eksikliklerin giderebileceğini, hakem heyetinin mevcut olduğunu iddia ettiği eksikliğin giderilmesi için süre vermeden başvuruyu reddetmesinin mevzuata ve yargı kararlarına aykırı olduğunu belirtilerek kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; plakası ve sürücüsü tespit edilemeyen aracın davacı yayaya çarpması sonucu davacının yaralanması nedeniyle uğradığı sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 369, 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 ve 111 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (MÖHUK) 48 inci maddesi, ... Yönetmeliğinin 16. ve 17. maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Türk Hukukunda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tâbi tutulmamıştır. Ancak bazı istisnai durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu istisnai şartlardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür.

5718 sayılı MÖHUK madde 48/1'e göre; “Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır”. MÖHUK’ta teminat gösterme yükümlülüğü konusunda “yabancılık” ölçütü esas alınmıştır. Buna karşın davalının veya kendisine karşı takibe girişilen karşı tarafın vatandaşlığı, bu madde kapsamında da bir öneme sahip değildir. Bu maddeye göre hakim tarafından verilen kesin süre içinde teminat gösterilmezse, dava, dava şartı eksikliğinden HMK'nun 114/1-ğ maddesi uyarınca reddedilir.

MÖHUK madde 48/2’de ise; “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar” hükmü yer almaktadır.

Buna göre Türk hâkimi, yabancı davacının, davaya katılanın veya icra takibinde bulunanın vatandaşı olduğu ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var ise, bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir. Az yukarıda belirtilen anlaşmalardan biri de 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi olup, anılan sözleşmenin 17 nci maddesinde; âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceği düzenlenmiştir.

Davacı Suriye uyruklu olup, Hakem Heyetince şikayetçilerin teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda, hükme dayanak oluşturacak nitelikte bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun'un 48/2 nci maddesinde dava açanın karşılıklılık esasına göre, teminattan muaf tutulabileceği düzenlendiğinden öngörülen teminat hususu re'sen gözetilmelidir.

Bu sebeple İtiraz Hakem Heyetince, öncelikle davacının teminattan muaf olup olmadığı hususunun Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'nden sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacıların teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, teminatın yatırılması için davacılara kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması halinde istemin usulden reddine, yatırılması halinde ise, dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken doğrudan işin esasına girilmesi doğru olmamış, hükmün bu yönden re'sen bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

2. Bozma ilamının kapsam ve şekline göre, davacı vekilinin diğer temyiz itirazları şimdilik incelenmemiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan ... kararının BOZULMASINA,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle bozma ilamının kapsam ve şekline göre davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacıya iadesine,