Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/9393 K.2025/16107

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davalı ... vekili, ... vekili, ... vekili, Sosyal Güvenlik Kurumu vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 22.05.2007 tarihinde otobüs beklerken, trafik kurallarına aykırı olarak hızlı giriş yapan davalı sürücü ..., sevk ve yönetimindeki halk otobüsünün yanından geçerken birden perona girmek için yanlış manevra yapıp yaya müvekkiline arkadan çarpması, daha sonra geri manevra yaparak yeniden ayağının üzerinden geçerek ağır bir şekilde yaralanmasına neden olduğunu, bu olay nedeniyle davacının tedavisinin ...

Üniversitesi Hastanesinde yapıldığını ve halen istirahatta olup tedavisinin devam ettiğini, davalı sürücü trafik kurallarına aykırı hareket ettiğinden kusurlu olduğunu, tedavi giderleri için aracın zorunlu mali sorumluluk sigortası yapan sigorta şirketine müracaat etmelerine rağmen, ceza dosyasında kaza tespit tutanağı olmadığından sigorta şirketi tarafından reddedildiğini, müvekkilinin tedavi bakım ve ilaç gideri olarak 41.633,04 TL ödeme yaptığını, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile bu miktarı talep ettiklerini, müvekkilinin 4 ay hastanede kaldığını, çalışma gücünü kısmen kaybettiğini, bu nedenle 1.000,00 TL talep ettiklerini,

ayrıca 50.000,00 TL manevi tazminat talep ettiklerini, bütün bu nedenlerle 41.643,04 TL maddi, 50.000,00 TL manevi ve 1.000,00 TL çalışma gücü azalmasından doğan zarar olmak üzere toplam 92.643,00 TL'nin olay tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; ...

Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/992 Esas sayılı dosyasında görülmekte olan davalarında verilen kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 14.04.2015 tarihli kararı ile bozma kararı verildiğini, yargılama sırasında yürürlüğe giren 2918 sayılı Yasa'nın 98. maddesinde değişiklik yapan 6111 sayılı Yasa'nın 59. maddesine göre tedavi giderlerinde sorumluluk Sosyal Güvenlik Kurumuna geçtiğinden davada yasal hasmın Sosyal Güvenlik Kurumu olduğunu belirterek davaya dahil edilmesi gerektiğini,

tedavi masrafları değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda arttırılmak üzere asgari 12.000,00 TL tedavi giderlerinin haksız fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini, iş bu davanın ... Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/992 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde; sorumluluğun olayda kusurlu olan sürücü, araç maliki veya araç işleteninde olduğunu, aracın sürücüsünün müvekkili idaresinin çalışanı olmadığını, müvekkili idare ile hiçbir akdi bağ bulunmadığını, bu nedenle müvekkili idareye yöneltilen davanın husumet yönünden reddi gerektiğine ilişkin savunma hakları saklı kalmak kaydı ile talep edilen maddi ve manevi tazminatın fahiş olduğunu, bütün bu nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; mahkemenin bu davada görevsiz olduğunu, davanın zamanaşımına uğradığını, 22.05.2007 tarihinde müvekkili ...'e ait ve ..., sevk ve yönetimindeki halk otobüsünün, otobüs durağında yolcu indirdikten sonra 16K....... durağına yanaşmak üzere yavaşça hareket ederken, yaya davacı ...'ın kaldırıma doğru giderken ani bir hareketle vazgeçerek ters istikamete doğru hareket etmesi sonucu kazanın meydana geldiğini, kazanın oluşumunda aniden aracın önüne yönelen yayanın ağır kusurlu olduğunu, davacı tarafın kusur durumuna ilişkin beyanlarının gerçeği yansıtmadığını ve çelişkili olduğunu,

kazanın davacının ani hareketi sonucu meydana geldiğini, bu nedenle davalı müvekkiline herhangi bir sorumluluk yüklenemeyeceğini, davacının talep ettiği tazminat miktarının fahiş olduğunu, bütün bu nedenlerle davaya görev ve zamanaşımı yönünden itiraz ettiklerini, haksız olarak açılan davanın reddini, davanın müvekkilinin kasko sigortacısı .... Sigorta AŞ'ye ihbar edilmesini talep etmiştir.

Davalı SGK vekili birleşen davaya cevap dilekçesinde; kurumlarından talep edilen tedavi gideri alacağının zamanaşımına uğradığından reddi gerektiğini, davacının tedavi giderinin ödenmesi için kurumlarına başvurmadan dava açılmasında davacının hukuki yararı bulunmadığını, haksız ve yasaya aykırı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 20.03.2014 tarih, 2013/10-2014/86 sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne, 23.211,05 TL tedavi giderinin tüm davalılardan, 1.000,00 TL iş gücü kaybı zararı ile 26.500,00 TL manevi tazminatın sigorta şirketi dışındaki davalılardan kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, iş gücü kaybı zararı yönünden davacının fazla haklarının saklı tutulmasına karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekili ve davalı İETT Genel Müdürlüğü vekil temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 2014/17232 Esas-2015/5895 Karar sayılı ilamı ile yerel mahkeme kararında davacının maluliyeti konusunda dosyada bulunan raporlardan hangisine itibar edildiği hususunda çelişkili ifadeler kullanıldığı, mahkeme gerekçesinin eksik ve yetersiz bulunduğu, 30.05.2012 tarihli ATK 3. İhtisas Kurulu raporunda davacının fonksiyonel araz bırakmadan iyileştiği, davacı tarafça dosyaya sunulan 28.01.2013 tarihli ...

Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığının 28.01.2013 tarihli raporunda ise, davacının %22.2 oranında malul kaldığı belirtilmiş olup bu iki rapor arasında açık çelişki bulunduğu, davaya konu kazayla ilgili açılan ceza davasının henüz hiç rapor aldırılmadan sanığın vefatı nedeniyle düşmüş olduğu, temyize konu kararda ise yalnızca 18.11.2009 tarihli kök ve yine aynı heyetten alınan 21.10.2010 tarihli ek raporlar aldırılmış olup anılan raporlara taraf vekillerinin itirazı mevcut olduğundan konusunda uzman bilirkişi heyetinden, kazanın olduğu yerin özelliklerinin daha ayrıntılı işlenerek,

taraf itiraz ve iddialarını değerlendirir ve karşılar nitelikte, ayrıntılı ve doyurucu yeni bir rapor aldırılması, davalı ... geçici iş göremezlik zararlarından sorumlu olup, bu kalemden de sorumlu tutulması gerekirken, aksi yönde hüküm kurulması, 2918 sayılı Yasa'nın 98. maddesinde belirtilen tedavi giderleri yönünden sorumluluk Sosyal Güvenlik Kurumu'na geçtiğinden eldeki davada yasal hasmın Sosyal Güvenlik Kurumu olması gerektiği, mahkemece, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun davaya dahil edilmesi, tarafların delillerinin toplanması,

davacı tarafından talep edilen tedavi giderlerinden 2918 sayılı Yasa'nın 98. maddesi kapsamında kalanların ve Sosyal Güvenlik Kurumu'nun sorumluluğuna esas olanların belirlenmesi için uzman doktor bilirkişiden ayrıntılı, gerekçeli ve denetime açık rapor alınması, 2918 sayılı Yasa'nın 98 maddesi kapsamında kalan tedavi giderleri yönünden Sosyal Güvenlik Kurumu'nun, yasa kapsamı dışında kalan giderlerden ise davalı ... şirketinin sorumlu tutulması gerektiği gereğine değinilerek bozma kararı verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla bozma ilamına uyularak, dosya kapsamında aldırılan kusur bilikişi raporu, maluliyet raporu ve aktüer bilirkişi tarafından yapılan tespitler denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli görülerek hükme esas alınmasıyla; asıl dava yönünden maddi tazminat davasının kabulüne 1.376,27 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 95.074,46 TL daimi iş göremezlik tazminatı olmak üzere toplam 96.450,72 TL'nin, davalı ... Sigorta'nın sorumluluk sınırı 60.000,00 TL olmak üzere, ..., İETT, ... Sigorta Anonim Şirketi ve ... mirasçılarından alınarak davacıya verilmesine, maddi tazminata davalı ... yönünden 02.07.2008 tarihinden, diğer davalılar yönünden ise 22.05.2007 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, manevi tazminat davasının kısmen kabulüne,

30.000,00 TL manevi tazminatın 22.05.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ..., İETT ve ... mirasçılarından alınarak davacıya verilmesine, birleşen dava yönünden 46.823,88 TL tedavi giderinin 03.05.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı SGK'dan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; ıslah edilen kısmın zamanaşımı nedeniyle reddedilmesi gerektiğini, kusur raporunda sigortalı araç sürücüsünün kusur oranının fahiş belirlendiğini, davacı memur olup geçici iş göremezlik zararı oluşmadığını, ... 1931 Yaşam Tablosu ile yapılan hesaplamanın dikkate alınması gerektiğini, tedavi gideri kalemlerinin müvekkili sigorta şirketi yönünden reddedilmesi ve lehe vekalet ücreti hükmedilmesini, mahkemesi kararının gerekçeden yoksun olduğunu ileri sürerek bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; davacı tarafın kuruma başvuru şartını yerine getirmediğini, davacı talepleri yönünden zamanaşımı süresinin geçtiğini, kanun, yönetmelik ve genelge hükümleri çerçevesinde, trafik kazası nedeniyle sunulan sağlık hizmet bedelleri (tedavi, tıbbi malzeme, ilaç, refakatçi ve yol giderleri) sağlık uygulama tebliği (SUT) kapsamında karşılanmakta olup;

iş göremezlik, maddi-manevi tazminat ve bakıcı giderleri gibi Kurumca karşılanmayan talepler için sigorta şirketlerinin sorumluluklarının devam ettiğini, hastaneye ödenen özel oda farkı ve yapılan işlemlere karşı ödenmiş fark ücretleri ile özel hemşire ve refakatçi bedellerinin SGK sorumluluğu dışında olduğunu, davacıya uygulanan fizik tedavi ve rehabilitasyonun içeriğinin bildirilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İETT Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde; husumet itirazlarının irdelenmediğini, kazaya karışan araç özel halk otobüsü olup tüm sorumluluğun diğer davalı ... ... mirasçılarına ve ...'e ait olduğunu, dava konusu trafik kazası otobüslere özel olarak ayrılmış park ve durak alanında gerçekleşmiş olup, İETT Genel Müdürlüğü dava konusu otobüsün maliki ve işleteni olmadığından, sadece otobüs seferlerini hareket saati, hat ve durak düzeni üzerinde denetim yetkisi bulunduğunu, manevi tazminat miktarını arttırarak hüküm kurulduğunu, davacı memur olup geçici iş göremezlik zararı oluşmadığını, ıslah edilen kısmın zamanaşımı nedeniyle reddedilmesi gerektiğini beyan etmiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; ıslah edilen tutarın zamanaşımına uğradığını, davacının sürekli iş göremezliğinin mevcut olmadığını, kusur oranının hatalı belirlendiğini, manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu, davacı memur olup maaşını tam olarak aldığını ve herhangi bir geçici iş göremezlik zararı oluşmadığını ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (....) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın davacı yayaya çarpması sonucu davacının yaralanması nedeniyle sürekli iş göremezlik tazminatı, geçici iş göremezlik tazminatı ve tedavi gideri ile manevi tazminatın tahsili talebine ilişkindir.

1. Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve bozmanın kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan yönlere ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi olanağı bulunmamasına göre asıl davada davalı ... vekili, davalı ... vekili ve davalı İETT Genel Müdürlüğü vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davalı ... vekili, davalı ... vekili ve davalı İETT Genel Müdürlüğü vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 49 uncu maddesinde haksız fiil tanımlanmış, 72 nci maddesinde de haksız fiilden zarar görenin bundan kaynaklanan zararının tazmini istemiyle açacağı davaların zararı ve faili öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve herhalde haksız fiil tarihinden itibaren on yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu belirtilmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 109 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca da motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhâlde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Aynı Kanun’un 109 uncu maddesinin ikinci fıkrasına göre ise dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve Ceza Kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş bulunursa bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.

Haksız fiile dayanan tazminat isteminde zamanaşımının işlemeye başlayacağı tarih, zararın ve zarar sorumlusunun öğrenildiği andır. Zararın öğrenilmesi kavramıyla kastedilen ise, haksız fiil nedeniyle oluşan bedensel zararın kapsamının öğrenilmesi olup bedensel zararın gerçekleşmesi ve bu yaralanmayla ilgili tedavinin tamamlanması ile zararın kapsamının belli olduğu kabul edilmelidir.

Açıklanan ilkeler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; kazanın 22.05.2007 tarihinde meydana geldiği, davacı vekilince 23.11.2021 tarihinde davanın ıslah edilerek dava değerinin 96.450,00 TL maddi tazminat, 5.120,00 TL tedavi giderinin talep edildiği, ıslah harcının ise 19.11.2021 tarihinde yatırıldığı, davalılar ... vekili, ... vekili ve ... vekilinin ise süresinde ıslahla artırılan kısım bakımından zamanaşımı definde bulunduğu anlaşılmıştır.

Şu durumda, mahkemece, ıslah tarihi itibariyle zamanaşımı süresinin dolduğu dikkate alınarak ıslah dilekçesiyle artırılan miktar bakımından davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeyle yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

3.Birleşen dava davalısı SGK'nın birleşen davaya dair temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Dava konusu trafik kazası sonucunda davacının yaralandığı ve maluliyetinin oluştuğu, kaza tarihinde yürürlükte olan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'na göre zamanaşımı süresinin sekiz yıl olduğu, davaya konu trafik kazasının 22.05.2007 tarihinde meydana geldiği, davacı tarafından birleşen davanın 03.05.2016 tarihinde açıldığı ve tedavi giderinin tahsilinin talep edildiği, davacının yaralanması sebebiyle Adli Tıp Kurumu Genel Kurulunun davacı ...'ın 22.05.2007 tarihinde maruz kaldığı trafik kazasına bağlı gelişen arızaları sebebiyle maluliyet derecesinin %21 olduğunu 22.12.2016 tarihli raporu ile belirlediği ve davacının kaza nedeniyle süregelen bir tedavisinin bulunduğunun da iddia edilmediği anlaşılmaktadır.

Şu durumda; davacının yaralanmasının mahiyeti de dikkate alınmak suretiyle eldeki davanın, kaza tarihinden itibaren sekiz yıl içinde açılmadığı, davalı vekili tarafından davaya süresinde verilen cevap dilekçesi ile zamanaşımı definde bulunulduğu gözetilerek birleşen davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçeyle yazılı şekilde karar verilmesi de doğru görülmemiştir. Kararın açıklanan bu nedenle de bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR