Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/10247 K.2024/3177

Taraflar arasında ilk derece mahkemesinde görülen itirazın iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 07.02.2014 tarihinde davalının işleteni olduğu ve davacıya trafik sigortalı aracın, dava dışı sürücü ...'ın alkollü ve ehliyetsiz bir şekilde sevk ve idaresindeyken meydana gelen tek taraflı trafik kazasında araç içindeki yolcunun yaralandığını, yaralanan yolcu ...'ya iş göremezlik tazminatı olarak 23.09.2014 tarihinde 62.040,32 TL ödendiğini, ehliyetsizlik ve alkollü araç kullanımı nedeniyle poliçe hükümlerinin ihlal edildiğini, İzmir 4. İcra Müdürlüğü'nün 2014/16894 sayılı dosyası ile yapılan icra takibinin davalının itirazı ile durduğunu beyanla davalı borçlunun itirazının iptaline ve takibin devamına, davalı borçlunun %20'den aşağı olmamak üzere inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; hak sahibinin maluliyeti hususunda araştırma yapılması ve hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece tüm dosya kapsamına göre; davacının davasının kabulü ile İzmir 4. İcra Müdürlüğü'nün 2014/16894 sayılı icra takip dosyasında davalının itirazının iptali ile takibin devamına, asıl alacak olan 62.040,32 TL'nin %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkeme kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Hukuk Dairesinin 02.04.2019 tarih 2016/9943 Esas 2019/3950 Karar sayılı ilamında; "...1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bentler kapsamı dışında kalan yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olan davacının üçüncü kişiye ödediği tazminatın, araç sürücüsünün alkollü ve ehliyetsiz olması nedeniyle davalıdan rücuen tahsili için yapılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davacının rücu hakkı kapsamının belirlenmesi bakımından, ödeme yaptığı 3. kişinin kaza nedeniyle uğradığı işgöremezlik oranının doğru biçimde tespiti önem kazanmaktadır. Söz konusu belirlemenin ise Adli Tıp Kurumu İhtisas Dairesi veya Üniversite Hastaneleri'nin Adli Tıp Anabilim Dalı bölümleri gibi kuruluşların, çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikayetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetinden, haksız fiilin gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan Sosyal Sigortalar Sağlık İşlemleri Tüzüğü, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Yönetmeliği veya Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği hükümleri dikkate alınarak yapılması gerekmektedir.

Somut olayda; kaza neticesinde dava dışı ...'nın maruz kaldığı yaralanmaya ilişkin olarak Devlet Hastanesi raporunda, kişinin %17 oranında vücut fonksiyon kaybına uğradığı belirlenmiştir. Davacı ... tarafından yaptırılan aktüer hesap raporunda da, bu rapora göre hesaplama yapılmıştır.

Bu durumda mahkemece; davaya konu kazada yaralanıp kalıcı maluliyete uğrayan 3. kişinin, kaza tarihi itibariyle uğradığı maluliyet oranı dahilinde davacının rücu hakkı kapsamının belirlenmesi gerektiği gözetilerek; Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği çerçevesinde ve kaza tarihine göre ...'nın işgöremezlik oranının tespiti için Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Dairesi'nden, ayrıntılı, gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınarak maluliyet oranı tespit edildikten sonra dava dışı ...'nın talep edebileceği tazminat miktarının hesaplanması için, konusunda uzman bir aktüerya uzmanı bilirkişiden rapor alınarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle, yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

3- Hatır taşımaları bir menfaat karşılığı olmadığı cihetle, bu gibi taşımalarda 818 sayılı BK’nin 43.(6098 sayılı TBK’nin 51.) maddesi uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay İçtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır.

Hakim tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda değilse de, bunun dahi gerekçesini kararında tartışması ve nedenlerini göstermesi gerekir.

