Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/2993 K.2023/4599

Taraflar arasında görülen tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda davanın kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; 21.12.2012 tarihinde davalı ...Ş’ye Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile sigortalı, ... Turizm Seyahat Tic. Ltd. Şti. ve ...’in işleteni olduğu, müvekkiller murisleri ... ve ... ’ın yolcu olarak bulunduğu, sürücü ... idaresindeki otobüs ile sürücü ... idaresindeki plakalı çekicinin çarpıştığını, meydana gelen kazada müvekkiller murislerinin vefat ettiğini, fazlaya ilişkin haklarını saklı tuttuğunu belirterek, davacıların her biri için 5.000,00’er TL maddi (destekten yoksun kalma tazminatı) tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsilini istemiş, 19.09.2013 tarihli dilekçe ile talebini toplam 138.792.62 TL olarak ıslah etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar ... Turizm Seyahat Tic. Ltd. Şti. ve ... davaya cevap vermemiştir.

Davalı ...Ş. vekili, hasar dosyası açıldığını ödeme yapılmasını gerektirir bir durum olmadığını, kusuru kabul etmediklerini, avans faize hükmedilemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 19.09.2013 tarihli ve 2012/459 Esas, 2013/630 Karar sayılı kararı ile; davanın kabulü ile davacılardan ... için; oğlu ... 'ın ölümü nedeniyle 29.721,79 TL destekten yoksun kalma tazminatı, davacılardan ... için; oğlu ... 'ın ölümü nedeniyle 37.186,03 TL destekten yoksun kalma tazminatı, davacılardan ... için; kızı ... 'ın ölümü nedeniyle 33.454,32 TL destekten yoksun kalma tazminatı, davacılardan ... için; kızı ... 'ın ölümü nedeniyle 38.430,48 TL destekten yoksun kalma tazminatı, olmak üzere toplam 38.792,62 TL'nin dava tarihi olan 23.10.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1. Mahkemenin 19.09.2013 tarihli ve 2012/459 Esas, 2013/630 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi 10.02.2016 tarih ve 2016/487 Esas, 2016/1426 Karar sayılı ilamında; "...Davalı zorunlu trafik sigortacısı, çekici ile yolcu otobüsünün çarpıştığı, tüm teminat limitinin tükendiği, buna ilişkin bir kısım mahkeme kararı, ödeme ve yargılaması devam eden dosyalar olduğunu bildirerek şirketin sorumluluğu kalmadığı savunmasında bulunmuştur. Mahkemece, bu konuda hiç bir değerlendirme yapılmamıştır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 96 ncı maddesi uyarınca zarar gören kimse birden fazlaysa, bunlardan birine veya birkaçına yaptığı iyi niyetli ödemelerle ve ödediği miktarlar oranında, diğerlerine karşı sorumluluktan kurtulur.

Bu durum karşısında mahkemece, davalı ... şirketinin iyi niyetle yaptığı ödemelerin araştırılması ve sonucuna göre Karayolları Trafik Kanununun 96 ncı maddesi uyarınca oranlama (garameten) yoluyla ve poliçe teminat limitiyle sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken, bu savunma üzerinde hiç durulmadan, yazılı olduğu şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece İlk Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkeme, 2016/384 Esas, 2017/362 Karar sayılı kararıyla, davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacılardan ... için; oğlu ... 'ın ölümü nedeniyle 29.721,79 TL destekten yoksun kalma tazminatı, davacılardan ... için; oğlu ... 'ın ölümü nedeniyle 37.186,03 TL destekten yoksun kalma tazminatı, davacılardan ... için; kızı ... 'ın ölümü nedeniyle 33.242,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı, davacılardan ... için; kızı ... 'ın ölümü nedeniyle 38.186,57 TL destekten yoksun kalma tazminatı, olmak üzere toplam 138.336,39 TL'nin dava tarihi olan 23.10.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin, 2016/384 Esas, 2017/362 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi 19.12.2019 tarih ve 2018/244 Esas, 2019/12254 Karar sayılı ilamında; "...Davalı zorunlu trafik sigortacısı kaza nedeni ile ödemeler yaptığını bu nedenle kaza başına teminat limitinin tükendiğini belirterek buna ilişkin bir kısım mahkeme kararı ve ödemelere ilişkin dekontlar sunarak şirketin sorumluluğunun kalmadığı savunmasında bulunmuştur.

