Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/6057 K.2024/7855

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; görevsizlik nedeni ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İdare mahkemesinde çıkartılan olumsuz görev uyuşmazlığı neticesinde Uyuşmazlık Mahkemesinin 26.11.2018 tarih 2018/745 Esas, 2018/764 Karar sayılı ilamı ile davanın adli yargıda görülmesi gerektiğine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince Uyuşmazlık Mahkemesi kararına uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkiline 24.04.2013-24.04.2014 tarihlerini kapsar şekilde Genişletilmiş kasko sigorta poliçesi ile sigortalı 63 HZ 488 plakalı aracın sol yan kısmı ile Derik Üçyol Jandarma Karakolu önünde bulunan ve gelişigüzel dağılmış olan orta refüj bordür taşlarına çarpması neticesi araçta oluşan 16.094,68 TL'lik hasar miktarının sigortalıya ödendiğini, kazada sürücünün kusurunun olmadığının belirlendiğini bu nedenle kazanın meydana gelmesinde kusurları olan davalılardan yaptıkları ödemenin rücuen tahsilini talep ettiklerini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 16.094,68 TL tazminatın ödeme tarihi olan 11.11.2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; idari yargı yerinin görevli olması nedeni ile görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini, kazanın meydana gelmesinde kusurları olmadığını, kazanın Habur Sınır Kapısına giden yolda meydana geldiğini, kazanın araç sürücünün dikkatsizliğinden kaynaklandığını, zira yolda kusur olsa idi birden fazla kazanın meydana gelmesi gerektiğini, bir an için idarenin sorumlu olduğu düşünülse dahi kazada kusurları olmadığını, zira sürücünün 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 52/1b maddesine aykırı hareket ettiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde; davanın doğru hasma karşı açılması gerektiği, kazanın Karayolları Genel Müdürlüğünün kusuru nedeni ile meydana geldiğini bu nedenle davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini, kazanın meydana geldiği yerin Derik Belediyesi mücavir alanı sınırları içinde olmadığını bu nedenle sorumlulukları olmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 21.06.2016 tarihli ve 2014/86 Esas, 2016/207 Karar sayılı kararıyla; davanın rücuen tazminat davası olduğu, davacıya sigortalı aracın Derik-Üçyol Jandarma Karakolu önünde bulunan orta refüj bordür taşlarına çarpması neticeninde davacı kurumun sigortalısına 16.094,00 TL ödeme yaptığı ve söz konusu ödemenin kazada kusurlu davalılardan tahsilini talep ettiği, olayın haksız fiilden kaynaklandığı bu nedenle adli yargının görevli olduğu, her ne kadar makine mühendisi bilirkişinin verdiği kusur raporunda, davalı Belediyenin kusurunun olmadığı, sürücünün %30, davalı ...

Müdürlüğünün ise %70 oranında kusurlu olduğu yönünde rapor verilmiş ise de Adli Tıp Kurumu tarafından tanzim edilen 12.05.2016 tarihli raporda sürücünün kusuru olmadığı, parça ve işçilik bedeline ilişkin olarak ise kazanın oluşumu ile araçtaki hasarın uyumlu olduğu ve davalı ...

Müdürlüğünün zarardan sorumlu olduğunun belirtildiği, Adli Tıp Kurumu raporuna itibar edildiği gerekçesi ile davanın ... yönünden kabulü ile 16.094,00 TL'nin 11.11.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Müdürlüğünden alınarak davacıya verilmesine, davanın Derik Belediye Başkanlığı yönünden reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 15.11.2017 tarih, 2016/19317 Esas, 2017/10550 Karar sayılı ilamıyla; "1-Dava, trafik kazasından kaynaklanan ve hizmet kusuruna dayanılarak, davalılar aleyhine yöneltilen tazminat istemine ilişkin olduğundan idari Yargılama Usulü Hakkındaki Kanun'un 2 nci maddesi hükmü uyarınca tam yargı davası olarak ikame edilmesi gerekmektedir. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece kendiliğinden dikkate alınması zorunludur. Bu nedenle;

İş bu dava ...'nün hizmet kusuru iddiasına dayalı olarak açıldığından idari yargı görevli olup mahkemece HMK 114-115 inci maddeleri uyarınca yargı yolu bakımından davanın reddine karar verilmesi gerekirken işin esasına girilerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

2-Bozma neden ve şekline göre davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir." denilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 27.02.2018 tarih, 2018/18 Esas, 2018/33 Karar sayılı kararı ile; mahkemenin 21.06.2016 tarihli kararı ile davalı ...'nün zarardan sorumlu olduğu belirtilerek hüküm kurulduğu, davalının temyizi üzerine Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 15.11.2017 tarih, 2016/19317 Esas, 2017/10550 Karar sayılı ilamı ile kararın bozulduğu, açılan davanın idarenin hizmet kusurundan kaynaklanan tam yargı davası olduğu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 114 üncü maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığı, yargı yolunun HMK'nın 115/2 maddesi gereğince dava şartı olduğu anlaşılmakla dava şartı yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

C. Uyuşmazlık Mahkemesi Kararı

Uyuşmazlık Mahkemesinin 26.11.2018 tarih, 2018/745 Esas, 2018/764 Karar sayılı kararı ile; davanın sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararının idarece giderilmesi isteminden ibaret rücuen tazminat davası olduğu,

2918 sayılı Yasa'nın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110 uncu maddesi ve Anayasa Mahkemesinin 26.12.2013 tarih, 2013/68 Esas, 2013/165 Karar sayılı kararı ile 2918 sayılı Yasa'nın 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu kanundan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi gerektiği düzenlemesinin Anayasaya aykırı bulunmadığına dair kararı birlikte değerlendirildiğinde, bahsi geçen kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve kanunun trafikle ilgili kuruluşları, şartları,

hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanması ve denetlenmesini, görev ve sorumluluk ile çalışma usullerini kapsadığı dolayısıyla trafik kazası nedeni ile açılacak davalarda adli yargı görevli olduğu gerekçesi ile Mardin 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüne karar verilmiştir.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın rücuen tazminat davası olduğu, davacıya sigortalı aracın Derik- Üçyol Jandarma Karakolu önünde bulunan orta refüj bordür taşlarına çarpması neticesinde davacı kurumun sigortalısına 16.094,00 TL ödeme yaptığı ve söz konusu ödemenin kazada kusurlu davalılardan tahsilini talep ettiği, mahkemenin 21.06.2016 tarihli kararı ile davalı ...'nün zarardan sorumlu olduğu belirtilerek hüküm kurulduğu,

davalı ... vekilinin kararı temyizi üzerine Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 15.11.2017 tarih, 2016/19317 Esas, 2017/10550 Karar sayılı ilamı ile verilen bozma üzerine mahkemenin 27.02.2018 tarihli kararı ile davanın reddine karar verildiği, Uyuşmazlık Mahkemesinin davanın adli yargıda görülmesi gerektiğine dair kararı üzerine yargılamaya devam edildiği, makine mühendisi bilirkişinin verdiği kusur raporunda sürücünün %30, davalı ...

Müdürlüğünün %70 oranında kusurlu olduğu, davalı Belediyenin kusuru olmadığı yönünde rapor verilmiş ise de Adli Tıp Kurumu tarafından tanzim edilen 12.05.2016 tarihli raporda sürücünün kusuru olmadığı, parça ve işçilik bedeline ilişkin ise kazanın oluşumu ile araçtaki hasarın uyumlu olduğu, davalı ...'nün zarardan sorumlu olduğunun belirtildiği, bozma sonrası İstanbul Teknik Üniversitesi Ulaştırma Birimi Karayolları Trafik Birimi Eğitim Öğretim Üyesi bilirkişi heyetinden alınan raporda ise davalı ...'nün hizmet eksikliği nedeni ile kazada %70, sürücünün ise hatalı sevk ve idaresi nedeni ile %30 oranında kusuru bulunduğunun belirtildiği,

ancak Adli Tıp Kurumu raporunun dosya kapsamı ile uyumlu olduğu, kazanın gece vakti meydana geldiği, döner kavşak etrafında ve yol üstünde dağılmış şekilde bordür taşlarının bulunmasının meydana gelen kazada tek etken olduğu, yolların bakım ve onarımdan sorumlu ... tarafından üzerine düşen sorumluluğun yerine getirilmemiş olduğu, meydana gelen zarardan davalı ...

Müdürlüğünün tek ve tam kusurlu olduğu kanaati ile davanın ... yönünden kabulü ile 16.094,00 TL'nin 11.11.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Müdürlüğünden alınarak davacıya verilmesine, davanın Derik Belediye Başkanlığı yönünden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; kazada kusurları olmadığı, harçtan muaf olmalarına rağmen aleyhlerine harca hükmedildiği gerekçeleri ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davacı ... şirketi tarafından kasko poliçesiyle sigortalı aracın karıştığı tek taraflı kazada yol kusuru nedeniyle ödenen hasar bedelinin davalı kurumdan rücuen tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında, 6102 sayılı Kanun'un 1472 nci maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 110 uncu maddesi

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, ceza mahkemesinde ve somut dosyada alınan kusur raporlarında davalının kazada asli kusurlu olup zarardan sorumlu olduğunun anlaşılmasına göre davalı ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 492 sayılı Harçlar Yasasının 13/J maddesinde harçtan muaf kurumlar belirlenmiş olup davalı ... de bu kurumlar arasında yer almasına karşın mahkemece, bahsi geçen davalı aleyhine harca hükmedilmiştir. Bu düzenleme gereği, davalı ... harçtan muaf olmasına rağmen, harçtan sorumluluğuna karar verilmesi doğru değil bozma sebebi ise de; bu yanılgının giderilmesi yargılamanın tekrarını gerektirir nitelikte görülmediğinden, 6100 sayılı HMK'nın geçici 3 üncü maddesi delaletiyle mülga 1086 sayılı HUMK'un 438/7 nci maddesi uyarınca hükmün düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hüküm fıkrasının (2) numaralı bendi yerine, "... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına" ibaresinin, (4) numaralı bendinin "Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 308,10 TL harç masrafı," yerine ... yargı harcından muaf olduğundan, "Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan, 3.687,75 TL tebligat, bilirkişi, ve posta masrafı olmak üzere toplam 3.687,75 TL'nin davalı ...