Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/440 K.2024/5036

davanın reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ

Düzce 4. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

2019/273 E., 2020/380 K.

Taraflar arasındaki rücuen tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile kararın kaldırılarak yeniden hüküm tesisi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirkette 476135611-2 nolu poliçe ile zorunlu trafik sigortalı davalının maliki olduğu ... plaka nolu ticari aracın, 26.06.2013 tarihinde tekerleklerin bakımsızlığı sebebiyle lastik patlamasından dolayı sürücü...sevk ve idaresindeyken meydana gelen tek taraflı trafik kazası sonucunda, aracın sürücüsü olan ...'ın ölümüne ve yol kenarında bulunan Karayolları Genel Müdürlüğü'ne ait bariyer ve emniyet ekipmanlarının hasarlanmasına sebebiyet verdiğini, gerekli lastik bakımlarının yapılmamasından dolayı davalının ağır kusurlu olduğunun tespit edildiğini,

kaza sonucu vefat eden sürücü ...'ın desteğinden yoksun kalan ... tarafından müvekkili şirket aleyhine ikame edilen destekten yoksun kalma tazminat istemli Düzce 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 2014/286 E. sayılı dosyasından verilen davanın kabulüne yönelik kararın Düzce 5. İcra Müdürlüğü 2016/2730 E. sayılı takip dosyası ile icraya konulduğunu, müvekkil sigorta şirketi tarafından trafik sigortası policesi teminatından 01.04.2016 tarihinde 158.229,00 TL kapak hesabının ödendiğini,

kaza nedeniyle yolda bulunan demir bariyerlere çarparak idareye ait yapı ve güvenlik elemanlarına verilen hasarın tespiti ve tahsili için Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) tarafından müvekkili şirket aleyhine açılan Sakarya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/856 E. sayılı dosyasının da karara çıktığını, ilam gereğince müvekkil sigorta şirketi tarafından trafik sigortası poliçesi teminatından 4.162,11 TL maddi tazminat + 1.922,00 TL faiz + 1.800,00 TL ilam vekalet ücreti + 394,00 TL yargılama gideri olmak üzere toplam 8.278,11 TL'nin KGM'ye ödendiğini,

kaza sırasında müvekkili şirkete sigortalı aracın tekerleklerinin bakımsızlığı sebebiyle lastik patlaması sonucu davalının ağır kusuru ile kazaya sebebiyet vermesi sebebiyle davalıya iş bu rücuen tazminat davasının açıldığını, ağır kusur sonucu kaza meydana gelmesi ile Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartlarının B.4/A maddesinin ihlal edildiğini, Karayolları Trafik Kanununun 95/2 nci maddesi uyarınca ödenen tazminatların rücuen sigortalıdan tahsilini talep zorunluluğu doğduğundan 166.507,00 TL maddi tazminatın 158.229,00 TL için ödeme tarihi olan 01.04.2016 tarihinden itibaren,

8.278,00 TL için ödeme tarihi olan 20.06.2018 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; kaza tespit tutanağında kazanın oluşumunda “aracın ön sağ lastiğinin patlaması neticesinde direksiyon hakimiyetini kaybederek yolun sağ tarafında bulunan demir bariyerleri aşıp yeşil alana aracın sağ tarafa devrilmesi” şeklinde anlatıldığını ancak aracın ön sağ lastiğin kazanın meydana gelmesinin hemen öncesinde mi yoksa akabinde devrilme esnasında mı patladığı veyahutta lastiğin bakımsızlık nedeniyle patlamanın meydana geldiğine yönelik bir anlatımda bulunulmadığını,

buna karşın Düzce 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2014/286 Esas ve 2016/33 Karar sayılı dosyasında tanık sıfatı ile dinlenen ve müteveffanın teyzesinin oğlu...'nın, kayınbiraderi...İlçe ve halasının oğlu ...’un beyanlarına dayandırılarak araç lastiklerinin bakımsız olduğuna ilişkin hayatın olağan akışına aykırı beyanlarına dayandırılarak müvekkili davalının ağır kusurlu gösterilmeye çalışıldığını,

