Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/10925 K.2023/13030

Taraflar arasında sigorta tahkim yargılaması sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyetince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davalı vekilinin itirazının kabulüne, kararın kaldırılmasına, başvurunun kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde.

23.06.2012 tarihinde davacının sevk ve idaresindeki motosiklet ile davalı nezdinde Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesi olan aracın karıştığı çift taraflı trafik kazasında davacının yaralanarak malul kaldığını, davalının tahkim başvurusundan önce davacıya 03.03.2014 tarihinde sürekli iş göremezlik tazminatı kapsamında 38.555,00 TL kısmi ödeme yaptığını, ancak yapılan ödemenin eksik ve yetersiz olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla belirsiz alacak olarak şimdilik 2.500,00 TL bakiye sürekli iş göremezlik tazminatı, 1.000,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 1.000,00 TL geçici bakıcı gideri tazminatı,

500,00 TL tedavi gideri olmak üzere toplam 5.000,00 TL tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah ile talebini toplam 197.733,95 TL’ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, davalının davacıya 03.03.2014 tarihinde 38.555,00 TL ödeme yaptığını, davalının sorumluluğunun kalmadığını, kusur raporu alınması gerektiğini, başvuruya eklenen maluliyet raporunu kabul etmediklerini, hükmedilecek tazminattan müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; kaza tespit tutanağı ve ceza soruşturması sırasında alınan kusur raporuna göre davalıya sigortalı araç sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde % 75 oranında kusurlu olduğu, davacının kazadan kaynaklanan maluliyetinin % 13 oranında olduğu, davacının dosyaya kazadan önceki ve sonraki bazı aylara ilişkin maaş bordolarını sunduğu, bu belgelere göre davacının aylık gelirinin asgari ücretin üzerinde olduğu,

dosya kapsamında alınan 23.10.2019 tarihli kök aktüer bilirkişi raporunda söz konusu bordrolardaki gelirlerin ortalaması bulunarak davacının asgari ücretin üzerinde gelir elde ettiği kabul edilerek hesaplama yapıldığı, buna göre davalının tahkim başvurusundan önce davacıya 03.03.2014 tarihinde ödediği 38.555,00 TL'nin ödeme tarihindeki verilere yetersiz olduğunun tespit edildiği,

kısmi ödemenin güncelleştirilmiş halinin toplam tazminattan mahsup edilerek bakiye sürekli iş göremezlik tazminatının hesaplandığı gerekçesiyle, başvurunun kısmen kabulü ile 186.445,00 TL bakiye sürekli iş göremezlik tazminatı, 7.994,94 TL geçici iş göremezlik tazminatı ve 2.794,01 TL geçici bakıcı gideri tazminatı olmak üzere toplam 197.733,95 TL tazminatın 17.05.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, tedavi giderine ilişkin talebin usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin 06.02.2020 tarihli 2020/İHK-3010 sayılı kararı ile; davacının dosyaya sunduğu maluliyet raporunun davacı muayene edilmeden hazırlandığı gerekçesiyle yeni rapor alınmasına karar verildiği, yeni alınan raporda davacının kazadan kaynaklanan maluliyetinin % 13 oranında olduğu, geçici iş göremezlik süresinin 4 ay, geçici bakıcıya ihtiyaç duyduğu süresinin ise 2 ay olarak tespit edildiği, davacının 2012-2013 yıllarındaki bazı aylara ait maaş bordolarını sunduğu, bu maaş bordrolarındaki miktarların ortalaması alınarak kök aktüer bilirkişi raporunda hesaplama yapıldığı, ancak kök raporda esas alınan kazancın uygun olmadığı,

bu nedenle davacının kaza tarihinden itibaren vergilendirilmiş gelirini gösteren maaş bordrolarının tümünün davacı tarafından dosyaya ibrazının istendiği, davacının ise bu bordroları sunmayarak e-devletten alınan Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) hizmet dökümünü dosyaya sunduğu, SGK hizmet dökümünün sadece prime esas kazancı göstermesi ve vergilendirilmiş gelire ilişkin net bir veri içermemesi nedeniyle davacı tarafından vergilendirilmiş gelirin hüküm kurmaya elverişli olarak ispatlanamadığına karar verildiği, buna göre davacının asgari ücret düzeyinde geliri olduğu kabul edilerek ek aktüer bilirkişi raporu alınmasına karar verildiği,

