Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/11270 K.2024/1304

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın vekalet ücreti ile sınırlı şekilde kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 24.12.2018 tarihinde meydana gelen tek taraflı trafik kazası sonucunda, sigortalı araçta yolcu olarak bulunan müvekkilinin yaralanarak malul kaldığını, davalı yanca başvuru öncesinde yapılan ödemenin eksik olduğunu belirtmiş, sürekli iş göremezlik tazminatı ve rapor ücreti olarak şimdilik kaydı ile 40.826,00 TL talep etmiş, yargılama sırasında talebini 82.766,05 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; başvuru şartlarının gerçekleşmediğini, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkındaki Yönetmelik'e uygun şekilde maluliyet oranının tespiti için yeniden rapor alınması gerektiğini, yapılan ödeme ile zararın karşılanmış olduğunu, kusur tespitini kabul etmediklerini, olayda hatır taşıması bulunduğunu, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile yazışma yapılarak davacıya ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III.UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun kabulüne, sürekli iş göremezlik tazminatı ve rapor ücreti olarak toplam 82.766,05 TL'nin 22.01.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından itiraz edilmiştir.

B. İtiraz sebepleri

Davalı vekili itiraz dilekçesinde, hesaplamanın hatalı olduğunu, hatır taşıması indirimi yapılmadığını, tam vekalet ücretine hükmedilmesinin yanlış olduğunu belirterek Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına itiraz etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile itirazın kısmen kabulüne, Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının vekalet ücretine yönelik olan kısmının "2.311,91 TL" olarak düzeltilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; maluliyet oranı ve vekalet ücretinin hatalı olduğunu belirterek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; müvekkilinin dava öncesinde 28.12.2020 tarihinde 61.891,96 TL ödeme yaptığını ve bakiye borç kalmadığını, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 faiz oranı kullanılması gerektiğini, hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini ve müvekkilinin rapor ücretine dair sorumluluğu bulunmadığını belirterek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, trafik kazası nedeniyle oluşan bedensel zarardan kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51 ve 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 ve 111 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve davacı vekilinin %8 maluliyet oranı esas alınarak verilen Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına itirazda bulunmamış olmasına göre, taraf vekillerinin aşağıda yer alan bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2. Davacı vekili, davacının, davalıya sigortalı araçta yolcu iken gerçekleşen kazada yaralandığını ve malul kaldığını açıklayıp maddi tazminat talebinde bulunmuş, davalı vekili, davacının araçta hatır için taşındığını savunarak tazminattan indirim yapılmasını talep etmiş, hakem heyetince; davalı tarafından davacının hatır yolcusu olduğununun ispat edilemediği gerekçesi ile bu savunmanın reddine karar verilmiştir.

Hatır taşımaları bir menfaat karşılığı olmadığı cihetle, bu gibi taşımalarda tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay İçtihatları'nda benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır. Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 51 inci madde vd. gereğince, hâkim, tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda değilse de, bunun dahi gerekçesini kararında tartışması ve nedenlerini göstermesi gerekir.

Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez.

Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Ancak yakın akrabaların ve eşin taşınmasında bir menfaatten söz edilemeyeceği için hatır için taşımadan da bahsedilemez.

Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.

Genel ilke olarak, araçta yolcu olarak taşınan kişinin ücret karşılığı taşınması, akrabalık ve iş ilişkisi gibi haller dışında hatır için taşındığı kabul edilmektedir.

Somut olayda; soruşturma dosyasındaki ifadelerin incelenmesinden; sabah 05:30 sıralarında kazanın olduğu, kaza anında araçta sürücü dışında davacının ve diğer 3 kişinin daha bulunduğu, navigasyondan yolu aradıkları esnada sürücünün virajı alamayarak kaza yaptığını beyan ettikleri ve aralarında bir akrabalık ilişkisi bulunduğuna dair bir beyanın dosyada bulunmadığı anlaşılmaktadır. Davacının araçta ücret mukabilinde taşındığı veya araç sürücüsü ile yakın akrabalık ilişkisi veya iş ilişkisi içinde olduğu iddia ve ispat edilmediğine göre davacının araçta hatır için taşındığı kabul edilerek Daire içtihatları doğrultusunda, hesaplanan tazminattan %20 oranında indirim yapılarak karar verilmek üzere kararın bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

3. Sigorta tahkim yargılamasında hükmedilecek vekalet ücreti ile ilgili olarak; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesinin (17) numaralı fıkrasında "Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekalet ücreti, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesi'nde (AAÜT) belirlenen vekalet ücretinin beşte biridir." hükmü yer almaktadır.

Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16 ncı maddesine 19.01.2016 tarihli ve 29598 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 6 ncı maddesi ile eklenen (13) numaralı fıkrasında, "Tarafların avukat ile temsil edildiği hallerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, her iki taraf için de Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biridir." düzenlemesi mevcuttur.