dava dışı ...’ın mirasçıları ... tarafından müvekkili davalı aleyhine ikame ettikleri Düzce 1. İş Mahkemesinin 2014/644 Esas sırasına kaydedilen "Manevi Tazminat" davasında da benzer iddiaların ileri sürülmüş ise de bu dosya kapsamında müvekkili davalı ... yönünden gerçekleştirilen kusur incelemesinde; işverenin kusurunun bulunmadığının, aracın lastikleriyle ilgili bir eksiklik tespit edilmediği,

kaza sonrası olay yerinde inceleme yapan kolluk kuvvetlerinin de bu yönde bir tespitte bulunmadıklarını, tespit edilemeyen bir nedenden kaynaklı olarak aracın lastiğinin patlaması ve bunun sonucunda da davacılar murisinin hayatını kaybetmesi ile ilgili olarak,

davalı işverenliğin yapması gerekip de yapmadığı bir husus bulunmadığınınn belirlendiğini, olayın tamamen umulmayan halden (kötü tesadüften) meydana geldiğinin tespit edildiğini, aynı davada müvekkili davalı aleyhine davacılar tarafından ikame edilen davanın reddine karar verildiğini, kusur raporları, kazaya karışan araca ait fenni muayene tutakları, olay yeri inceleme ve kaza tespit tutanaklarının müvekkili olan davalının kusursuzluğunu gösterdiğini, harici araştırmada tespit ettikleri diğer bir hususun ise dava dışı ...’ın kaza anında eşiyle cep telefonu ile konuştuğunu,

dava dışı müteveffanın cep telefonu ile konuşması nedeniyle güvenli sürüş yeteneğini kaybettiğini, ...’ın bizzat kendi kusuru nedeniyle kazaya sebebiyet verdiğini, müvekkilin herhangi bir kusurunun bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kazanın araç lastiklerinin bakımsızlığından ve dolayısıyla davalı araç malikini kasıt veya ağır kusurundan kaynaklandığı ispat edilemediğinden davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; yerel mahkeme tarafından davanın reddi kararı verilmesi sebebiyle davalı vekili lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken nispi vekalet ücretine hükmedilmesi ve hükme esas alınan 12.08.2020 tarihli bilirkişi raporunda kazanın aracın lastiğinin patlaması sebebiyle meydana geldiği tespit edildiğini ancak lastik patlamasında davalının kusuru olmadığının belirtildiğini, raporu kabul etmediklerini, tanıkların beyanlarında da;

"kazadan önce aracı ve sürücüyü gördüklerini, aracın lastiklerinin son derece bakımsız olduğunu gördüklerini, sürücüye araç lastiklerini davalı işvereninden değiştirmesini istemesini söylediklerini, müteveffa sürücü de bunu davalı işverenin kabul etmediğini, zaten bu işi zor bulduğunu, lastiklerle ilgili bir şey söylediğinde ise işveren davalının istemiyorsan işten ayrıl" dediğini, söylediğini beyan ettiklerini, 03.04.2015 tarihli Adli Tıp Kurumu (ATK) Trafik İhtisas Dairesi 19790/2803 nolu raporunda lastik patlaması hususunun sonuç üzerinde %100 oranında etkenlik arz ettiğinin belirtildiğini, kazanın 26.06.2013 tarihinde meydana geldiğini,

aracın muayenesinin ise 06.12.2012 tarihinde yani kazadan 6,5 ay önce yapıldığını, muayenede lastiklere kusur verilmemesi, muayeneden 6,5 ay sonra da araçtaki lastiklerin eskimemiş olduğu sonucunu doğurmayacağını, araç ticari nitelikte yük taşıyan araç olup 6,5 ayda aracın lastiklerinin eskimeye ve yıpranmaya maruz kalmasının doğal olduğunu, olayın oluş şekli dikkate alındığında ve rücuya konu diğer dosyadaki tanık beyanları göz önüne alındığında aracın lastiğinin eskime ve yıpranma kaynaklı patladığının ortaya çıktığını, davalının üzerine düşen bakım görevini yerine getirip getirmediği,