29.01.2020 tarihli ek aktüer bilirkişi raporunda davacının asgari ücret kadar gelir elde ettiği kabul edilerek hesaplama yapıldığı, davalının 03.03.2014 tarihinde davacıya ödediği 38.555,00 TL'nin ödeme tarihindeki verilere göre yeterli olduğunun tespit edildiği, buna göre davacının bakiye sürekli iş göremezlik tazminatı alacağının olmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin itirazının kabulüne, Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının kaldırılmasına,

başvurunun kısmen kabulü ile 2.346,48 TL geçici iş göremezlik tazminatı ve 1.383,26 TL geçici bakıcı gideri tazminatı olmak üzere toplam 3.729,74 TL tazminatın 17.05.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 28.03.2022 tarihli 2021/8374 E., 2022/6054 K. sayılı kararı ile; "...İtiraz Hakem Heyetince alınan 29.01.2020 tarihli ek aktüer bilirkişi raporunda davacının asgari ücret kadar gelir elde ettiği kabul edilerek, davalının tahkim başvurusu öncesinde 03.03.2014’te davacıya sürekli işgöremezlik tazminatı kapsamında 38.555,00 TL kısmi ödeme yaptığı, ödeme tarihindeki verilere göre bu ödemenin yeterli olduğunun tespit edildiği, buna göre davacının bakiye sürekli işgöremezlik tazminatı alacağının olmadığı, ancak 2.346,48 TL geçici işgöremezlik tazminatı, 1.383,26 TL geçici bakıcı gideri tazminatının hesaplandığı,

İtiraz Hakem Heyetince 29.01.2020 tarihli ek aktüer bilirkişi raporu benimsenerek davacı yararına 2.346,48 TL geçici işgöremezlik ve 1.383,26 TL geçici bakıcı gideri tazminatına hükmedildiği, ancak davacının bakiye sürekli işgöremezlik tazminatına ilişkin talebinin reddine karar verildiği, anılan kararı davacının temyiz ettiği anlaşılmıştır.

Somut olayda; davacı kaza tarihi olan 23.06.2012 tarihini de içerecek şekilde 2001-2019 yıllarındaki çalışmasına ilişkin e-devletten temin edilen SGK hizmet dökümünü dosyaya sunmuş olup, söz konusu belgenin incelenmesinde davacının dosyaya sunduğu bazı aylara ilişkin maaş bordoları ile SGK hizmet dökümündeki gelirlerin uyumlu olduğu, buna göre davacı tarafından dosyaya sunulan SGK hizmet dökümünün davacının gelirinin tespiti bakımından yeterli olduğu, bu belgenin İtiraz Hakem Heyetince kabul edilmeyerek,

davacının gelirinin asgari ücret kadar olduğunun kabulü ile 29.01.2020 tarihli ek aktüer bilirkişi raporunda hesaplanan miktar üzerinden karar verilmesi hatalı olmuştur.

Açıklanan hukuki ve maddi vakıalar karşısında; davacının dosyaya sunduğu 2001-2019 yıllarını kapsayan SGK hizmet dökümündeki gelirler esas alınarak, daha önce rapor düzenleyen bilirkişiden denetime elverişli ek rapor alınıp, oluşacak sonuca göre (davacının Uyuşmazlık Hakem Heyetince alınan 23.10.2019 tarihli kök aktüer bilirkişi raporuna ve Uyuşmalık Hakem Heyeti tarafından hükmedilen tazminat miktarına itiraz etmediği,

bu yönden davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hak oluştuğu da dikkate alınmak suretiyle) karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle, yazılı biçimde karar verilmesi doğru görülmemiştir." gerekçesi ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma ilamı uyarınca alınan 29.11.2022 tarihli aktüer bilirkişi ek raporunda, 23.10.2019 tarihli kök rapor tarihindeki verilere göre hesaplama yapıldığı, dosyaya sunulan 2001-2019 yıllarını kapsayan SGK hizmet dökümündeki ücretlerin değerlendirildiği, bu belgeye göre her yıl için ayrı ayrı ortalama aylık kazancın hesaplandığı, davacının 2012 yılındaki aylık net kazancının 1.788,09 TL olduğu, bu miktarın asgari ücretin üzerinde olduğu, 2012 yılı için bu miktara göre hesap yapıldığı, 2013-2019 yıllarında ise davacının aylık net kazancının asgari ücretin altında kaldığı,

bu nedenle 2013 yılından itibaren aktif dönemde Asgari Geçim İndirimi (AGİ) dahil edilmiş net asgari ücret, pasif dönemde Asgari Geçim İndirimi (AGİ) dahil edilmemiş net asgari ücrete göre hesaplama yapıldığı, davalının tahkim başvurusundan önce 03.03.2014 tarihinde davacıya sürekli iş göremezlik tazminatı kapsamında 38.555,00 TL kısmi ödeme yaptığı, kısmi ödeme tarihindeki verilere göre 37.412,66 TL sürekli iş göremezlik tazminatı hesaplandığı, bu miktara göre 38.555,00 TL kısmi ödemenin yeterli olduğunun tespit edildiği,

davacının talep edebileceği bakiye sürekli iş göremezlik tazminatı olmadığı kanaatine varıldığı gerekçesiyle, davalı vekilinin itirazının kabulüne, Uyuşmazlık Hakem Heyeti Kararının kaldırılmasına, başvurunun kısmen kabulü ile 2.346,48 TL geçici iş göremezlik tazminatı ve 1.383,26 TL geçici bakıcı gideri tazminatı olmak üzere toplam 3.729,74 TL tazminatın 17.05.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; asgari ücret üzerinden yapılan tazminat hesabının hatalı olduğunu, dosyaya sundukları belgelere göre davacının gelirinin asgari ücretin üzerinde olduğunun açık olduğunu, kısmi ödemenin yetersiz olduğunu, dosyaya sundukları SGK hizmet dökümü incelenerek bilinen dönem hesabında hali hazırda elde yer alan verilere göre her ay için ayrı ayrı değerlendirilme yapılması gerektiğini, buna rağmen taraflarınca sunulan belgeler dikkate alınmaksızın bilinen dönem hesabında dahi asgari ücretin kabulünün hukuka aykırı olduğunu, davacı lehine tam vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek, İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı çift taraflı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı sürücünün sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatı, geçici bakıcı gideri tazminatı ile tedavi gideri talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları

3. Değerlendirme

1. Temyizen incelenen İtiraz Hakem Heyeti kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla davacı vekilinin aşağıdaki bendin dışında kalan temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

2. Somut olayda; davacı kaza tarihi olan 23.06.2012 tarihini de içerecek şekilde 2001-2019 yıllarındaki çalışmasına ilişkin e-devletten temin edilen SGK hizmet dökümünü dosyaya sunmuş olup, söz konusu belgenin incelenmesinde davacının dosyaya sunduğu bazı aylara ilişkin maaş bordoları ile SGK hizmet dökümündeki gelirlerin uyumlu olduğu, buna göre davacı tarafından dosyaya sunulan SGK hizmet dökümünün davacının gelirinin tespiti bakımından yeterli olduğu,

İtiraz Hakem Heyetince bozma ilamı uyarınca alınan 29.11.2022 tarihli aktüer bilirkişi ek raporunda, dosyaya sunulan 2001-2019 yıllarını kapsayan SGK hizmet dökümündeki ücretlerin değerlendirildiği, bu belgeye göre her yıl için ayrı ayrı ortalama aylık kazancın hesaplandığı, davacının 2012 yılındaki aylık net kazancının 1.788,09 TL olduğu, bu miktarın asgari ücretin üzerinde olduğu, 2012 yılı için bu miktara göre hesap yapıldığı, 2013-2019 yıllarında ise davacının aylık net kazancının asgari ücretin altında kaldığı,

bu nedenle 2013 yılından itibaren aktif dönemde Asgari Geçim İndirimi (AGİ) dahil edilmiş net asgari ücret, pasif dönemde Asgari Geçim İndirimi (AGİ) dahil edilmemiş net asgari ücrete göre hesaplama yapıldığı, buna göre kısmi ödemenin yeterli olduğunun tespit edildiği, davacının talep edebileceği bakiye sürekli iş göremezlik tazminatı olmadığı kanaatine varıldığı, İtiraz Hakem Heyetince 29.11.2022 tarihli aktüer bilirkişi ek raporu benimsenerek karar verildiği anlaşılmıştır.

Ancak davacının dosyaya sunduğu 2001-2019 yıllarını kapsayan SGK hizmet dökümünde her yıla ait aylık kazançların incelenmesinde, bazı aylarda davacının aylık gelirinin asgari ücretin üzerinde olduğu, bazı aylarda ise hiç gelir gösterilmediği anlaşılmış olup, her yıl için ortalama aylık kazancın hesaplanmasının doğru olmadığı anlaşılmıştır. Davacının asgari ücretin üzerinde gelir elde ettiği aylar için o ay için söz konusu gelirin dikkate alınarak hesap yapılması, gelirin bulunmadığı aylar için ise asgari ücret kadar gelir elde ettiği kabul edilerek hesaplama yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır.

Açıklanan hukuki ve maddi vakıalar karşısında; davacının dosyaya sunduğu 2001-2019 yıllarını kapsayan SGK hizmet dökümündeki gelirler esas alınarak, yukarıda açıklandığı şekilde hesaplama yapılarak, daha önce rapor düzenleyen bilirkişiden denetime elverişli ek rapor alınıp, oluşacak sonuca göre (davacının Uyuşmazlık Hakem Heyetince alınan 23.10.2019 tarihli kök aktüer bilirkişi raporuna ve Uyuşmalık Hakem Heyeti tarafından hükmedilen tazminat miktarına itiraz etmediği, bu yönden davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hak oluştuğu da dikkate alınmak suretiyle) karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle, yazılı biçimde karar verilmesi doğru görülmemiştir. Kararın bu sebeple bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,