Mahkemece, bozma kararına uyulduktan sonra, bilirkişiden ek rapor alınarak karar verilmiş ise de hükme esas alınan bilirkişi raporunda, yapılan ödemeler detaylandırılmamış, davalı ... tarafından kaza nedeni ile kimlere hangi miktarda ne sebeple ödeme yapıldığı belirtilmemiş olup teminat limitinin aşılıp aşılmadığı denetlenememektedir. Bu nedenle rapor gerekçeli ve denetime elverişli olmayıp karar vermek için de yeterli değildir.

Bu durumda; mahkemece anılan bozma kararına uyulmuş olmasına göre bozma kararının gereğinin yerine getirilmesi amacıyla bozma ilamı doğrultusunda davalı ... şirketinin yapmış olduğunu belirttiği ödemelere ilişkin hasar dosyalarının getirilmesi, mahkeme kararı sonucu ödenen miktarlara ilişkin mahkeme kararlarının (kesinleşmiş ise kesinleşme şerhli gerekçeli karar örneklerinin) dosya arasına alınması,

davalı ... şirketinin dava konusu kaza nedeni ile yapmış olduğu tüm ödemelere ilişkin ibraname, dekont, vs evrakların dosya arasına alınmasının ardından başka bir bilirkişiden davalı ... şirketinin yaptığı ödemeler nedeni ile kaza başına limitinin aşılıp aşılmadığının değerlendirildiği ayrıntılı denetime açık rapor alınması ve mahkemece yapılan ödemelerin iyi niyetli olup olmadığı,

KTK'nın 96 ncı maddesi uyarınca davalı ... şirketinin kaza ile ilgili sorumluluğunun kalıp kalmadığı değerlendirilerek varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken uyulmasına karar verilen bozma kararının gereği yerine getirilmeden yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemece temin edilen 17.08.2021 tarihli bilirkişi raporunda bozma ilamı doğrultusunda yapılan hesaplamada davalı ... şirketinin yaptığı ödemelerin poliçe üst limitini aştığının tespit edildiğinin anlaşıldığı, Her ne kadar davalı şirketin 3. kişilere haricen yaptığı ödemelerin KTK m. 96 kapsamında iyi niyetli olup olmadığının değerlendirilmesi gerekse de, bilirkişi raporunda derdest olan, Yargıtay denetiminde olan miktarı belli olmayan dosya alacakları nedeniyle talep edilen toplam tazminat tutarı belirlenemediğinden garame usulü hesaplama imkânının olmadığının belirtildiği, bu haliyle davalı ... şirketinin kaza ile ilgili sorumluluğunun kalmadığı değerlendirilerek davanın reddine

karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; mahkemenin önceki kararlarının diğer davalılar tarafından temyiz edilmediği bu nedenle onlar yönünden kesinleştiği, son bilirkişi raporuna göre karar verilmesinin haksız olduğu, ödemelere ilişkin evrakların tamamının dosyaya sunulmadığı, davacı tarafın müracaatı olmasına rağmen dava dışı kişilere ödeme yapılmasının iyi niyetli sayılamayacağı, diğer dosyalara yapılan ödemelerde sadece ana paraların limite esas alınması gerektiği, davalı şirketin beyanları esas alınsa dahi 4.229,00 TL limitin olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (...) Poliçesi ile teminat altına alınan, diğer davalıların işleteni olduğu aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenlerin desteğinden yoksun kalanların destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası. 6098 sayılı Borçlar Kanunu 53 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 96 ncı maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları,

3. Değerlendirme

Dosya içeriğinden; mahkemece verilen 19.09.2013 tarihli 2012/459 Esas ve 2013/630 Karar sayılı ilk hükümde; davanın tüm davalılar yönünden kabulüne karar verildiği, kararın sadece davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairenin 10.02.2016 gün, 2016/487 Esas ve 2016/1426 Karar sayılı ilamı ile,

davalı ... şirketinin iyi niyetle yaptığı ödemelerin araştırılması ve sonucuna göre KTK'nın 96. maddesi uyarınca oranlama (garameten) yoluyla ve poliçe teminat limitiyle sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken, bu savunma üzerinde hiç durulmadan, yazılı olduğu şekilde hüküm tesisinin doğru olmadığı gerekçesiyle bozulmasına karar verildiği, yerel mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilerek yargılamaya devam edildiği, mahkemenin bozma ilamına uyarak verdiği 2016/384 2017/362 sayılı kısmen kabul kararının yine sadece davalı ... vekili tarafından temyiz edildiği,