bu itibar ile davalının ağır kusurlu olup olmadığının tespiti için bilirkişi raporuna itirazlarının kabulü ile ATK Trafik İhtisas Dairesinden yeniden rapor aldırılmasına karar verilmesini talep etmelerine karşın yerel mahkemece bu talepleri reddedilerek eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu beyan etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kazanın araç lastiklerinin bakımsızlığından ve dolayısıyla davalı araç malikinin kasıt veya ağır kusurundan kaynaklandığı ispat edilemediği gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmesinin yerinde olduğu,

maddi tazminat istemli davanın tümden reddine hükmedilmesi halinde davanın değerine bakılmaksızın 24.11.2020 tarihinden itibaren geçerli maktu ücret olan 4.080,00 TL vekalet ücretinin kendisini avukat ile temsil eden davalı lehine hükmedilmesi gerekmesine karşın İlk Derece Mahkemesince usul ve yasaya aykırı şekilde davanın değeri üzerinden nispi vekalet ücreti hesap ederek kendini vekil ile temsil eden davalı lehine 19.768,17 TL vekalet ücretine hükmetmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğu,

dava öncesi Bakanlık bütçesinden ödenen arabuluculuk ücretinin yargılama gideri olarak hüküm altına alınmaması ve hazineye irat kaydına karar verilmemesinin hatalı olduğu, anılan husus kamu düzenine ilişkin olduğundan, hükmün bu yönden düzeltilmesi gerektiği gerekçesiyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun 1-a) nolu bentte açıklanan nedenlerle esastan reddine, 1-b) nolu bentte açıklanan nedenlerle esastan kabulüne, 1-b ve 2 nolu bentlerde açıklanan nedenlerle kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılması gerekmediğinden davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf başvuru dilekçesindeki sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının hatalı olduğunu, belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta poliçesi ile sigortalı aracın tek taraflı kaza yapması sonucu zarar gören 3. kişilere ödenen tazminatın rücuen sigortalıdan tahsiline ilişkin alacak davasıdır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddesi,

3. Değerlendirme

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının b bendinde Bölge Adliye Mahkemelerinin davanın esası ile ilgili olarak üç türlü karar verebileceği düzenlenmiştir. Buna göre; incelenen mahkeme kararının usul veya esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığı takdirde başvurunun esastan reddine(353/1-b-1) yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında (353/1-b-2) ve yargılamada bulunan eksiklikler duruşma yapılmaksızın tamamlanacak nitelikte ise bunların tamamlanmasından sonra başvurunun esastan reddine veya yeniden esas hakkında duruşma yapılmadan karar verilebilir.(353/1-b-3)

Madde hükmünden hareketle, istinaf incelemesi yapan Bölge Adliye Mahkemesinin "istinaf başvurusunun " kısmen esastan reddine kısmen kabulüne " şeklinde hüküm kuramayacağı açıktır.

Eldeki davada, Bölge Adliye Mahkemesince, gerekçede, istinaf eden davacının İlk Derece Mahkemesi kararının esasına yönelik istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı ancak vekalet ücreti ve arabuluculuk yargılama giderine yönelik istinaf sebepleri yönünden mahkeme kararının hatalı olduğu değerlendirilmiş, hükmün düzeltilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Şu durumda, Bölge Adliye Mahkemesince HMK 353/1-b-2 hükmüne göre İlk Derece Mahkemesinin kararı kaldırılıp düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verildiği halde, hükümde istinaf başvurusunun esastan kabulüne şeklinde hüküm kurulması gerekirken, davacı vekilinin istinaf başvurusunun bir kısmının esastan kabulüne ve bir kısmının da esastan reddine şeklinde hüküm tesisi maddi hata olarak değerlendirilmiş, sonucu itibariyle doğru olan kararda bu husus bozma sebebi yapılmamıştır.

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere; özellikle, sigortalı aracın kaza tarihinden önceki 06.12.2012 tarihli Tüv-Türk araç muayene kayıtlarına göre aracın muyane onayının verildiği gözetildiğinde, davalı araç malikinin kazada kasıt veya ağır kusurunun ispat edilememiş olmasına göre davacı vekilince ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,