Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/2942 K.2024/11695

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı ... San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacının istinaf başvurusunun davalı ... Seramik A.Ş. yönünden reddine, davalı ... San. ve Tic. A.Ş. hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı idarenin sorumluluğunda olan Söğüt-Rızapaşa-Yeşilyurt- Ortaca yol güzergahında ocakları bulunan davalıların ağır tonajlı taşımacılık yapmaları nedeni ile söz konusu yolun bozulduğu, yaptırdıkları tespit neticesinde yolun tekrar yapımının gerektiği ve maliyetinin 1.332,725,04 TL olduğu, söz konusu eski ... getirme bedelinden davalıların müştereken sorumlu olduklarını beyanla fazlaya ilişkin talepleri saklı kalmak kaydı ile 1.332,725,04 TL'nin 07.06.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ...

Seramik A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; zararın ve kusurun ispatı gerektiği, taleplerin zamanaşımına uğradığı, davacının öncelikle yolu standartlara uygun yapıp yapmadığının incelenmesi gerektiği, yolun kullanılamaz ... geldiği kabul edilse dahi nakil aracına yüklenen madenin tartım yapıldıktan sonra kantar fişi olarak devlete beyan edildiği, sevk fişi ile sevkiyatın zorunlu olduğu ve aksine hareketin idari yaptırım sonucunu doğurduğu, davacının varsa ihlallerin tespiti noktasında sorumluluk yüklendiği,

bu durumda davacının hangi para cezalarını kestiğini açıklaması gerektiği, ayrıca yine davalının fazla yük taşıyarak ihlal yaptığı düşünülse dahi bunun da 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na aykırılık olacağı ve davalıya bu nedenle kesilen trafik cezalarının celbini talep ettikleri, yolun tahrip edilmesine neden olacak başka etkenlerin araştırılması gerektiği, ayrıca köy yollarının yapımı için maden sahası işleticilerinden il özel idaresine pay verildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Davayı ... Nakliyat Şirketi vekili cevap dilekçesinde; davacının aktif dava ehliyetine sahip olup olmadığının belirlenmesi gerektiği, tespitin 2011 yılında yapılmasına rağmen davanın 2015 yılında açıldığı bu yolun sadece davalılar tarafından kullanılmadığını, yolun yapısının incelenmesi gerektiği, zararın nedenlerinin tam olarak ortaya konması gerektiği, davalının hukuka aykırı eylemi olmadığı, zamanaşımı definde bulunduklarını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 05.09.2017 tarih ve 2015/31 Esas, 2017/126 Karar sayısı belirtilen kararı ile; davanın haksız fiile dayalı maddi tazminat istemine ilişkin olduğu, davacının, sorumluluğunda olan yolun, davalıların ağır tonajlı taşımacılık yapmaları nedeni ile bozulduğu ve eski ... getirilmesi için maddi tazminat talebinde bulunulduğu, dosyaya raporlar alındığı, neticede yoldaki bozulmaya davalı şirket araçlarının da katkısı bulunduğu ancak, davalıların gerekli çalışma izinlerini aldığı ve kullanabilecekleri başka bir yol olmadığı ve davacının bu durumu bildiği, idarenin gerekli tedbirleri alarak yolu bu tarz taşımacılığa uygun ... getirmesi gerektiği, davada haksız fiil unsurlarının oluşmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin 04.12.2017 tarih ve 2017/12 Esas, 2017/19 Karar sayısı belirtilen kararı ile; tüm bilirkişi raporlarında davalı şirketlere ait sevk irsaliyeleri yönünden değerlendirme yapılmadığı, gerekli tüm belgelerin getirtilerek dosyadaki diğer raporlar da irdelenmek suretiyle kusur oranları, yasal mevzuattaki istiap haddinin aşılıp aşılmadığı, yolun yasal mevzuata uygun yapılıp yapılmadığı hususlarının değerlendirilmek üzere davacının istinaf talebinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın yeniden görülmek üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; alınan heyet raporunda, dava konusu yolda meydana gelen bozulmanın %80 oranında ağır tonajlı taşımadan kaynaklandığı, %20 oranında ise mevsimsel şartların etken olduğu, davalı ...

Seramik şirketinin 2007 yılından itibaren taşıma işi yapmadığı bu nedenle kusuru olmadığı, davalı Kalemler'in ise incelenen sevk irsaliyelerine göre taşımacılıkta %90 oranında fazla yük taşıdığı, kusur oranı ve kullandığı yol bölümü dikkate alınınca 185.655,06 TL tazminattan sorumlu olacağı, davacının aldığı tespit raporunun kendisine 28.01.2013 tarihinde tebliğ edilmiş olduğu ve davanın 27.01.2015 tarihinde açıldığı,

davanın 2 yıllık zamanaşımı süresi içinde ikame edilmiş olması nedeni ile zamanaşımı def'inin reddi gerektiği, her ne kadar zarar miktarı 185.655,06 TL olarak belirlenmiş ise de aynı yolu dava dışı üçüncü şahısların da kullandığı ve ağır taşıma nedeni ile idari para cezaları düzenlendiği bu nedenle 2918 sayılı KTK'nın 51 ve 52 nci maddeleri uyarınca tazminat miktarından %10 oranında hakkaniyet indirimi uygulanacağı ve neticeden davalının 167.089,55 TL'den sorumlu olacağı gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, davalı ...

Seramik şirketi hakkında davanın reddine, davalı Kalemler Nakliyat şirketi yönünden ise talebin kısmen kabulü ile 167.089,55 TL tazminatın 07.06.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı Kalemler Nakliyat şirketi istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davaya konu köy yolu idarece 2005 yılında Yeşilyurt-Ortaca Yoluna Stabilize malzemeli bakım, 2006 yılında, Rızapaşa-Yeşilyurt-Ortaca Yoluna 1. Kat Asfalt Kaplama, 2008 yılında Rızapaşa-Yeşilyurt yoluna 2. Kat Asfalt Kaplama ve 2011-2012 yıllarında Rızapaşa-Yeşilyurt-Ortaca yoluna Stabilize malzemeli bakım çalışmaları gerçekleştirildiği, davaya konu yolun köy yolu standartlarında yapıldığı ancak davalılar tarafından yola yüksek tonajlı taşıma sebebiyle zarar verildiği, tonajlı taşımacılığa ilişkin olarak,

trafik idari para ceza tutanakları yeter düzeyde olduğu gibi, keşif esnasında bulunan mahal köylerdeki köy muhtarlarının şikayetleri ile dosyada tanık olarak bulunan beyanla maden sevk fişleri, çıkarılan maden, taşımacılık için kaç araç kullanıldığı tüm gelen bilgi ve belgeler ile ortada olmasına rağmen bilirkişilerce bu konuda herhangi bir inceleme yapılmadığı, yolda meydana gelen bozulmanın %20 oranında mevsimsel hava şartlarının etkili olduğu yönünde değerlendirme yapılarak 185.655,06 TL'den davalı Kalemler Nakliyatın sorumlu olacağının düzenlendiği,

buna rağmen mahkemece yapılan yargılama da TBK'nın 51 ve 52 nci maddeleri uyarınca takdiren ve vicdanen %10 hakkaniyet indirimi yapılmasının kabul edilebilir olmadığını, meydana gelen zararının tazminini yönünde her iki davalının da müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, davalı ... Seramik yönünden davanın reddine karar verilmesinin maddi gerekçelerle de bağdaşmadığını, davaya konu yolun 2005 yılından itibaren bozulduğu ancak ...

Seramik tarafından 2007'den sonra üretim ve taşımacılık yapmaması doğrultusunda yolun bozduğunun sabit olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı Kalemler Şirketi istinaf dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, 08.10.2018 tarihli bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğunu, yolu kullanan tek şirketin müvekkili olmadığı halde tek tazminat sorumlusunun müvekkil şirket olduğu kanaatine nasıl ulaşıldığının açıklanmadığını, davalı ... yönünden hatalı değerlendirme bulunduğunu, kusur tespitinin yapılabilmesi için öncelikli olarak söz konusu yolun standartlara uygun yapıldığının ispatlanması gerektiğini, dava değerinin oldukça fahiş olduğunu, hakkaniyet indirimi oranının hak ve nesafete aykırı olduğunu, davalı lehine hesaplanan vekalet ücretinin hatalı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı vekilinin ibraz ettiği 01.10.2021 tarihli dilekçe ile taraflar arasında protokol imzalandığı, davalı Kalemler vekilinin ise taleplerinden feragat ettiklerini içeren dilekçe ibraz ettiği, taraf beyanlarının alınması ve sulhun kapsamının belirlenmesi için yapılan duruşmada davacı vekili tarafından, davalı Kalemler Şirketinden alacaklarının kalmadığı beyanı doğrultusunda davalı Kalemler Şirketi hakkında sulh protokolü çerçevesinde uyuşmazlık hakkında karar verilmesine yer olmadığına kararı verilmesi gerektiği,

davanın esasına bakımından ise 08.10.2018 tarihli bilirkişi heyet raporunun usul ve yasaya uygun olması nedeni ile davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddi gerektiği gerekçesi ile sulh gereğince davalı Kalemler Şirketi bakımında uyuşmazlık hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacının ... Seramik Şirketi hakkındaki istinaf talebinin ise reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; Rızapaşa-Yeşilyurt-Ortaca yolunun davalı ... Seramik Şirketine ait ağır tonajlı araçlar nedeni ile bozulduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporunu kabul etmediklerini, maden sevk fişleri, çıkarılan maden, taşımacılık için kullanılan araçlara ilişkin bilgi ve belge olmasına olmasına rağmen inceleme yapılmadığı, kusur oranını kabul etmediklerini, yapılan hakkaniyet indirimini kabul etmediklerini belirterek kararın davalı .... yönünden bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tarafından yapılan ve davacının sorumluluğunda olan Söğüt-Rızapaşa- Yeşilyurt- Ortaca yolunun davalılar tarafından kullanılamaz ... getirildiği iddiası ile yolun eski ... getirilmesi bedelinin tahsili istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369, 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49 uncu maddesi. 3. Değerlendirme

1. Davacı 2005 yılında Yeşilyurt-Ortaca Yoluna Stabilize malzemeli bakım, 2006 yılında, Rızapaşa-Yeşilyurt-Ortaca Yoluna 1. Kat Asfalt Kaplama, 2008 yılında Rızapaşa-Yeşilyurt yoluna 2. Kat Asfalt Kaplama ve 2011-2012 yıllarında Rızapaşa-Yeşilyurt-Ortaca yoluna Stabilize malzemeli bakım çalışmaları gerçekleştirildiğini, ancak davalı şirketlere ait ağır tonajlı araçların yolun bozulmasına neden olduğunun,

Söğüt Sulh Hukuk Mahkemesinin 2011/10 Değişik İş sayılı dosyası ile tespit yaptırdıkları ve yoldaki bozulma nedeni ile eski ... getirilme bedelinin 1.332,725,04 TL olduğunu ve davalılardan tahsilini talep etmişlerdir.İlk derece mahkemesi tarafından hükme esas alınan bilirkişi raporu neticesinde davalı ...

Seramik Şirketinin 2007 tarihinden sonra taşımacılık yapmaması nedeni ile bu davalı bakımından davanın reddine, davalı Kalemler Nakliyat Şirketinin ise sevk irsaliyelerine göre %90 oranında fazla yük taşıdıklarının anlaşıldığı, alınan kusur raporu ile yolun bozulmasının %80 oranında ağır tonajlı yük taşınması, %20 oranında ise mevsimsel şartların etkisinin olması, davalının yolun kullandığı bölümleri ve kusur oranı dikkate alındığında 185.655,06 TL tazminattan sorumlu olacağı, %10 hakkaniyet indirimi sonucunda 167.089,55 TL 'den sorumluluklarına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davacı ve davalı Kalemler Nakliyat Şirketi vekili tarafından istinafı üzerine ise, davalı Kalemler Nakliyat şirketi ve davacı arasında sulh protokolü imzalanması nedeni ile davalı Kalemder Nakliyat şirketi bakımından karar verilmesine yer olmadığına, diğer davalı açısından ise davacının istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.

Dosya içinde bulunan Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı tarafından hazırlanan evrakların tetkikinde davalı ... Seramik Şirketinin en son 2007 yılında üretim yaptığı, sahada en son 2007 yılında faaliyet gösterdiği belirtilmiş, mahkemece bu gerekçe ile davalı hakkında davanın reddine karar verilmiştir. Ancak keşif mahallinde dinlenen davalı tanıklarından E.G. tarafından verilen beyanda 2007 yılından beri davalı ...

Seramik şirketinde çalıştığı, Ortaca Köyünde ocakları bulunduğu, ocak kantarlarının olmadığı ancak istiap haddini aşmadıklarını, nakliye işini farklı firmalara yaptırdıklarını belirtirken, davalının dinlenen diğer tanığı U.E ise 2009 öncesi ve 2011 yılı sonrası davalıya ait Ortaca'da bulunan ocakta çalıştığını, söz konusu yolun standartlara uygun olarak yapılmadığını, virajlı olduğunu, şirket olarak Rızapaşa köy girişinden Ortaca merkeze kadar yolu kullandıklarını beyan etmiştir.

Her ne kadar dosyaya gelen belgeler de davalı ... Seramik Şirketinin 2007 yılından itibaren faaliyette bulunmadığı belirtilmiş ve bu gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş ise de; davalının dinlenen tanıklarının beyanlarına göre, davalıya ait ocakta 2007 yılı sonrasında faaliyet gösterildiği ve ocaktan çıkan madenin farklı firmalara da olsa taşımasının yapıldığı, sonuç itibari ile yolun bozulmasında davalının da katkısının bulunduğu anlaşılmaktadır. Davalı ...

Seramik Şirketinin taşıma esnasında kullandığı güzergah ve yolun ne kadarlık kısmını kullandığı hususu belirlenmek suretiyle, yolun bozulmasına etken olan diğer sebepler de dikkate alınarak karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile davalı ... Seramik şirketi bakımından davanın reddine karar verilmesi hatalı olup kararın bozulması gerekmiştir.

2. Bozma neden ve kapsamına göre davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.