Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/807 K.2025/16119

İlk Derece Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacıların yolcu olarak bulunduğu davalı .... İnşaat şirketine ait, davalı ...'nın kullandığı ve davalı ... şirketine sigortalı araç ile davalı ... ... kullandığı, davalı.

İnşaat şirketine ait ve davalı ... sigorta şirketine sigortalı aracın 19.07.2009 tarihinde yaptığı kazada davacıların yaralandığını beyanla belirsiz alacak davası olarak ikame edilen davada davacı ... için 6.000,00 TL, davacı ... için 1.000,00 TL, davacı ... ... için 3.000,00 TL tedavi gideri, bakıcı masrafı, yol masrafı, geçici iş göremezlik tazminatı, sürekli iş göremezlik tazminatı, ekonomik geleceğin sarsılması nedeni ile maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken tahsilini, davacı ... için 15.000,00 TL, davacı ... için 20.000,00 TL,

davacı ... .. için 15.000,00 TL manevi tazminatın sigorta şirketi haricindeki davalılardan olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsilini talep etmiş, 20.09.2017 tarihli dilekçe ile davacı ... için talebini 128.939,48 TL, davacı ... için 2.868,41 TL, davacı ... ... için 24.593,93 TL olmak üzere davalılar ..., ... inşaat şirketi, Axa sigorta şirketinden olay tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; sorumluluklarının kusur oranı ve teminat limiti ile sınırlı olduğunu, ... Trafik İhtisas Dairesinden kusur raporu alınmasını, maluliyetlerin belirlenmesini, müterafık kusur ve hatır taşıması yapılması gerektiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... Sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde; davacıların usule uygun başvurusu olmadığını, sigortalı araç sürücüsünün kusuru ve teminat limiti ile sınırlı sorumlulukları olduğunu, illiyete bağlı meslekte kazanma gücü kaybının belirlenmesi gerektiğini, Adli Tıp Kurumundan kusur raporu alınmasını, tedavi giderlerinin, geçici iş göremezlik tazminatının ve manevi tazminatın teminat kapsamında olmadığını, Sosyal Güvenlik Kurumundan ödeme alınıp alınmadığının belirlenmesini, olay tarihinden itibaren faiz istenemeyeceğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... İnşaat Şirketi vekilinin cevap dilekçesinde; kendileri açısından hatır taşımasının söz konusu olduğunu, maddi tazminat talepleri bakımından alacak kalemlerinin belirtilmesini, kusur durumunun Adli Tıp Kurumundan alınacak rapor ile belirlenmesini, ... ve .........'nın ev hanımı olduğunu geçici iş göremezlik tazminatı ve sürekli iş göremezlik tazminatı istenemeyeceğini, davacı ...'ın ise ne iş yaptığının ispatlanması gerektiği, davacının daimi iş gücü kaybının belirlenmesini, manevi tazminatın fahiş olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.

... İnşaat şirketi vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, davacıların araca altı kişi bindiklerini ve kazada ağır kusurlu olduğunu, davacı ...'ın ayakkabı kesim ustası olduğunu ve kazadan önce 2.500,00 TL maaş ile çalıştığını beyan ettiği ve kazadan sonra 1 yıl çalışmadığını ifade ettiği ancak ayakkabı kesim ustalarının günümüz şartlarında dahi 2.500,00 TL almadıklarını, bakıcı refakatinde kalındığının ispatlanması gerektiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, kazada kusurları olmadığını, davacıların yolcu taşınmasına uygun olmayan araç ile seyahat ettiklerini ve istiap haddinin aşıldığını, aracında bozukluk olmadığını kazada kusurları olmadığını, davacı ... ...... aylık 2.500,00 TL aldığının gerçekçi olmadığını, bakıcı tutulduğunun ispatlanması gerektiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstanbul 14 Asliye Hukuk Mahkemesinin 03.05.2013 tarihli ve 2013/235 Esas, 2013/218 Karar sayılı kararıyla davanın görevli mahkemede açılmasının dava şartı olduğu, Asliye Ticaret Mahkemesinin davaya bakmakta görevli olduğu gerekçesi ile dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Onama Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... İnşaat şirketi vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Yargıtay (kapatılan) 17 Hukuk Dairesinin 12.05.2014 tarihli ve 2014/6377 Esas, 2014/7465 Karar sayılı ilamıyla kararın onanmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu kazada 38... plakalı araç sürücüsü ...'in %25, 06... plakalı araç sürücü ...'ın ise %75 oranında kusuru bulunduğu, davacıların kazada kusurları olmadığı, Adli Tp Kurumundan alınan maluliyet raporları uyarınca davacı ...'ın %42,2 oranında malul kaldığı 4 ay geçici iş göremezlik süresi olduğu, davacı ... ... %7,2 oranında malul kaldığı ve 4 ay geçici iş göremezlik süresinin bulunduğu, davacı ...'ın maluliyeti bulunmadığı 3 ay geçici iş göremezlik süresinin belirlendiği, davacıların davalı ...

Sigorta şirketi, davalı ...

İnşaat şirketin ve davalı ...'den maddi tazminat ve tüm davalılardan manevi tazminat bakımından feragat ettikleri, aktüer rapora göre davacı ... yönünden geçici iş göremezlik tazminatının 2.116,29 TL, sürekli iş göremezlik tazminatının 124.726,86 TL, bakıcı giderinin 2.096,33 TL olduğu, davacı ... yönünden geçici iş göremezlik tazminatının 1.257,18 TL, bakıcı giderinin 537,08 TL olduğu, davacı ... ... yönünden geçici iş göremezlik tazminatının 1.653,47 TL, sürekli iş göremezlik tazminatının 20.844,12 TL, bakıcı giderinin ise 2.096,33 TL belirlendiği,

buna karşılık dosyada mevcut soruşturma evrakından davacıların davalı ... sevk ve idaresindeki 06... plakalı araçla mezarlık ziyaretine gittikleri taşımanın hatır taşıması mahiyetinde olduğunun anlaşıldığı, bu haliyle davalıların sorumlu olacakları tazminat miktarından takdiren %25 oranında hatır taşıması indirimi yapılmasına karar verildiği gerekçesi ile maddi tazminat bakımından davanın kısmen kabulüne, davacı ... yönünden 1.587,22 TL geçici iş göremezlik, 93.545,16 TL sürekli iş göremezlik ve 1.572,25 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 96.704,63 TL maddi tazminatın, davacı ... ... yönünden 1.240,10 TL geçici iş göremezlik,

15.633,10 TL sürekli iş göremezlik ve 1.572,25 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 18.445,45 TL maddi tazminatın, davacı ... yönünden. 942,89 TL geçici iş göremezlik ve 1.208,42 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 2.151,31 TL maddi tazminatın davalılar ... ve ... İnşaat Beton San ve Tic Ltd.

Şti. yönünden kaza tarihi olan 19.07.2009 tarihinden, davalı ...Ş. yönünden dava tarihinden tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline, davacıların manevi tazminat taleplerinin feragat nedeniyle reddine, davanın, davalılar ..., ... İnş. Tah. Deri Konf.Mad. Tar. İth. İhr. San ve Tic. Ltd Şti ile HDI Sigorta A.Ş. yönünden feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; hatır taşıması indirimi yapılmasının ve hatır taşıması indirimi nedeni ile davalılar lehine vekalet ücreti verilmesinin hatalı olduğu, davanın konusuz kaldığı davalılar lehine vekalet ücreti verilmesinin hatalı olduğu feragat edilen manevi tazminat bakımından davalılar lehine tek bir vekalet ücreti verilmesi gerektiği gerekçeleri ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı ... şirketleri tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (....) Poliçesi ile teminat altına alınan araçların karıştığı 19.07.2009 tarihli trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcuların uğradığı zarar nedeniyle sürekli iş göremezlik, geçici iş göremezlik tazminatı, bakıcı gideri ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

Dosyanın incelenmesinde; mahkemenin kısa kararında A, B, C bentlerinde davacı ... lehine hüküm kurulmuş, gerekçeli kararda ise A bendinde davacı ... lehine, B bendinde davacı Esra ... lehine, C bendinde davacı ... lehine hüküm kurulmuş olması, her ne kadar kısa karar - gerekçeli karar uyumsuzluğu olsa da bu husus Dairece maddi hata olarak değerlendirilmiş ve bozma nedeni yapılmamıştır.

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, davacıların ihtiyari dava arkadaşı olmalarına ve reddedilen talepler bakımından her bir davacı aleyhine vekalet ücreti verilmesinin yerinde olmasına göre davacıların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.

Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez. Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.

Somut olayda mahkemece, taşımanın hatır için olduğu değerlendirilerek tazminattan %25 oranında bir indirim yapılmış ise de, araç sürücüsü ve davalı ...'ın kollukta verdiği beyanda, "dedem ... ... mezarına ziyarete gitmek için şirkete ait 06... plakalı araç ile ben, dayım ... ..., annannem ... ..., ... ... ..., annem ......ğül ..., ile birlikte gidiyorduk" şeklinde beyanda bulunmuş, yine davacı ... ... kollukta eşinin yeğeni olan ...'ın kullandığı araba ile mezarlığa gittiklerini ifade etmiştir. Yolcu olan davacıların davalı ... ile akraba oldukları ve birlikte mezarlık ziyaretine gittikleri göz önüne alındığında ahlaki görevin ifası niteliğinde olan söz konusu taşımanın hatır taşıması olarak değerlendirilemeyeceği açıktır.

Bu itibarla, yukarıdaki açıklamalar dikkate alınarak, olayda hatır taşıması söz konusu olmadığından, TBK'nın 51. maddesi gereğince indirim yapılmaması gerekirken hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli görülmemiştir.

3. Kabule göre. Yasal, hakkaniyet ve takdiri indirimler nedeni ile davanın kısmen kabul edilmesi halinde, indirimden dolayı reddedilen kısım yönünden davalı yararına vekalet ücreti takdir edilip edilmeyeceği önem kazanmaktadır. Kısmen reddedilen miktar, Borçlar Kanunu'nun 51. maddesinden kaynaklanan bir indirim ise indirim miktarı yasadan kaynaklandığından bu indirim nedeni ile davalı yararına vekalet ücreti takdir edilemeyecektir.

Şu durumda; yerel mahkemece, kısmen reddedilen miktarın, asıl alacaktan takdiri indirim yapılması nedeniyle yasadan kaynaklandığı ve bu durumda davalı yararına vekalet ücreti takdir edilemeyeceği nazara alınarak karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde, TBK'nın 51 maddesi gereğince yapılan indirimden dolayı reddedilen kısım için davalılar yararına vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmadığından kararın bozulmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR