Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/13351 K.2024/2825

Taraflar arasında sigorta tahkim yargılaması sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyetince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davacı vekilinin itirazının kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 21.11.2015 tarihinde davacının idaresindeki motosiklet, davalı nezdinde ZMSS poliçesi olan araç ve park halindeki otomobilin karıştığı trafik kazasında davacının yaralanarak malul kaldığını, davalının tahkim başvurusundan önce davacıya 30.10.2017 tarihinde 60.434,00 TL kısmi ödeme yaptığını ancak ödemenin eksik olduğunu, bakiye tazminat talep ettiklerini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL maddi tazminatın (sürekli iş göremezlik, geçici iş göremezlik ve bakıcı gideri tazminatı) temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile talebini toplam 42.844,58 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... şirketinin cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kaza tespit tutanağına göre davalıya sigortalı aracın sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde tam kusurlu olduğu, davacının sunduğu raporda davacının kazadan kaynaklanan maluliyetinin % 5,1 oranında, geçici iş göremezlik süresinin 3 ay, geçici bakıcı süresinin 3 ay olarak rapor edildiği, PMF 1931 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemine göre aktüer bilirkişi raporu ile tazminatın usulünce hesaplandığı, kısmi ödemenin ödeme tarihindeki verilere göre yetersiz olduğunun tespit edildiği,

kısmi ödemenin güncelleştirilmiş halinin tazminattan mahsup edilerek bakiye tazminatın belirlendiği gerekçesiyle başvurunun kabulü ile 42.845,00 TL tazminatın 12.10.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, davacı lehine 5.062,00 TL nispi vekalet ücretine hükmedilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili; davacının güncel maaşı dikkate alınmadan yapılan tazminat hesabının hatalı olduğunu, ek aktüer bilirkişi raporunun taraflarına tebliğ edilmeden ve bu rapora göre ıslah hakkı tanınmadan karar verilmesinin hatalı olduğunu, davalıya sigortalı aracın kamyonet olup avans faizine hükmedilmesi gerektiğini belirterek itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin 02.10.2018 tarihli 2018/İHK-8244 sayılı kararı ile dosya kapsamında alınan aktüer bilirkişi kök raporunda, bilinen dönem bakımından davacı tarafça sunulan belgelerde yazan ücretler üzerinden hesaplama yapıldığı, sunulan belgelerin 2017 ve 2018 yıllarına ilişkin olduğu, bu tutarların olay tarihi olan 2015 yılına göre revize edilerek hesaplamaya esas alındığı, Uyuşmazlık Hakem Heyetince hükme esas alınan raporun denetime elverişli olduğu,

davacı vekilinin ek aktüer bilirkişi raporunun kendilerine tebliğ edilmediği yönünde itiraz ettiği, ancak davacı vekilinin Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına istinaden sunduğu itiraz dilekçesinde ek rapora karşı beyan ve itirazlarını belirttiği, bu nedenle davacı vekilinin ek raporun tebliğ edilmediği hususundaki itirazının reddi gerektiği, davalıya sigortalı aracın kamyonet olduğu, alacağa avans faizi işletilmesine karar verildiği gerekçesiyle davacı vekilinin avans faizine ilişkin itirazının kabulüne, diğer itirazlarının reddine, kararın kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına,

başvurunun kabulü ile 42.845,00 TL tazminatın 12.10.2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, davacı lehine 5.062,95 TL nispi vekalet ücretine hükmedilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İtiraz Hakem Heyetinin 02.10.2018 tarihli 2018/İHK-8244 sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 19.01.2022 tarihli 2021/7496 Esas, 2022/785 Karar sayılı kararı ile "...Dava, trafik kazasından kaynaklanan cismani zarara dayalı maddi tazminat istemine ilişkindir. HMK'nın 176 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olan ıslah, taraflardan birinin usule ilişkin bir işlemini kısmen veya tamamen düzeltmesine olanak tanıyan bir yoldur.

Dava dilekçesinde fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmuş olan davacının dilerse ek dava açmak yerine, saklı tuttuğu alacak bölümü için o dava içerisinde ıslah yoluyla talepte bulunabilmesi mümkündür.

Maddi tazminat talebi konusunda hesaplama yapılırken, davacının kaza tarihinden hesap tarihine kadarki gelirini gösteren belgelerin temin edilmesi, bu belgeler ile saptanan gelir üzerinden hesap tarihine kadar elde edilebilecek gelirlerin belirlenmesi, belirlenen gelirler üzerinden, işlemiş (bilinen) dönem zarar hesabının yapılması; işleyecek dönem hesabında ise davacının hesap tarihinde bilinen son gelirinin uygulanması hususları gözönüne alınmalıdır.

Somut olaya gelince, davacı vekili, davacının güncel maaşının 4.707,39 TL olduğu belirtilmiş, buna dair maaş bordrosunu dosyaya sunmuştur.

Uyuşmazlık Hakem Heyetince alınan 14.03.2018 tarihli bilirkişi raporunda, davacının aylık kazancının 01.01.2018 ile hesap tarihi olan 14.03.2018 tarihleri arasında 4.516,57 TL olduğu kabul edilerek hesaplama yapılarak davacının bakiye iş göremezlik tazminatının 38.399,46 TL olduğu belirlenmiş, davacı vekilinin 02/04/2018 havale tarihli dilekçesi ile HMK'nın 428/3 maddesi gereğince beyan,

itiraz ve talepleri doğrultusunda ortaya çıkabilecek değişikliklerden dolayı talep ve tüm genişleterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla talebini 42.844,58 TL olarak belirlediklerini belirterek ve aynı dilekçeyle raporda esas alınan gelire ilişkin bilirkişi raporuna karşı itirazda bulunması üzerine Uyuşmazlık Hakem Heyetince ek rapor alınmasına karar verilmiş, 28.03.2018 havale tarihli ek raporda ise davacının sunmuş olduğu 2018 tarihli bordro dikkate alınarak 01.01.2018 ile hesap tarihi olan 14.03.2018 tarihleri arasında gelirin 4.707,39 TL olduğu kabul edilerek bakiye iş göremezlik tazminatı 41.632,62 TL olarak revize edilmiş,

ancak ek rapor davacı tarafa tebliğ edilmeden Uyuşmazlık Hakem Heyetince kök rapora göre karar verilmiştir. Davacı vekili tarafından aktüerya ek raporunun kendilerine tebliğ edilmediği ve gelirin hatalı ve eksik olduğu belirtilerek hakem kararına itiraz edilmiş, İtiraz Hakem Heyetince davacının itirazlarının reddine karar verilmiş ise de davacı tarafa rapora karşı itiraz ve ıslah hakkı tanınmadan karar verilmesi doğru olmamıştır.

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuksal olgular birlikte değerlendirildiğinde.

İtiraz Hakem Heyetince davacı vekiline öncelikle aktüerya ek raporunun tebliğ edilerek davacı tarafa rapora itiraz ve ıslah hakkı tanınması için süre verilmeli, ıslah dilekçesi verilmez ise uyuşmazlık dava dilekçesindeki istem ile bağlı kalınarak çözümlenmeli, ıslah dilekçesi verilir ise dilekçe davalıya tebliğe çıkartılmalı, davalıdan ıslaha karşı diyecekleri ve varsa başkaca delilleri sorulup saptanmalı, gösterecekleri ek deliller varsa toplanmalı, daha sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçelerle itirazın reddedilmesi doğru görülmemiş,

kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir..." gerekçesi ile İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasına karar verilmiş, bozma neden ve şekline göre davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelemesine gerek görülmemiştir.

B. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamı uyarınca 23.03.2018 tarihli aktüer bilirkişi ek raporunun davacı vekiline 12.12.2022 tarihinde tebliğ edildiği, davacı vekilinin rapora karşı varsa itirazları ve yapılacaksa ıslaha ilişkin dilekçesinin sunulması için davacı vekiline 7 iş günü kesin süre verildiği, aksi takdirde dosya kapsamında karar verileceği hususunun ihtar edildiği, davacı vekilinin 19.12.2022 tarihli dilekçesi ile aktüer bilirkişi ek raporuna karşı itiraz dilekçesi sunduğu,

davacı vekilinin TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemine ilişkin itirazının incelenmesinde, bozma ilamında bu hususta inceleme yapılmadığı, kararın bu husus bakımından kesinleştiği, davalının da usuli kazanılmış hakkı gözetildiğinde davacı vekilinin bu yöndeki itirazının reddine karar verildiği, davacı vekilinin güncel gelire göre hesaplamaya ilişkin itirazının incelenmesinde, bilirkişi ek raporunda rapor tarihi itibariyle güncel verilere ve bilinen gelire göre hesaplama yapıldığı, hesaplamada bir hata bulunmadığı, bu yöndeki itirazın da reddine karar verildiği, 13.02.2023 tarihli e-posta ile,

davacıya dosya kapsamında başka bir rapor alınmayacağı, yapılacaksa ıslaha ilişkin dilekçesini işbu e-postanın taraflarına iletildiği tarihten itibaren 2 iş günü içerisinde sunulması aksi takdirde dosya kapsamında karar verileceği hususunun ihtar edildiği, davacı vekilinin 15.02.2023 tarihli e-posta ile bu aşamada ıslah dilekçesi sunulmayacağını bildirdiği gerekçesiyle davacı vekilinin avans faizine ilişkin itirazının kabulüne, diğer itirazlarının reddine, kararın kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına,

başvurunun kabulü ile 42.845,00 TL tazminatın 12.10.2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, davacı lehine 5.062,95 TL nispi vekalet ücretine hükmedilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde.

Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 tarihli ve 2019/40 Esas, 2020/40 Karar sayılı kararıyla 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 90 ıncı maddesindeki Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartları'na yapılan atıf hükmünün iptal edildiğini, buna göre tazminat hesabının TRH 2010 Yaşam Tablosu, progresif rant ve % 0 teknik faize göre yapılması gerektiğini, bu nedenle ek aktüer bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, gelir olarak işleyen dönem ve gelecek dönem zarar hesabında karar tarihine en yakın bilinen son ücretin esas alınması gerektiğini, 28.03.2018 tarihli ek aktüer bilirkişi raporunun 2018 yılı ücretine göre hazırlandığını,

gelirin hatalı ve eksik olduğunu, karar tarihi itibariyle geçerli olan 2023 yılı ücreti bilindiği halde yeni bir hesaplama yapılmadan karar verilmesinin hatalı olduğunu, davacının güncel gelirinin dikkate alınması gerektiğini, asgari ücretin kamu düzenine ilişkin olup, usuli kazanılmış haktan söz edilemeyeceğini, davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin maktu vekalet ücretinin altında kalmaması gerektiğini, davacı lehine karar tarihindeki maktu vekalet ücretinin altında olmamak üzere nispi tam vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (ZMMS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı sürücünün sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatı ile geçici bakıcı gideri tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 17 nci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Temyizen incelenen İtiraz Hakem Heyeti kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığının anlaşılmasına göre davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 5684 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinin (17) numaralı fıkrası, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16/13 üncü ve AAÜT’nin 17/2 nci maddeleri bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca İtiraz Hakem Heyetinin karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT’de belirlenen maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine daha az miktarda vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İtiraz Hakem Heyeti kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VII. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İtiraz Hakem Heyeti kararının 6.7. bendinde yer alan "5.062,95-TL" ibaresi çıkartılarak yerine "9.200,00 TL" ibaresinin yazılmasına ve kararın bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının davacıya iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,