Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/9036 K.2023/5193

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın reddine karar verilmiştir.

Karara davacılar vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir.

... kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; 27.05.2009 tarihinde müvekkillerinin desteğinin içinde bulunduğu minibüs ile tarım işçilerinin taşındığını, minibüsün hemzemin geçitte tren ile çarpışması sonucu müvekkillerinin desteğinin vefat ettiğini, destekten yoksun kalma tazminatı için sigorta şirketine başvurulduğunu ancak olumlu bir yanıt verilmediğini iddia ederek, oluşan zararlarının tazmini için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla her bir davacı için 5.000 TL tazminatın 01.09.2010 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının ticari amaçla bedel karşılığı taşınmadığının anlaşıldığını, bu nedenle Zorunlu Karayolu Yolcu Taşımacılığı Koltuk Ferdi Kaza Sigortası kapsamında olmadığını, davacının mevsimlik işçi olduğu ve bu amaçla taşındığı sırada kazanın olduğu bu nedenle ticari amaçlı bir taşımadan bahsedilemeyeceğini, aracın ruhsat bilgilerinden hususi olduğunun anlaşıldığını, yetki belgesi ve taşıt kartı olmadığını bu nedenle de zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamında olmadığını, taşımanın ticari amaçla kabul edilmesi halinde dahi Güvence Hesabının sorumluluğunun doğmayacağını,

zira il sınırları içindeki taşımalar ile yüz km kadar olan şehirlerarası taşımalarda hangi zorunlu sigortanın yapılacağının valiliklerce ya da belediye sınırları içinde taşıma söz konusu ise belediyelerce kararlaştırılacağını, buna ilişkin düzenleme de bulunmadığından bu sigortanın yaptırılmasının zorunlu olduğundan bahisle Güvence Hesabına gidilemeyeceğini, esasa girilmesi halinde ise uzman bilirkişilerce hesap yapılması gerektiğini, hesaplanan tazminattan müterafık kusur indirimi yapılması gerektiğini, sorumluluğun teminat limitleri dahilinde olduğunu, faiz talebinin yerinde olmadığını savunarak talebin reddini istemiştir.

III. ... KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kaza tarihi itibariyle il sınırları içinde yolcu taşınması ile 100 km kadar şehirlerarası yolcu taşımalarının yönetmelik hükümlerine tabi olmadığı, bu taşımalara ilişkin ilgili valiliklerce ya da belediyelerce düzenleme yapılacağının bildirildiği, valilik ya da belediye tarafından yapılmış bir düzenleme de sunulmadığından bu sigortanın yaptırılması zorunluluğu bulunmadığından Güvence Hesabının sorumluluğuna gidilemeyeceği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davacılar vekili itiraz dilekçesinde. Uyuşmazlık Hakeminin Kanun ve yönetmelikleri yanlış yorumladığını, kararın red gerekçesinde.

25.02.2004 tarihli Karayolu Yolcu Taşıma Yönetmeliğine atıfta bulunularak il içi taşımalarda düzenleyici işlemin valiliklere ya da ilgili belediyeye bırakıldığını, Aydın Valiliğince koltuk sigortasının zorunlu tutulduğuna dair belgenin sunulmadığını, koltuk sigortası yaptırma zorunluluğunun ispat edilemediğine dayandığını, bu konuda herhangi bir süre verilmediğini, Aydın Valiliğine herhangi bir görüş sunulmadığını, eksik araştırma ile verilen kararın doğru olmadığını, uyuşmazlığa uygulanacak hükmün doğru seçilmediğini,

22.01.2004 tarihli ve 2004/6789 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile açıkça tüm taşımacılık işlerinde koltuk sigortası yapılmasının zorunlu tutulduğunu, hukuki düzenlemeler ve kararlar gereğince, şehir içi yolcu taşımalarında zorunlu koltuk sigortası yaptırması ancak Hazine Müsteşarlığı'nın 2010/8 nolu Genelgesi ile 01.07.2010 tarihinden ve aynı şekilde 11.06.2009 tarihinde yürürlüğe giren Karayolu Yolcu Taşıma Yönetmeliği ile açıkça kapsam dışında tutulduğundan, bu tarihten önce meydana gelen olaydaki kaza Güvence Hesabının sorumluluğunu gerektiğini ileri sürerek Hakem Heyeti kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; kaza tarihi itibariyle il sınırları içinde yolcu taşınması ile 100 km kadar şehirlerarası yolcu taşımalarının yönetmelik hükümlerine tabi olmadığı bu taşımalara ilişkin ilgili valiliklerce ya da belediyelerce düzenleme yapılacağının bildirildiği, valilik ya da belediye tarafından yapılmış bir düzenleme de sunulmadığından bu sigortanın yaptırılması zorunluluğu bulunmadığından Güvence Hesabının sorumluluğuna gidilemeyeceği gerekçesi ile itirazın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde.

22.01.2004 tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile yurtiçi ve uluslararası taşımacılık yapan bütün araçlara koltuk sigortası yapma mecburiyeti getirildiğini, 02.11.2009 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile Hazine Müsteşarlığına bunun istisnalarını belirleme yetkisinin tanındığını, Müsteşarlığında 01.07.2010 tarihli genelge ile il içi ya da 100 km kadar şehirlerarası taşımaları yönetmelik kapsamı dışında bıraktığını, kazanın ise 27.05.2009 tarihinde olduğundan yönetmelik kapsamında olmadığının kabul edilemeyeceğini, davanın Valilik ya da Belediye tarafından alınmış bir karar sunulmadığından reddine karar verilmesinin de hatalı olduğunu,

hakem heyetince bu araştırmanın yapılması mümkün iken eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; hemzemin geçitte tren ile minibüs çarpışması ile gerçekleşen trafik kazasında araçtaki yolcunun ölümü nedeniyle aracın zorunlu karayolu yolcu taşımacılığı koltuk ferdi kaza sigortası bulunmadığından Güvence Hesabından destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 üncü maddesi, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14 ve 30 uncu maddesi ve Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik' in 16 ncı maddesinin on üçüncü fıkrası, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 17 nci maddesi, Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları

3. Değerlendirme Dava, trafik kazası nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir.

5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 13 üncü maddesi 1 inci fıkrasına göre; Bakanlar Kurulu, kamu yararı açısından gerekli gördüğü hallerde zorunlu sigortalar ihdas edebilir. Sigorta şirketleri, 20 nci maddenin ikinci fıkrasının (b) bendi ile üçüncü fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla faaliyet gösterdiği sigorta branşlarının kapsamında bulunan zorunlu sigortaları yapmaktan kaçınamaz.

Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası 25.02.2004 tarih, 25384 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2004/6789 nolu Bakanlar Kurulu Kararı ile ihdas edilmiş olup, 10/7/2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu hükümleri çerçevesinde yolcu taşımacılığı yapan taşımacıların, yurtiçi ve uluslararası yolcu taşımalarında görevlendirecekleri sürücüler ile bunların yardımcıları ve taşıyacakları yolcular için "Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası" yaptırmak zorunda oldukları belirtilmiş,

Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırma mecburiyeti ile ilgili muafiyet ve istisnaların ise Ulaştırma Bakanlığı'nca belirleneceği açıklanmıştır.

Daha sonra 13.112009 tarih, 27405 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2009/15545 nolu Bakanlar Kurulu kararı ile 2004/6789 sayılı kararda değişiklik yapılmış ve Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırma mecburiyeti ile ilgili muafiyet ve istisnaları belirleme yetkisi Ulaştırma Bakanlığı'nın görüşü alınmak suretiyle Hazine Müsteşarlığı'na verilmiştir.

Karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırma mecburiyeti ile ilgili muafiyet ve istisnalara ilişkin Hazine Müsteşarlığı'nın çıkardığı 28.06.2010 tarihli genelgede ise "01.07.2010 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, ticari amaçla yapılmayan taşımaların 4925 Sayılı Kanunun 2 inci maddesinin 2 inci fıkrası ile kanun kapsamı dışında bırakılan taşımalar ile yine aynı kanunun 2 inci maddesinin 3 üncü fıkrasıyla düzenlenmesi ilgili mahalli idarelere bırakılan il sınırları içerisindeki taşımalar ile 100 km' ye kadar olan şehirlerarası taşımaların karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamı dışında olduğu kararlaştırılmıştır" ifadesine yer verilmiştir.

Somut olayın incelenmesine göre, kazanın Aydın İli içi taşıma esnasında meydana geldiği hususunda taraflar arasında bir uyuşmazlık yoktur. Davaya konu kaza, Hazine Müsteşarlığı'nın 01.07.2010 tarihinde yürürlüğe giren genelgesinden önce, 27.05.2009 tarihinde gerçekleşmiş olup, henüz bu tarihte il içi taşımaları “Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası” yaptırma mecburiyeti dışında bırakan bir düzenleme bulunmamaktadır. O halde, taşıma ticari olup, kaza tarihi itibariyle Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırma mecburiyeti bulunan aracın anılan sigortasının bulunmaması sebebiyle ...'nın sorumluluğunun doğacağı anlaşılmış olmakla, davalı ... aleyhine açılan davanın kabulü yönünde hüküm kurmak gerekirken, yazılı olduğu üzere hatalı gerekçe ile red kararı verilmiş olması doğru değildir.

VI. KARAR

Değerlendirme bölümünde açıklanan sebeplerle, davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan ... kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacıya iadesine,