Somut olayda, 3. kişi sigortalı araçta yolcu konumundadır. Soruşturma dosyasında hak sahibi ...; sigortalı araç sürücüsü...un arkadaşı olduğunu, olay tarihinde alkol almak üzere evinden aldığını, dönüşte kazanın meydana geldiğini beyan etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde; olayda hatır taşıması olduğunu savunmuş, mahkemece hatır taşıması konusunda bir değerlendirme yapılmamıştır.

Bu durumda mahkemece davalı vekilinin hatır taşıması savunması üzerinde durularak, taşımanın hatır için olup olmadığı, tarafların yakınlığı, varsa hatır için taşımanın kimin arzusu ve ne amaçla yapıldığı gibi olayın özel şartları göz önüne alınarak, tazminattan %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılıp yapılmaması gerektiği hususları tartışılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.

4-Yargılamayı gerektiren alacak likit olmadığından davacının icra inkar tazminatı isteminin reddine karar verilmesi gerekirken, davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesi doğru görülmemiştir." gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla.

Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulundan rapor alındığı, aktüer bilirkişiden rapor alındığı, aktüer raporunda hesaplanan tazminat miktarı olan 62.040,34 TL'den dava dışı ...'nın sigortalı araç sürücüsü...un arkadaşı olduğunu, olay tarihinde alkol almak üzere evinden aldığını, dönüşte kazanın meydana geldiğine ilişkin savcılık ifadesi ile davalı tarafın cevap dilekçesinde hatır taşıması indirimi talebi birlikte değerlendirildiğinde taşımanın hatır için yapıldığı, bir ücret karşılığında olmadığı,

tarafların arkadaş olduğu birlikte alkol almak için giderken kazanın meydana geldiği dikkate alınarak tazminattan %20 oranında hatır taşıması indirimi yapıldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davalının İzmir 4.İcra Müdürlüğünün 2014/16894 sayılı icra takip dosyasında itirazının kısmen iptali ile takibin 49.632,25 TL asıl alacak ve 673,09 TL faiz olmak üzere 50.305,34 TL üzerinden devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, alacak yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; hak sahibine % 17 maluliyet oranına göre % 15 hatır taşıması indirimi yapılarak ödeme yapıldığını, eldeki davada alınan maluliyet raporu ile maluliyet oranının daha yüksek belirlendiğini, davacı şirketin ödeme yaparken hatır taşıması yapmadığı varsayılarak hatır taşıması indirimi yapılmasının yerinde olmadığını belirterek mahkemece verilen kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi kapsamında davacı tarafından yapılan ödemenin ehliyetsizlik/alkol nedeniyle rücuen tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 ve 95 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1.Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Hukuk Dairesi'nin 02.04.2019 tarihli ilamı ile; hüküm; gerçek zararın belirlenmesi amacıyla kaza tarihinde yürürlükte olan mevzuata uygun maluliyet raporu alınması, sonucunda aktüer raporu alınması ve davalı tarafın hatır taşıması savunmasının tartışılması ile alacak likit olmadığından icra inkar tazminatına hükmedilmemesi yönlerinden davalı taraf yararına bozulmuştur.

Mahkemece usul ve denetime elverişli maluliyet raporu alınmış, 12.12.2022 tarihli aktüer raporu ile de belirlenen maluliyet oranı ve ödeme tarihindeki verilere göre 164.830,81 TL tazminat belirlenmiş, ödemenin 62.042,34 TL olduğu ve hatır taşımasının mevcut olduğu gerekçesiyle ödemeden % 20 oranında indirim yapılarak davanın kısmen kabulü ile 49.632,25 TL asıl alacak yönünden takibin devamına karar verilmiştir.

Mahkemece gerçek zararın tespiti amacıyla hatır taşımasının varlığına yönelik tespit ve indirim oranı yerinde ise de; söz konusu indirimin aktüer raporu ile belirlenen 164.830,81 TL üzerinden yapılması ve bu durumda da söz konusu bedel 62.042,34 TL üzerinde kalacağından asıl alacak bakımından davanın tam kabulüne karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile hatır taşıması indiriminin ödeme üzerinden yapılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine,

Dosyanın, mahkemeye gönderilmesine,