Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/5195 K.2025/9367

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve katılma yoluyla davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; ... İşleri Döner Sermaye İşletmeleri Genel Müdürlüğü ...

İşletme Bölge Müdürlüğünün faaliyet alanında bulunan 1 ve 2 nolu kaçak ambarlarına kaçak ve kaçak zannıyla yerleştirilen eşyaların sayım devir ve teslimi sonucu, bu eşyalardan; bir kısmının cins veya marka olarak olması gerekenden farklı olduğu ve belgelerindeki özellikte olmadığı, (ki eşyanın yerine aynı cinsten fakat farklı markadan veya farklı cinsten bir eşyayı kabul etmenin mümkün bulunmadığı, bu sebeple kayıtlarda olan eşyanın olmadığı, farklı çıkan eşyanın ise mevzuat değeri ambar fazlası olarak mütalaa edilmesi gerektiği), bir kısmının kırık olduğu,

bir kısmının da ambarda çıkış kaydı olmadığı halde sayım listelerinde yer almayıp dosyalarda ibraz edilmemek suretiyle ambarlardan sorumlu davalılarca zimmetlerine geçirildiklerinin tasfiye kontrolörü tarafından düzenlenen 19.10.2001 tarih ve ... sayılı ve 10.10.2001 tarih ve ... sayılı inceleme raporlarıyla sabit olduğu, davalılardan ...'ın 1 nolu kaçak ambarından sorumlu olduğu, zimmetine geçirdiği veya geçirmiş sayılan eşyaların toplam bedelinin 36.805,05 TL olduğu, diğer davalı ...'ün 2 nolu kaçak ambarından sorumlu olduğu,

bu ambardan zimmetine geçirdiği veya zimmetine geçmiş sayılan eşyaların toplam değerinin 256.071,85 TL olduğu belirtilerek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla davalılardan ...'den 256.071,85 TL, diğer davalı ...'tan 36.805,05 TL olmak üzere toplam 292.876,90 TL'nin zimmet tarihinden (kontrölor rapor tarihinden) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiş.

31.07.2014 havale tarihli ıslah dilekçesiyle talebini davalı ... için 337.723,00 TL'ye yükselterek her iki davalı yönünden toplam 374.528,05 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı ... ve davalı ... aynı içerikteki cevap dilekçelerinde; çalıştıkları ... kaçak eşya ambarının karışık bir yer olduğunu, eşyaların yerlerinin değiştiğini, bazı eşyaların yerine daha değerli eşyaların konulduğunu, dava konusu eşyaları zimmetlerine geçirmediklerini, suç kasıtları bulunmadığını, olayın tamamen karışıklıktan kaynaklandığını, ceza davası sonucunun bekletici mesele yapılmasını talep ettiklerini belirterek davanın reddini istemişler;

davalılar vekili 24.12.2014 tarihli dilekçesiyle, ceza dosyasında verilen bozma kararında 2004 yılında bulunan eşyaların dava konusu eşyalarla aynı veya benzer olup olmadıklarının incelenmesi gerektiğinin belirtildiğini, bu nedenle yeni bir bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini, ıslah tarihi itibariyle davalı ... yönünden ceza zamanaşımı süresinin dolduğunu beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ceza dosyasında davalılar ... ve ... hakkında zimmet suçundan açılan kamu davasında yapılan yargılama sonunda kamu davasının TCK nun 102/3- 104/1-2 ve CMK 203/8 md.gereğince düşürülmelerine karar verildiği, davalıların 1999 yılında kayıp veya eksik olduğu iddia edilen bazı eşyaların 2004 yılında davacıya ait ambarlarda bulunduğunu ileri sürdüğü, bu nedenle alınan raporda davalı ...'ın toplam 30.101,80 TL tutarında yapılan sayım listelerinde ambarda bulunmayan bir kısım eşyaların yerine farklı eşyaların gösterilmiş olduğu,

bunun yanında kayıt defterinde bulunup ambarda bulunmayan eşyaların tespit edildiği, konteynerde bulunan malzemeler içerisinde ... adına kayıtlı malzemelerin varlığının tespit edildiği, toplam tutarının 3.198,50 TL olduğu, davalı ...'ün sorumluluğundaki eşyalarla ilgili olarak 249.593,55 TL tutarında yapılan sayım listelerinde ambarda bulunmayan bir kısım eşyaların yerine farklı eşyaların gösterilmiş olduğu, bunun yanında kayıt defterinde bulunup ambarda bulunmayan eşyaların olduğunun tespit edildiği, konteynerde bulunan malzemeler içerisinde ... adına kayıtlı 68.672,00 TL değerinde malzemelerin olduğunun tespit edildiği,

buna göre davalı ...'ın sorumluluğunda ambara girişleri yapılan malzemeler ile daha sonradan ... numaralı konteynerde bulunan malzemeler arasında 26.903,30 TL fark olduğu, davalı ...'ün sorumluluğunda ambara girişleri yapılan malzemeler ile daha sonradan ... numaralı konteynerde bulunan malzemeler arasında 180.921,55 TL tutarında fark olduğu, davalıların sorumluluklarında oldukları ...'de bulunan 1 ve 2 nolu ambardaki malzemelerin ... ambarına nakilleri sırasında bir kısım eşyanın bulunamadığı, bir kısım eşyanın yerine ayrı vasıfta eşya konulduğunun bilirkişi raporları ile sabit olduğu,

bu eşyalardan davalı ...'ın sorumluluğunda bulunanların değerinin bilirkişi heyeti raporundan 26.903,30 TL, davalı ...'ün sorumluluğunda bulunanların değerinin bilirkişi raporundan 180.921,55 TL olduğunun anlaşıldığı, eşyaların ...'deki ambarlardan ...'deki tasişte bulunan ambarlara nakilleri sırasında idarenin yeterli önlemleri almadığı, zararın doğumuna neden olduğu, davalıların sorumluluklarının 1/2 oranında indirilerek davalı ...'ın 13.451,65 TL, davalı ...'ün 90.460,77 TL'den sorumlu oldukları kanaatine varıldığı gerekçesiyle;

davalı ... için 13.451,65 TL, davalı ... için 90.460,77 TL olmak üzere toplam 103.912,42 TL'nin 19.10.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte alınarak davacıya verilmesine, fazla talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine.

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın, davalıların sorumluluğu altında bulunan ambarlardaki kaçak eşyanın sayımı sonrasında ambardan çıktığına dair herhangi bir kayıt olmadığı halde sayım listesinde bulunmadığından ötürü eksik olan eşyalardan ve ayrıca ambarda olması gereken eşyanın yerine değişik cins veya marka eşyanın bulunmasından kaynaklı kamu zararının tahsili istemine ilişkin olduğu, davalılar hakkında yapılan ceza yargılamasında Bakırköy 6. ACM'nin 2002/405 Esas - 2007/490 Karar sayılı kararı ile zimmet suçundan cezalandırılmalarına karar verildiği,

kararın temyizi üzerine Yargıtay 5. Ceza Dairesince, daha sonradan yapılan sayımda fazla olarak bulunan eşyaların iddianameye konu eşyalarla karşılaştırması yapılarak aynı olup olmadıklarının belirlenmesi ile eşyaların ayrı ayrı değerlerinin tespit ettirilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulması sonrasında yapılan yargılamada, mahkemenin 2012/169 Esas, 2013/56 Karar sayılı kararı ile ceza davasının zamanaşımı nedeniyle düşmesine karar verildiği, kararın kesinleştiği, mahkemece bekletici mesele yapılan ceza dosyasının zamanaşımı nedeniyle düşmesi sonrasında 3 ayrı heyet eliyle bilirkişi incelemesi yaptırıldığı,

bilirkişi raporlarının genel olarak birbiriyle örtüştüğü, hükme esas alınan 12.01.2017 tarihli kök ve 22.05.2017 tarihli ek bilirkişi raporlarında önceki raporlardaki hesap hatalarının düzeltildiği, ambarlardan çıkış kaydı olmadığı halde sayım listelerinde bulunmayan eşyalar ile yerine farklı eşyalar konulmuş olan eşyaların değerlerinin belirlendiği, daha sonradan konteynerde bulunan eşyaların, belirlenen bu eşyalardan ayrıştırıldığı, tespit edilen değerlerinin. belirlenen değerden düşüldüğü,

bilirkişi raporu ve soruşturma raporunda, 1997 yılında yaşanan hırsızlığa konu eşyalar ile eksik olduğu tespit edilen eşyaların birbiriyle karıştırılmadığı, bir başka ifadeyle, hırsızlanan eşyalara ilişkin dosya numaralarının farklı olduğu. eksik olduğu tespit edilen eşyaların hırsızlığa konu eşyalar ile aynı eşyalar olmadığı, bilirkişi raporunun bu haliyle hüküm vermek bakımından yeterli olduğu,

davalıların 1990 yılından taşınma işleminin yapıldığı tarihe kadar ambarlardan sorumlu olan memurlar oldukları, 25.11.2015 havale tarihli bilirkişi raporunda, emekli gümrük müfettişinin anlatımlarına göre gerek ... ve gerekse ...'deki kaçak eşya ambarlarının, eşyaların sağlıklı bir biçimde muhafaza edilmesine elverişli olan yerler olmadığı ve kurumun da taşınma işlemine kadar gerekli denetim ve kontrolleri yapmadığı, olay tarihinde yürürlükte bulunan BK'nın 44. maddesi uyarınca belirlenen zarardan yarı oranında indirim yapılmış olmasında da usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı,

hükmedilen miktarın da dava dilekçesinde talep edilen miktarın altında kaldığı, dolayısıyla zamanaşımına uğramadığı, somut olayda illiyet bağını kesen herhangi bir sebebin de bulunmadığı gerekçesiyle; davacı ve davalılar vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; bilirkişi incelemeleri sonucunda zararın belirlendiğini, son alınan raporda davalılar tarafından eksik teslim edilen ve zimmet oluşturan eşyalara ilişkin olarak yapılan sayım ve değerlendirme çizelgesindeki sonuca ve bir önceki bilirkişi heyetinin raporunda düzenlenen çizelge sonucuna iştirak edildiğini, bu rapordaki afaki tespitlere süresinde itiraz edildiğini, genellemeler ve soyut ifadelerle yapılan ve olasılıklara dayandırılan tespitlerin hükme esas alınamayacağını, davanın sübut bulduğunu, davanın tümden kabulü gerektiğini beyan etmektedir.

Davalı ... vekili katılma yoluyla temyiz dilekçesinde; davalının kusurlu davranışı bulunmadığını, eşyaların büyük bir kısmının 1999 yılında sayım ve devir işlemlerinin tamamlanmasından çok sonra 2004 yılında idarenin ...'de bulunan ambarında bulunduğunu, davalıların zimmetlerinde hiçbir eşya kalmadığını, davalıların 1999 yılında görevden uzaklaştırıldıklarını, eksiklik veya farklılığın taşınma sırasında davacı idarenin kusur ve ihmalinden doğan işlem ve eylemlerden kaynaklandığını, eşyaların 1999 yılından 2004 yılına kadar hırsızlık olayı sonucu eksilmiş olmasının da mümkün olduğunu, eşyaların davalı refakat etmeksizin ...'e taşındığını,

2004 yılında bulunan eşyaların listesi idare tarafından ceza dosyasına gönderilmesine rağmen gerek ceza mahkemesi gerekse ilk derece mahkemesince yaptırılan bilirkişi incelemelerinde dikkate alınmadığını, kaçak eşyanın taşınma sırasında zayi olmasının her zaman mümkün olduğunu, davacı idarenin ağır kusuru nedeniyle davanın reddi gerektiğini, 2004 yılındaki sayımda ambarda fazla olduğu kabul edilen eşyaların huzurdaki davada eksik veya kaydına göre farklı olduğu iddia edilen eşyalarla uyumlu olup olmadıklarının incelenmediğini, paraya çevrilmesi mümkün olmayan eşyalar bakımından davacının zararı bulunmadığını,

hükme esas bilirkişi raporlarında eşyaların bedelinin neye göre belirlendiğinin açıklanmadığını, davacı idarenin davalı ... hakkındaki ıslah talebine karşı zamanaşımı def'i hakkında olumlu olumsuz bir karar verilmediğini, davanın en geç olay tarihinden itibaren 10 yıl içinde açılması ve ıslah edilmesi gerektiğini, davacı idarenin 31.07.2014 tarihli ıslahına karşı 23.12.2014 tarihli dilekçeyle ileri sürülen zamanaşımı süresinin dolduğunu, müterafik kusur indiriminin zamanaşımına uğramamış kısım yönünden yapılması, zamanaşımına uğrayan kısmın reddi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalıların sorumluluğu altında bulunan 1 ve 2 nolu kaçak ambarlarındaki kaçak eşyanın sayımı sonrasında bir kısım eşyanın olması gerekenden farklı, bir kısmını kırık, bir kısmının da ambardan çıkış kaydı olmadığı halde sayım listelerinde olmaması nedeniyle davalıların zimmet eylemi nedeniyle oluşan kamu zararının tahsili istemine ilişkindir.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları hukuki belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere,

ceza dosyasında daha sonra konteynerde bulunan eşyanın iddianameye konu eşyalarla karşılaştırılarak aynı olup olmadıklarının belirlenmesi ve eşyaların değerlerinin ayrı ayrı tespiti yönünde eksik incelemeden bozma kararı verilmesi sonrası 15 yıllık zamanaşımı süresinin dolması nedeniyle kamu davasının düşmesine karar verilmesi üzerine ceza mahkemesince bozma uyarınca yapılamayan incelemenin eldeki yargılamada yapılmış olmasına,

bu yönde hükme esas alınan bilirkişi raporlarında daha sonra 2004 yılında konteynerde bulunan mallara ilişkin listeler incelenerek bu listelerdeki davalılara zimmetli bulunan malların dosya numarası bazında belirlenip zimmet miktarından düşülmüş olmasına göre kayıp eşyaların tamamının bulunduğu yönündeki davalının temyiz itirazının yerinde görülmemesine,

davalı asılların 09.12.2014 tarihli celsede bilirkişi raporuna ve ıslah dilekçesine karşı beyanda bulunmak üzere süre talep etmeleri üzerine ilk derece mahkemesince bu yönde süre verilmesine karşın davalıların vekilleri istifa ettiğinden 25.05.2014 tarihli bilirkişi raporunun davalılara ayrı ayrı 14.07.2014 ve 17.07.2014 tarihlerinde,

31.07.2014 tarihli ıslah dilekçesinin de davalılara ayrı ayrı 24.09.2014 ve 25.09.2014 tarihlerinde usulüne uygun şekilde tebliğ edildiği nazara alındığında davalılar vekilinin 24.12.2014 tarihinde ileri sürdüğü ıslaha karşı zamanaşımı defi yasal süresi içinde ileri sürülmemiş olduğu gibi hükmedilen miktarın da dava dilekçesinde talep edilen miktarın altında kalmasına göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR