Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/7615 K.2023/7337

Taraflar arasında ilk derece mahkemesinde görülen maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... vekili ve davalı ..., ..., ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde.

12.08.2010 tarihinde davacı ...'in sürücüsü olduğu aracı ile davalıların murisi ...'in hiçbir tedbir almadan yolun ortasına park ettiği traktöre ait römorka çarptığını, bu çarpışma sonucunda davacı ...'in yüzünden ve çenesinden yaralandığını, diğer davacı ...'in yüzünden ve kafasından yaralandığını ve yüzünde kalıcı iz kaldığını, diğer davacılar ... ve ...'ın oğulları ...'ın hayati tehlike geçirecek şekilde kafasından yaralandığını ve beyninde kalıcı hasar meydana geldiğini, yüzünde kalıcı iz ve kafasında kalıcı çökme oluştuğunu, üç defa beyin ameliyatı geçirdiğini, halen tam iyileşemediğini,

kusurun tamamının davalıların murisine ait olduğunu beyanla davacı ... için 3.000,00 TL maddi, 30.000,00 TL manevi, Halil Özkan için 1.000,00 TL maddi, 30.000,00 TL manevi, ... ve ...'in oğulları ... için 3.000,00 TL maddi, 60.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar ... ve ..., mirası reddettiklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalılar ... ve ..., kusura itiraz ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili, kusura itiraz ederek ...'de meydana gelen maluliyet oranını kabul etmediklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; davanın kısmen kabulü ile, 763,18 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 12.08.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 160.200,56 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 12.08.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,

fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı ...'in maddi tazminat talebinin reddine, 13.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 12.08.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 3.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 12.08.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,

fazlaya ilişkin talebin reddine, 40.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 12.08.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkeme kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Hukuk Dairesinin 15.01.2019 tarih ve 2016/4146 Esas 2019/134 Karar sayılı ilamında; "...1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde, özellikle oluşa uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen kusur oranının hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına ve davacılar Halil Özkan ve ... lehine hükmedilen manevi tazminatın takdirinde 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 47. maddesindeki (6098 sayılı TBK m. 56) özel haller dikkate alınarak hak ve nasafet kuralları çerçevesinde hüküm kurulmuş olmasına göre, davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen aşağıdaki bentler kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

“Cismani Zarar Halinde Lazım Gelen Zarar ve Ziyan” başlığı altında düzenlenen 818 sayılı Borçlar Kanununun 46. maddesinde (6098 sayılı TBK. Bedensel Zarar başlıklı madde 54), bedensel zarara uğranılması nedeni ile talep edilebilecek zarar türleri belirtilmekte olup çalışma gücü kaybı da bu zarar türleri arasında yer almaktadır.

Haksız fiil sonucu çalışma gücü kaybının olduğu iddiası ve buna yönelik bir talebinin bulunması halinde, zararın kapsamının belirlenmesi açısından maluliyetin varlığı ve oranının belirlenmesi gerekmektedir.

Söz konusu belirlemenin ise Adli Tıp Kurumu İhtisas Dairesi veya Üniversite Hastanelerinin Adli Tıp Anabilim Dalı bölümleri gibi kuruluşların çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikayetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetinden, haksız fiilin gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan Sosyal Sigortalar Sağlık İşlemleri Tüzüğü veya Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümleri dikkate alınarak yapılması gerekmektedir.

Somut olayda; ESOGÜ Tıp Fakültesi Adli Tıp Uzmanları Heyeti tarafından düzenlenen raporda davacı ...'ın %44 oranında maluliyetinin bulunduğu bildirilmiş ve mahkemece hükme esas alınmış ise de rapor hüküm vermeye elverişli olmayıp kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığı rapordan anlaşılmamaktadır.

O halde mahkemece; Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulu'ndan olay tarihinde yürürlükte olan Çalışma Gücü Ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğine uygun rapor alınarak sonucuna göre davacı ...'ın maddi ve manevi tazminat talebi hakkında karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu biçimde eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

3-Bozma neden ve şekline göre; davalı ... vekilinin davacı ... lehine hükmedilen manevi tazminat miktarına ilişkin sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

Sonuç: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin davacı ... lehine hükmedilen manevi tazminat miktarına ilişkin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına," karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı ... yönünden iş göremezlik tazminatı, tedavi masrafları ve manevi tazminat talep edilmiş olup, Yargıtay bozmasından sonra alınan ATK raporu ve hesap bilirkişi raporuna göre maddi zararının 392.822,93 TL olduğu tespit edilmiş ise de; mahkemenin kararı davacı tarafça temyiz edilmemiş, davalılar tarafından temyiz edildiği,

bu durumda davalı taraf için usulü kazanılmış hak oluştuğundan davanın kısmen kabulü ile 763,18 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 12.08.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 160.200,56 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 12.08.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,

fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı ...'in maddi tazminat talebinin reddine, 13.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 12.08.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 3.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 12.08.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,

fazlaya ilişkin talebin reddine, 40.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 12.08.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ile davalılar ..., ..., ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; mahkemenin 2019/367 E sayılı dosyası ile davalıların mirası hükmen reddettiği tespit edildiğini ve Kasım 2020'de kesinleştiğini, kusur raporunun hatalı olduğunu, davacı ...'in sürücü olmadığını, keşif mahallinde dinlenen tanıkların sürücünün genç olduğunu beyan ettiğini, kusur tespitinin hatalı olduğunu, maddi ve manevi tazminatların fahiş olduğunu, müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, askerlik döneminin hesaplamada düşülmesi gerektiğini belirterek mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

Davalılar ..., ..., ... vekili temyiz dilekçesinde; mahkemenin 2019/367 E. sayılı dosyası ile davalıların mirası hükmen reddettiğinin tespit edildiğini ve Kasım 2020'de kesinleştiğini, kusur raporunun hatalı olduğunu, davacı ...'in sürücü olmadığını, keşif mahallinde dinlenen tanıkların sürücünün genç olduğunu beyan ettiğini, kusur tespitinin hatalı olduğunu, maddi ve manevi tazminatların fahiş olduğunu, davacı ...'ın maluliyet oranının fahiş olduğunu, davacı ... için bozma öncesi verilere göre hesaplama yapılması gerektiğini, maddi ve manevi tazminatların fahiş olduğunu, müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, askerlik döneminin hesaplamada düşülmesi gerektiğini belirterek mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalıların sürücü, işleten ve davalı sigorta şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluk Sigortası (...) poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı çift taraflı kazada yaralanan sürücü ve yolcu davacıların sürekli iş göremezlik tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 ve 56 ıncı maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Türk Medenî Kanunu'un 605/1 inci ve 606 ıncı maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Somut uyuşmazlıkta, davalılar ..., ... ve ... aleyhlerine verilen ilk kararı temyiz etmedikleri, bozma sonrası yapılan yargılama sonunda bu davalılar hakkında aynı miktarı içeren kararın verildiği anlaşıldığından, bozma sonrası verilen karara karşı temyiz yoluna başvurmakta davalılar ..., ... ve ...'ın hukuki yararı bulunmadığından temyiz dilekçelerinin reddine karar vermek gerekmiştir.

2. Davalı ...'in temyizi yönünden; Türk Medenî Kanunu'un 605/1 inci maddesinde "gerçek ret", 605/2 inci maddesinde ise "hükmen ret" düzenlenmiştir. TMK'nın 605/1. maddesi uyarınca miras ancak üç ay içinde reddolunabilir. (TMK m. 606) “Ölümü tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise miras reddedilmiş sayılır.” Bu hüküm çerçevesinde, mirasın hükmen reddi bir süreye tabi olmayıp, mirasçılar, alacaklılara karşı açacakları tespit davası ile terekenin borca batık olduğunun tespitini her zaman isteyebilecekleri gibi, mirasçılara karşı açılacak davada defi olarak da her zaman terekenin borca batık olduğu ileri sürülebilecektir.

Dosya içeriğine göre; Eskişehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2019/324 Esas 2021/406 Karar sayılı dosyasında; alacağın borca batık olduğunun tespiti ile mirasın hükmen reddine karar verilmiş, tarafların temyiz etmemesi üzerine 03.11.2020 tarihinde bu karar kesinleşmiştir.

Yukarıdaki açıklamalar ve maddi olgu birlikte değerlendirildiğinde; taraf teşkili kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınması gerekir.

H.G.K 3.7.2002 tarih 15/572-577 sayılı kararıyla sözü edildiği gibi taraf teşkilinin sağlanması amacıyla Türk Medeni Kanunu'nun 612 inci maddesinde belirtildiği üzere en yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddolunan mirasın, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edileceğinin nazara alınması ve bu tasfiyeye ilişkin yasal prosedürün sonucunun beklenmesi,

tasfiye sonuçlandırıldığında da mirası reddedilen borçlu için atanacak ve yetkilendirilecek bir temsilcinin davaya katılımı suretiyle taraf teşkilinin sağlanması ve tüm delillerinin toplanıp sonucuna göre bir hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

3. Bozma neden ve şekline göre; davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalılar ..., ..., ... vekilinin temyiz dilekçesinin (isteminin) hukuki yarar yokluğu nedeniyle REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

3. Değerlendirme bölümünün (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalılara iadesine,