Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/3200 K.2023/6839

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda İtiraz Hakem Heyetince verilen kararın Dairece bozulmasına karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyetince bozmaya uyularak davalı tarafın itirazının kısmen kabulü ile ... kararının kaldırılarak esas hakkında yeni hüküm kurulmasına, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

... kararı davacılar vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda davalı vekilinin temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; 06.08.2019 tarihinde meydana gelen tek taraflı trafik kazasında yolcu konumundaki davacılar desteğinin vefat ettiğini belirterek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 5000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalıdan tahsilini talep etmiş, talebini davacı ... için 226.365,40 TL'ye, davacı desteğin annesi ... için 45.665,58 TL'ye, davacı desteğin çocuğu ... için 25.943,92 TL'ye, davacı ... için 25.927,92 TL'ye, davacı ... için 36.097,18 TL'ye arttırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; eksik evrakla başvuru yapıldığından davanın usulden reddini, müteveffanın kazanın oluşumuna kendi kusuru ile sebebiyet verdiğinden sigortalı araç sürücüsünün kusurunun olmadığını, tarifeye göre belirlenecek ücretin beşte biri oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. ... KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen sayılı kararı ile davacılar desteğinin yolcu olarak bulunduğu sigortalı aracın karıştığı kaza sonucu davacılar için hesaplanan destekten yoksun kalma tazminatından davalının sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile davacı ... için 226.365,40 TL, davacı desteğin annesi ... için 45.665,58 TL, davacı desteğin çocuğu ... için 25.943,92, davacı ... için 25.927,92 TL, davacı ...için 36.097,18 TL tazminatın 10.09.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin 24.01.2021 tarih 2021/İHK-2284 kararı ile sigortalı araç sürücüsünün kazanın oluş şekline dair beyanında müteveffa destek Metin Çalışkan'ın yolda seyri esanasında alkolün etkisi ve kendisine sinirlenmesi neticesinde direksiyona müdahale edip aniden kırması, kendisinin de buna karşı koyamamış olduğunu belirttiği, bu beyan ile çelişir nitelikte veye beyandan şüphe duyulmasını gerektiren başka bilgi ve belgeye rastlanmadığından, kazanın desteğin sürücüye müdahalesi sonucu gerçekleştiği, desteğin tam kusuruna denk gelen tazminat talebinden davalı ... şirketinin sorumlu olmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin itirazının kabulü ile ... kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 22.06.2022 tarih 2021/13733-2022/9276 sayılı kararı ile ''...1- İhtiyari dava arkadaşı olan davacılar bakımından temyiz sınırı davalının her bir davacıya yönelik temyizi bakımından ayrı ayrı belirlenecektir.

684 sayılı Sigortacılık Yasasının 30/12.maddesi gereği sigorta tahkim komisyonlarının 40.000,00 TL'yi geçmeyen kararları kesindir. Kesin olan kararların temyiz istemleri hakkında mahkemece bir karar verilebileceği gibi, 1/6/1990 gün 3/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca Yargıtay’ca da temyiz isteminin reddine karar verilebilir. Davacı vekili bedel arttırım dilekçesiyle davacı çocuk Gül için 25.943,92 TL'ye, davacı Eylül için 36.097,18 TL'ye, davacı Mehmet için 25.927,92TL'ye, arttırmıştır. İtiraz Hakem Heyetince başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu sebeple karar kesin niteliktedir. Davacılar vekilinin davacılar çocuk Gül, Mehmet ve Eylül'e yönelik temyiz isteminin miktar yönünden reddine karar vermek gerekmiştir.

2- Davacılar vekilinin davacılar desteğin annesi ... ve ...'a yönelik temyiz isteminin incelenmesinde;

Dava, destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

Somut olayda, 06.08.2019 tarihinde meydana gelen tek taraflı trafik kazasında araçta yolcu konumunda bulunan davacılar desteği vefat etmiştir.

İtiraz Hakem Heyetince kazanın destek Metin'in yolda seyir esnasında, alkolün etkisi ve sürücüye sinirlenmesi neticesinde direksiyona müdahale edip aniden kırması nedeniyle kazanın meydana geldiği ve bu nedenle desteğin % 100 kusurlu olduğu kabul edilerek davanın reddine karar verilmiştir.

Kaza tespit tutanağında sürücü ...'in aracın hızını, aracın yük ve teknik özelliğine, trafiğin gerektirdiği şartlara uydurmama kuralını ihlal ettiği belirtilmiştir.

Dava konusu kazaya ilişkin Manisa 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2020171-2021/598 sayılı dosyasında yapılan yargılamada araç sürücüsü ...'in asli kusurlu olduğu kabul edilerek adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş ve karar istinaf denetiminden geçerek 20.05.2022 tarihinde kesinleşmiştir. Kesinleşen ceza mahkemesi kararı ile kazanın meydana gelmesinde araç sürücüsü ...'in kusurlu olduğu sabit olup ve ceza mahkemesince belirlenen bu maddi vakıa eldeki dava yönünden bağlayıcı olduğundan, sigortalı araç sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde kusurlu olduğu kabul edilerek karar verilmesi gerekirken, araçta yolcu konumunda bulunan desteğin kusurlu olduğu kabul edilerek davanın reddi doğru görülmemiştir.'' gerekçesiyle ... kararı bozulmuştur.

B.İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava şartı eksikliği olmadığı, davacılar desteğinin kazanın gerçekleşmesine etki eden bir kusurunun bulunmadığı, kazayı gören tanığın beyanında davacılar desteğinin araçtan fırladığını belirtmesi karşısında emniyet kemeri takmaması nedeniyle % 20 oranında müterafik kusur indirimi yapılmasına karar verildiği, sigortalı aracın ticari kullanımı tespit edilmediğinden yasal faize hükmedilmesinin yerinde olduğu,

davacılar lehine maktu tutrarın altında kalmamak kaydıyla 1/5 oranında vekalet ücretine hükmedildiği gerekçesiyle, davalı vekilinin itirazının kısmen kabulü ile ... kararının kaldırılarak esas hakkında yeni hüküm kurulmasına, davacılar ..., ..., ... için açılan davanın reddine ilişkin verilen karar kesinleştiğinden bu davacılar yönünden yeniden karar verilmesine yer olmadığına, davacı ... için 181.092,32 TL'nin, davacı anne ... için 36.532,46 TL destekten yoksun kalma tazminatının 10.09.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

...'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; temyiz sınırının altında kaldığından bahisle haksız olarak ret kararı verilen davacılar yönünden temyiz incelemesinin yapılmamasının ağır bir şekilde hak kaybına neden olduğunu, desteğin emniyet kemeri takıp takmadığına dair delil yokken müterafik kusur indirimi yapılmasının yerinde olmadığını, avans faizine hükmedilmesi gerektiğini belirterek ... kararının bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; mütevaffanın kazanın oluşumuna kendi isteği ve kusuru ile neden olduğunu, sigortalı araç sürücüsünün kusurunun bulunmadığını, hükme esas alınan ceza yargılamasındaki evrak ve bilirkişi raporlarının taraflarına tebliğ edilmediğini belirterek, ... kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı ... şirketi tarafından karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası (...) poliçesi ile teminat altına alınan, desteğin yolcu olduğu aracın karıştığı tek taraflı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 ve 92 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 üncü maddesi, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Temyizen incelenen ... kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla; davacılar vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan ve temyiz dilekçesinde ileri sürülen diğer nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

2. Dairemizce kabul görmüş pay esasına göre; çocuksuz durumda olan desteğin gelirini eşi ile ortak paylaşacağı varsayımına dayalı olarak gelirden desteğin % 50 ve eşin % 50 pay alacağı kabul edilmektedir.

Çocukların eş ile birlikte destek payı alacağı durumda ise destek gelirden eşi ile birlikte 2’şer pay alırken çocuklara birer pay verileceği, yine eş, çocuklar ile ana babanın pay alacağı durumlarda desteğe 2 pay, eşe 2 pay, çocukların her birine 1’er pay, ana ve babaya 1’er pay ayrılarak böylece gelirin tamamının dağıtılacağı esasına dayalıdır. Çocukların sayısı arttıkça hem desteğe ayrılan pay, hem de eş ve çocuklar ile ana ve babaya ayrılacak paylar düşecektir.

Çocukların destekten çıkması ile birlikte destekten çıkan çocuğun payları destek, eş ve diğer çocuklara dağıtılacak, anne ve babaya verilmeyecektir. Böylece geriye kalan eş ve çocukların payları ile desteğin payı artacaktır. Bu pay esası Türk aile sistemine çok uygun düşmektedir.

Çünkü Türk aile sisteminde desteğin geliri aile bireyleri tarafından birlikte paylaşılmakta, aile bireyleri arttıkça gelirden alınacak pay düşmekte, aile bireyi azaldıkça da gelirden alınacak pay yükselmektedir.

Ana ve babadan birinin destekten çıkması ile payı diğerine aktarılmakta, ana ve baba ile çocukların tamamının destekten çıkması durumunda ise yine çocuksuz eş gibi desteğe 2 pay, eşe 2 pay esasına göre % 50 pay desteğe, % 50 pay eşe verilerek varsayımsal olarak gelir paylaştırılarak tazminat bu ilkelere göre hesaplanmaktadır.

İtiraz Hakem Heyetince hükme esas alınan aktüer raporunda, müteveffanın destek tazminatı hesabı yapılırken; sağ olan babaya pay ayrılmadığı görülmektedir. Murisin gelirinden babaya destek payı ayrılmadan yapılan hesaplama eksik ve hatalı olmuştur. O halde İtiraz Hakem Heyetince, bu husustaki Dairemiz uygulamasına da uygun şekilde; aktüer bilirkişiden ek rapor alınarak oluşacak sonuca göre (davalı lehine oluşacak usuli kazanılmış haklar dikkate alınarak) karar verilmesi gerekirken, destek paylarının hatalı belirlendiği rapordaki hesaplamanın kabulü doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

1- Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin tüm, davalı vekilinin temyiz itirazlarının REDDİNE,

2- Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile ... kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine,

Aşağıda dökümü yazılı 179.90 TL temyiz peşin harcının bozma harcına mahsubuna,