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin (AAÜT) 17 nci maddesinin (2) numaralı fıkrası ise "Sigorta Tahkim Komisyonları, vekalet ücretine hükmederken, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen ücretin altında kalmamak kaydıyla bu Tarifenin üçüncü kısmına göre avukatlık ücretine hükmeder. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine bu Tarifeye göre hesaplanan ücretin beşte birine hükmedilir..." şeklinde düzenlenmiştir.

Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretine ilişkin olarak Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliğin 16/13 üncü maddesinin uygulanması gerektiği gözönüne alınarak AAÜT'nin 13 ve 17 nci maddeleri gereğince, maktu vekalet ücretinin altında kalmamak kaydıyla, hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'i oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, maktu vekalet ücretinin altında kalacak şekilde eksik vekalet ücretine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle, taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazının, (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının temyiz eden davacı ve davalıya iadesine,

Dosyanın İtiraz Hakem Heyetine iletilmek üzere Mahkemeye gönderilmesine ,

08.02.2024 tarihinde Üye ...'ın karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi.

(Karşı Oy)

KARŞI OY YAZISI

Hatır taşıması veya hatır için aracı kullandırma, araç işletenin bir kimseyi, nezaket icabı veya onu memnun etmek için, ücretsiz olarak aracında taşıması veya aracını ona kullandırması şeklinde tanımlanabilir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 87 nci maddesi 1. fıkrasına göre, "Yaralanan veya ölen kişi, hatır için karşılıksız taşınmakta ise veya motorlu araç, yaralanan veya ölen kişiye hatır için karşılıksız verilmiş bulunuyorsa, işletenin veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin sorumluluğu ve motorlu aracın maliki ile işleteni arasındaki ilişkide araca gelen zararlardan dolayı sorumluluk, genel hükümlere tabidir.."

Hatır indirimi yapılabilmesi için;

a) Taşıma ve kullandırma ücretsiz olmalı

b) Hatır için taşınan veya kullanan kişinin ölmesi ya da yaralanması

c) Ölüm veya yaralanma hatır taşıması sırasında olmalıdır.

KTK’nun 87 nci maddesi hatır için taşıma veya hatır için aracın verilme durumunu işletenin kusursuz sorumluluğundan ayrı düzenleyerek bundan dolayı doğacak işletenin sorumluluğunu genel hükümlere yani kusur sorumluluğuna bağlamıştır. İşleten kanunun bu imkanından yani hatır için taşıma indiriminden faydalanmak istiyorsa aracında taşınma sırasında yaralanan yada ölen kişinin hatır için taşındığını ileri sürmesi ve bunu ispat etmesi gerekir.

Hatır için taşıma bir itiraz olmayıp bir defi niteliğindedir. Bu nedenle işleten savunmasında hatır için taşımayı ileri sürmediği sürece hakim kendiliğinden dikkate alamaz.

Her ne kadar Çoğunluk, hatır için taşınma indirimi yapılabilmesi için davacının araçta ücret mukabilinde taşındığı veya araç sürücüsü ile yakın akrabalık ilişkisi veya iş ilişkisi içinde olduğu iddia ve ispat edilmediğine göre davacının araçta hatır için taşındığı kabul edilerek Daire içtihatları doğrultusunda, hesaplanan tazminattan %20 oranında indirim yapılarak karar verilmek üzere kararın bozulmasına karar vermiş ise de; hatır için taşıma bir itiraz olmayıp bir defi niteliğindedir. Bu nedenle işleten savunmasında hatır için taşımayı ileri sürmediği sürece hakim kendiliğinden dikkate alamaz.

KTK’nun 87 nci maddesi hatır için taşıma veya hatır için aracın verilme durumunu işletenin kusursuz sorumluluğundan ayrı düzenleyerek bundan dolayı doğacak işletenin sorumluluğunu genel hükümlere yani kusur sorumluluğuna bağlamıştır. İşleten kanunun bu imkanından yani hatır için taşıma indiriminden faydalanmak istiyorsa aracında taşınma sırasında yaralanan yada ölen kişinin hatır için taşındığını ileri sürmesi ve bunu ispat etmesi gerekir.

Somut olayda; soruşturma dosyasındaki ifadelerin incelenmesinden, sabah 05:30 sıralarında kazanın olduğu, kaza anında araçta sürücü dışında davacının ve diğer 3 kişinin daha bulunduğu, navigasyondan yolu aradıkları esnada sürücünün virajı alamayarak kaza yaptığını beyan ettikleri ve davacının araçta hatır için taşındığının hatır taşımasını ileri süren davalının ispat edemediğinin anlaşılmasına göre kararın (2) nolu bendindeki bozma gerekçesine katılmıyorum.