Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/10765 K.2024/6661

Taraflar arasında görülen sigorta tahkim davası sonucunda verilen İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

- KARAR -

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalıya zorunlu mali mesuliyet sigortalı araç sürücülerinin kusurlu hareketiyle gerçekleşen kazada davacının yaralandığını ve malul kaldığını, ayağının diz üstü ampute olması nedeniyle protez takıldığını açıklayıp bakiye ömrü boyunca protez gideri için davalının %50 kusuruna isabet eden 175.750,00 TL maddi tazminatın tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; poliçe teminat limiti ve sigortalının kusuru oranında zarardan sorumlu olduklarını, aynı talep nedeniyle müvekkili şirket aleyhine açılan dava dosyası ile eldeki dava dosyasının birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Uyuşmazlık Hakem Heyetince, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; karara karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili tarafından itiraz başvurusunda bulunmuş, İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının itirazının kabulüne, Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının kaldırılarak davanın kabulüne 172.750,00 TL protez giderinin davalıdan tahsiline karar verilmiş, karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta (ZMSS) poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanan davacının bedensel zarar nedeniyle protez gideri talebine ilişkindir.

Davacının uğradığı zarar tek bir olaydan kaynaklanmakta olup, 2918 sayılı KTK’nın 88 inci ve TBK 61, 62 nci maddeleri uyarınca haksız fiile karışanların her biri zarardan müteselsilen sorumludurlar. Davacı, zararını müştereken ve müteselsilen talep edebileceği gibi yasanın verdiği müteselsilen talep hakkından açıkça vazgeçerek her bir zarar sorumlusunun kusuru oranında da talepte bulunabilir.

Davalı ... kazaya karışan aracın trafik sigortacısı olup kaza nedeniyle oluşan zarardan kaza tarihinde geçerli teminat limitiyle sınırlı olarak sorumludur.

Davacı vekili, kaza nedeniyle ortaya çıkan zararın davalının kusuruna isabet eden kısmı yönünden talepte bulunmuştur. Bu durumda kazaya karışan zarar sorumlularının kusur durumları zararın tespitinde önemli yer tutmaktadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 266 ve devamı maddeleri gereğince, çözümü özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verilir.

Somut olayda, davalı, kusur oranlarının belirlenmesi gerektiğini savunmuş hakem heyetince tarafların kusur oranlarının belirlenmesine ilişkin rapor alınmadan karar verildiği görülmüştür.

Eksik inceleme ile karar verilemez.

Şu durumda, İtiraz Hakem Heyetince dava konusu trafik kazasına ilişkin ceza dosyası ve davacı tarafından açılan Sigorta Tahkim Komisyonunun 2019/E.81001, 2020/İHK-7095, 2020/İHK-7723, KIT/2022-1151 ve 2020/İHK-7643 sayılı dosyalarının da dosya arasına alınarak tüm deliller değerlendirilmek suretiyle tarafların olaydaki kusur oranlarının tespiti için uzman bilirkişilerden denetime elverişli, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

3. Trafik kazası sonucu bedensel zarara uğrayan ve buna dayalı olarak iş gücü kaybı tazminatı isteminde bulunan hak sahiplerinin bakiye ömürlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Gerçek zarar hesabı, özü itibariyle varsayımlara dayalı bir tespit olduğundan gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu nedenle yapılan bilimsel çalışmalar sonucu “TRH 2010” adı verilen “Ulusal Mortalite Tablosu” hazırlanmış olup bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içermesi ve yargı mercileri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından Dairemizce de tazminata esas bakiye ömür sürelerinin belirlenmesinde TRH 2010 Yaşam Tablosunun kullanılmasının uygun olacağına karar verilmiştir.

Somut olayda; davacının kazadaki yaralanması sebebiyle protez gideri talebinde bulunduğu, hükme esas alınan raporda davacının talep edebileceği protez sayısının tespiti kapsamında davacının 1963 doğumlu olup 2018 yılı itibariyle 55 yaşında olduğu, TÜİK verilerine göre Türkiye’de ortalama kadın yaşının 81, davacının beklenen ömür süresinin 26 yıl olduğu kabul edilmek suretiyle hesaplama yapıldığı, hakem heyetince de bu hesaba göre karar verildiği anlaşılmaktadır. Dairemizin yerleşik uygulamaları gereği, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu’nun kullanılması gerekmekte olup TÜİK verilerine göre davacının bakiye ömrünün tespiti doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; davacı için, TRH 2010 Yaşam Tablosu esas alınarak kaza tarihine göre muhtemel bakiye ömür süresinin belirlenerek bu süre boyunca talep edebileceği protez sayısının tespit edilmesi suretiyle tazminatın belirlenmesi için bilirkişiden ek rapor alınıp oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirmeyle yazılı biçimde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

4. Davacı vekili tarafından eldeki dava ile kazaya karışan aracın trafik sigortacılarından olan davalı ... AŞ aleyhine protez giderinin tahsili talebinde bulunulmuş, davalı vekili, aynı kaza nedeniyle müvekkili aleyhine Sigorta Tahkim Komisyonunun 2019/E.81001 sayılı dosyası ile de bakıcı gideri talebinde bulunulduğunu, karar verilirken müvekkili şirketin teminat limiti gözetilerek karar verilmesi gerektiğini savunmuş, hakem heyetince anılan savunma üzerinde durulmaksızın karar verilmiştir. Diğer taraftan Dairemizin kayıtlarının incelenmesinde davacı tarafından protez gideri ve bakıcı gideri talepleriyle başka dava dosyalarının da bulunduğu anlaşılmaktadır.

Davacının zararını doğuran eylem ve davacının zararı tek olup aynı zararın birden fazla zarar sorumlusundan talep edilmesi tahsilde tekerrüre ve davacının sebepsiz zenginleşmesine yol açabilecektir. Buna göre protez gideri ve bakıcı gideri talepleri yönünden davalının tek bir teminat limitiyle (sağlık gideri teminatıyla) sorumlu olduğu gözetilerek hakem heyetince davalının teminat limiti ile sınırlı ve diğer dosyalar ile tahsilde tekerrür oluşturmayacak şekilde karar verilmek üzere de kararın bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

5. 5684 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinin (17) numaralı fıkrası, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16/13 üncü ve AAÜT’nin 17/2 nci maddeleri bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine nispi ve tam vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır.