Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/4953 K.2023/531

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara karşı davalı ve davacı taraf vekilleri tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince davalı vekilinin itirazının reddine, davacı vekilinin itirazının kabulüne, kararın kaldırılmasına, başvurunun kabulüne karar verilmiştir.

... kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili firmanın davalı ... şirketine işyeri mali mesuliyet sigortası yaptırdığını, işyerinde meydana gelen asansör kazasında işçi ...'ın vefat ettiğini, vefat nedeni ile SGK tarafından işçinin mirasçılarına tazminat ve maaş ödemesi yapıldığı,

SGK tarafından mirasçılara ödenen peşin sermaye değeri ile ilgili olarak Bakırköy 19. İş Mahkemesinde rücu davası açıldığını, dava devam ederken müvekkili şirketin borcu yapılandırarak 134.314,71 TL'yi SGK'ya ödediğini, İş Mahkemesinde açılan dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığı kararı verildiğini, SGK'ya ödenen tutar için sigorta şirketine başvurduklarını ancak sonuçuz kaldığını, bu sebeple fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 100,00 TL'nin davalı ... şirketinden faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; ... Oto Egzoz Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin şirket nezdinde İşveren Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile 23.09.2013 / 2014 tarihleri arasında sigortalı olduğunu, sorumluluğun sigortalının kusurlu olması halinde ve kusuru oranında, şahıs başına 250.000,00TL olduğunu, haksız başvurunun reddi gerektiğini, ... Oto Egzoz Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ile ...

Asansörleri Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasında eser sözleşmesi akdedilmiş olduğunu, meydana gelen zarardan bu firmanın sorumlu olduğunu, uyuşmazlık konusu iş kazasının meydana gelmesinde başvuru sahibi olan sigortalının kusurunun ispatlanması gerektiğini, talebin fahiş olduğunu, kusur durumu ve tazminat miktarının yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde tespit edilmesi gerektiğini, ihbar tarihinden itibaren yasal faiz uygulanabileceğini belirtilerek başvuru sahibinin haksız talebinin reddini istemiştir.

III. ... KARARI

...'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, 52.382,34 TL tazminatın 29.05.2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile Allianz Sigorta A.Ş.'den alınarak başvuruna ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve davacı taraf vekilleri itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

1. Davacı vekili itiraz dilekçesinde; sigorta şirketinin ödenen tazminatın tamamından sorumlu olduğunu, iş mahkemesinde açılan davada, kusur oranları belirlenmişse de gerçekleşen kaza sonucu meydana gelen zarardan tüm davalıların müşterek ve müteselsilen sorumlu olduğunu, sigorta şirketinin müvekkilince ödenen bedelden sorumlu olmakla kusuru oranında 3. şahıslara rücu imkanına sahip olduğunu, Sigorta Tahkim Komisyonuna yapılan başyuru öncesinde karşı taraf sigorta şirketine başvuru yapıldığını, sigorta şirketince, ödenen 134.314,71 TL'nin tamamının müvekkile ödenmesi yönünde karar verildiğini,

ancak bu rakamın ibraname karşılığında ödenmesi hususunda anlaşılamadığından eldeki davanın açıldığını, sigorta şirketinin bile bu bedelden sorumlu olduğunu kabul etmişken hakem kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu bu sebeple, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı vekili itiraz dilekçesinde; zararın meydana gelmesinde kazalı işçinin ağır kusurlu olduğunu, ... Asansörleri Tekstil Sanayi ve Tic. A.Ş'nin gözetim yükümlülüğünü yerine getirmediğinden zararın tamamından sorumlu olduğunu, kusur durumuna ilişkin değerlendirme yapılmak üzere dosyanın bilirkişiye gönderilmesi gerektiğini, avans faizine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, davacı vekili lehine 1/5 oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken tam vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğu bu sebeple ... kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Uyuşmazlık Hakemi tarafından sigorta şirketinin, işverenin, iş kazasındaki kusuru oranı ile yapılan ödemeden bu oranda hesaplanan miktar ile sorumlu olduğu gerekçesiyle hüküm oluşturulmuş ise de Heyetçe yapılan değerlendirme sonucunda; başvuranın, SGK tarafından kendisine rücu edilen tazminatı, diğer zarar sorumluları ile birlikle müştereken ve müteselsilen ödemekle yükümlü olduğu gözetilerek,

SGK'nın zararını müteselsil sorumluluk ilkesine göre ödeyen işverenin başvuru sahibinin, ödediği maddi tazminatı poliçe limiti dahilinde sigorta şirketinden isteyebileceği, sigorta şirketinin de kusur oranları nisbetinde diğer zarar sorumlularına rücu edebileceği dikkate alınarak; rücuen kuruma ödenen tüm tazminat miktarı üzerinden hüküm olusturulması gerektiği sonucu ile , ... kararına karşı davalı tarafından yapılan itirazın reddine, başvuran tarafından yapılan itirazın kabulüne, 11.10.2018 tarihli ve K-2018/67615 sayılı Uyuşmazlık Hakem Kararının kaldırılarak, yerine, yeniden hüküm tesisine ,buna göre;

başvurunun kabulüne, SGK'ya ödenen 134.315,00 TL tutarındaki tazminatın, 29.05.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, (işveren hukuki sorumluluk sigorta poliçesi limiti ile sınırlı olarak) davalı Allianz Sigorta A.Ş.'den alınarak başvuru sahibine ödenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; itiraz başvuru dilekçesinde belirttiği gerekçeler ile birlikte, zararın meydana gelmesinde kazalı işçinin ağır kusurlu olduğunu, ...

Asansörleri Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi gözetim yükümlülüğünü yerine getirmediğinden zararın tamamından sorumlu olduğunu, müteveffa ...’ın kaza anında asansör kabininde bulunması işveren tarafından talimat verilmemesine ve işverenin bu yönde bir muvafakati bulunmamasına rağmen bakım ve onarıma refakat etmek amacıyla asansör kabininde girdiği ve kendi ağır kusurlu davranışı nedeniyle uyuşmazlık konusu zararın meydana gelmesine sebebiyet verdiğini, kusur durumuna ilişkin değerlendirme yapılmak üzere dosyanın bilirkişi heyetine tevdiinin talep edildiği halde ... tarafından bu hususun değerlendirmeye alınmadığını,

kabul anlamına gelmemek kaydıyla sigortalı şirketin kusuru oranında dahi sorumlu tutulmaksızın tüm tazminat tutarından sorumluğuna karar verilmesinin doğru olmadığını, ... tarafından da hesap raporu alınmaksızın davacı başvuran şirketin dava dilekçesi ve ıslah dilekçesinde yer alan meblağ üzerinden hüküm kurulduğunu, bu tutarın neye istinaden belirlendiği, belirlenirken hangi verilen esas alındığı,

dava konusu yapılandırmanın şartlarının belirsiz olduğunu,müvekkili şirketin söz konusu olayda 3. kişi olduğunu ve sorumluluğu SGK tarafından bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı üzerinden sigortalısının kusur oranı ile sınırlı olduğunu sigortacının onayı olmadan yapılan ödemelerden sigortacının sorumluluğunun bulunmadığını, avans faizine ve başvuru sahibi lehine tam vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava konusu uyuşmazlık , Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılan ödemenin, işveren mali mesuliyet sigortacısından rücuen tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 17 nci maddesi, İşveren Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları,

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına, kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Eldeki davada, davacı şirkette çalışan işçi ...'ın, işyerinde yük asansörünün tamiri sırasında meydana gelen kazada vefat etmesi sonucunda, SGK tarafından mirasçılarına ödenen rücuya tabi peşin sermayeli gelirin, davacı işveren firma tarafından 134.314,72 TL olarak SGK'ya ödenmesi sonucunda, bu tutarın İşveren Mali Mesuliyet Sigortasından talep edildiği anlaşılmaktadır.

SGK tarafından, işveren Ağar Egsoz Sanayi ve Tic. AŞ 'ye açılan Bakırköy 19. İş Mahkemesi'nin 2015/256E-2017/359K sayılı dosyasında, davalı firma yargılama sırasında 134.314,72 TL'yi haricen ödenmiş, bunun üzerine davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Belirtilen dosyada alınan kusur raporunda Ağar Egsoz Sanayi ve Tic. AŞ'nin iş kazasının meydana gelmesinde %39 oranına kusurlu olduğuna yönelik kusur raporu alınmıştır.

Uyuşmazlık Hakem Heyetince, SGK tarafından işveren Ağar Egsoz Sanayi ve Tic. AŞ 'ye karşı açılan rücuen alacak davasında alınan kusur raporunda, işveren firmaya %39 kusur verildiği gözetilerek talep edilen tutardan, sigorta şirketinin, sigortalısının kusuru oranında sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 52.382,34 TL'nin davalı ... Şirketinden faiziyle tahsiline karar verilmiştir.

Davacı ve davalı vekilleri karara itiraz etmiştir. İtiraz Hakem Heyetince, davalı ...

Şirketinin, sigortalısının iş kazasındaki kusuru oranı ile sorumlu olduğu ve yapılan ödemeden bu oranda hesaplanan miktar ile sorumlu olduğu gerekçesiyle hüküm oluşturulduğunu ancak kararın hatalı olduğunu, zira işverenin, SGK tarafından kendisine rücu edilen tazminatı, diğer zarar sorumluları ile birlikle müştereken ve müteselsilen ödemekle yükümlü olduğunun gözetilmesi gerektiğini, SGK'nın zararını müteselsil sorumluluk ilkesine göre ödeyen işveren davacının, ödediği maddi tazminatı poliçe limiti dahilinde sigorta şirketinden isteyebileceği,

sigorta şirketinin de kusur oranları nisbetinde diğer zarar sorumlularına rücu edebileceği bu sebeple, rücuen kuruma ödenen tüm tazminat miktarının kabulü gerektiği gerekçesiyle, davalı vekilinin itirazının reddine, davacı vekilinin itirazının kabulü ile kararın kaldırılmasına yeniden hüküm tesisine buna göre, davanın kabulü ile SGK'ya ödenen 134.315,00 TL tutarındaki tazminatın 29.05.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Ancak, varılan sonuç hatalı olup eksik incelemeyle karar verilmiştir.

Şu durumda öncelikle, Sosyal Güvenlik Kurumun'dan, ölen işçi ...'ın mirasçılarına yapılan rücuya tabi ödemelerin peşin sermaye değerleri ayrıntılı olarak sorulmalı (her bir mirasçıya ne kadar ödeme yapılmış), sonrasında, davacı işveren firmanın kusuruna denk gelen miktarın belirlenmesi için konusunda uzman bilirkişiden rapor alınıp, sigorta poliçesindeki teminat limiti gözetilerek karar verilmesi gerekir. Bu husular dikkat alınmadan davacı işleten firmanın haricen yaptığı ödemeye göre karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

3-Sigorta tahkim yargılamasında hükmedilecek vekalet ücreti ile ilgili olarak; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/17 nci maddesinde "Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekalet ücreti, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde belirlenen vekalet ücretinin beşte biridir." hükmü yer almaktadır.

Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü fıkrasında (19.01.2016 tarihli ve 29598 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 6 ncı maddesi ile eklenen) "Tarafların avukat ile temsil edildiği hallerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, her iki taraf için de Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biridir." düzenlemesi mevcuttur.

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin (AAÜT) 17/2 nci maddesi ise "Sigorta Tahkim Komisyonları, vekalet ücretine hükmederken, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen ücretin altında kalmamak kaydıyla bu Tarifenin üçüncü kısmına göre avukatlık ücretine hükmeder. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine bu Tarifeye göre hesaplanan ücretin beşte birine hükmedilir.

Konusu para ile ölçülemeyen işlerde, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen maktu ücrete hükmedilir. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine öngörülen maktu ücretin beşte birine hükmedilir. Sigorta Tahkim Komisyonlarınca hükmedilen vekalet ücreti, kabul veya reddedilen miktarı geçemez." şeklinde düzenlenmiştir.

Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretine ilişkin olarak Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü maddesinin uygulanması gerektiği gözönüne alınarak AAÜT'nin 13 ve 17 nci maddeleri gereğince, maktu vekalet ücretinin altında kalmamak kaydıyla, hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'i oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, fazla vekalet ücretine karar verilmesi hatalı olmuştur.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) ve (3) numaralı bentlerinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile ... kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,