bu kez Dairenin 19.12.2019 tarihli 2018/244 Esas 2019/12254 Karar sayılı ilamı ile KTK'nın 96 ncı maddesi uyarınca davalı ... şirketinin kaza ile ilgili sorumluluğunun kalıp kalmadığı değerlendirilerek varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken uyulmasına karar verilen bozma kararının gereği yerine getirilmeden yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden mahkeme kararının 2 nci kez bozulduğu görülmektedir.

Şu halde, mahkemenin davanın kabulüne ilişkin ilk hükmü, kararı temyiz etmeyen davalılar ... ve ... Turizm Seyahat Tic. Ltd. Şti. yönünden kesinleşmiştir. Mahkemece temyize konu eldeki kararda ise; karar başlığında tüm davalıların isimleri gösterilerek davanın tüm davalılar yönünden reddine karar verilmiştir. Bozma ilamına uyulduktan sonra, hakkındaki hüküm kesinleşmiş olan davalılar ... ve ... Turizm Seyahat Tic. Ltd. Şti. yönünden de davanın reddine karar verilmesi, usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

2. Ayrıca; Yerel mahkemece anılan bozma kararına uyulduğu halde bozma kararının gereği yerine getirilmemiştir.

Şöyle ki; bozma kararında açıklandığı üzere davalı zorunlu trafik sigortacısı kaza nedeni ile ödemeler yaptığını bu nedenle kaza başına teminat limitinin tükendiğini belirterek buna ilişkin bir kısım mahkeme kararı ve ödemelere ilişkin dekontlar sunarak şirketin sorumluluğunun kalmadığı savunmasında bulunmuştur. Mahkemece, bozma kararına uyulduktan sonra, bilirkişiden rapor alınmış, derdest olan dosyalar nedeniyle toplam tazminat tutarı bilinmediğinden ve garame yapılamadığı belirtilerek sigorta şirketinin kaza ile ilgili sorumluluğunun kalmadığı belirtilerek dava reddedilmiş ise de yapılan araştırma yeterli olmadığı gibi varılan sonuç da konuyla ilgili düzenlemelere ve dosya kapsamına uygun değildir.

Öncelikle bozma ilamında belirtildiği ve bilirkişinin de raporunda belirttiği üzere harici ödemelere ve mahkeme kararlarına ilişkin tüm evraklar dosyaya sunulmamış olup bilirkişi tarafından dosyaya sunulan evraklar ve ayrıca davalı beyanları esas alınarak limitin aşılıp aşılmadığı değerlendirilmiştir.

Bu durumda; mahkemece anılan bozma kararına uyulmuş olmasına göre bozma kararının gereğinin yerine getirilmesi amacıyla bozma ilamı doğrultusunda; davalı vekiline son kez ihtaratlı kesin süre verilerek davalı ... şirketinin yapmış olduğunu belirttiği ödemelere ilişkin hasar dosyalarının getirilmesi, mahkeme kararı sonucu ödenen miktarlara ilişkin mahkeme kararlarının (kesinleşmiş ise kesinleşme şerhli gerekçeli karar örneklerinin) dosya arasına alınması,

davalı ... şirketinin dava konusu kaza nedeni ile yapmış olduğu tüm ödemelere ilişkin ibraname, dekont, vs evrakların dosya arasına alınmasının ardından davalı ... şirketinin yaptığı ödemeler nedeni ile kaza başına limitinin aşılıp aşılmadığının değerlendirildiği ayrıntılı denetime açık rapor alınması ve harici ödemelerin yapıldığı tarihler ve işbu davanın açıldığı tarih dikkate alınarak mahkemece yapılan ödemelerin iyi niyetli olup olmadığı,

KTK'nın 96 ncı maddesi uyarınca davalı ... şirketinin kaza ile ilgili sorumluluğunun kalıp kalmadığı değerlendirilerek varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken uyulmasına karar verilen bozma kararının gereği yerine getirilmeden yanılgılı kanaatle yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle Temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacılara iadesine,

Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,