Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/4101 K.2024/1970

2-Groupama Sigorta A.Ş vekilleri Avukat ... vd, 3-... vekili Avukat ..., 4-... İnşaat Taahüt Nakliyat Sanayi ve Tic.Ltd.Şti. vekilleri Avukat ... vd.

DAVA TARİHİ : 01.02.2012

HÜKÜM/KARAR : Davanın kısmen kabulüne

Taraflar arasında görülen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekili, davalı ... İnşaat A.Ş. vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, 17.09.2011 tarihinde davacı idaresindeki aracın davalıların sürücüsü, işleteni ve trafik sigortacısı olduğu araç ile çarpışması sonucu trafik kazası meydana geldiğini, davacının kafa kemiği kırıldığını ve hayati tehlike geçirdiğini, bir kulağında tamamen işitme kaybı ve sinir zedelenmesi,

geçici görme kaybı ve değişik yaralanmalar oluştuğunu, iş gücü kaybına uğradığını, yolda çalışma olduğu ve davacı gidiş yönünde usulüne uygun herhangi bir trafik uyarı levhası konulmadığını, kaza dolayısıyla tazminat miktarının tespiti ile şimdilik 50.000,00 TL maddi tazminata kaza tarihi olan 17.09.2011 tarihinden itibaren yasal faizi ile (davalılardan sigorta şirketinin sigorta limiti ve faizden dava tarihi itibarı ile sorumlu olmakla) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline,

davacı için 150.000 TL manevi tazminata 17.09.2011 tarihinden itibaren yasal faizi ile davalılardan (sigorta şirketi manevi tazminattan muaf tutulmak sureti ile) müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. 24.08.2022 tarihli dilekçesiyle maddi tazminat talebini 226.982,34 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, poliçe hükümlerini tekrarla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, idare ile yüklenici arasında eser sözleşmesi olduğunu, eser sözleşmesi hükümlerine göre eser sahibi işin yapımı sırasında meydana gelen zararlardan şahsen sorumlu olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... İnş. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde, davalı tarafın sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 08.09.2015 tarihli ve 2012/37 Esas, 2015/442 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne, davalı ... aleyhine açılan davanın husumet nedeniyle usulden reddine, diğer davalılar açısından 43.184,84 TL tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen sigorta şirketi dışındakiler için 17.09.2011 tarihinden; sigorta şirketi için dava tarihinden itibaren ve poliçe limitleriyle sınırlı olmak üzere işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacıya verilmesine, davacı için 20.000 TL manevi tazminatın..., ... ve...inşaattan 17.09.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17.Hukuk Dairesinin 09.10.2018 tarih ve 2015/16565 Esas, 2018/8813 Karar sayılı ilamında; "...1982 T.C. Anayasası'nın 26. ve 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 27. maddesi uyarınca, taraflar dinlenmeden iddia ve savunmalarını beyan etmeleri için davet edilmeden hüküm verilemez.

Yine HMK'nın 280. maddesi hükmüne göre "bilirkişi, raporunu, varsa kendisine incelenmek üzere teslim edilen şeylerle birlikte bir dizi pusulasına bağlı olarak mahkemeye verir; verildiği tarih rapora yazılır ve duruşma gününden önce birer örneği taraflara tebliğ edilir." Bilirkişi rapor örneğinin taraflarca okunup değerlendirilebilmesi, varsa itirazlarını dile getirebilmeleri ya da belirsizlik gösteren hususlar hakkında açıklama yapılmasını temin amacıyla veya yeni bilirkişi incelemesini talep edebilmeleri için taraflara tebliğ edilmesi zorunluluğu öngörülmüştür.

Somut olayda, hükme esas alınan kusur, maluliyet ve hesap bilirkişi raporları mahkemece davalı Groupama Sigorta A.Ş'ye tebliğ edilmemiştir. Savunma yapma ve bilirkişi raporlarına itiraz etme veya beyanda bulunma hakkı verilmeden Anayasa ve HMK ile koruma altına alınan hukuki dinlenilme ve savunma hakkı kısıtlanarak davalı Groupoma Sigorta A.Ş. aleyhine hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

Bu nedenle mahkemece bilirkişi raporlarının davalı Groupoma Sigorta A.Ş.'ye tebliğinin yapılarak, davalı tarafça savunma yapılmasına ve raporların incelenmesine olanak sağlanması gerekirken raporlar tebliğ edilmeden aleyhine hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir." gerekçesiyle hükmün bozulmasına, bozma neden ve şekline göre davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekilinin sair, davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 19.02.2019 tarih ve 2018/521 Esas, 2019/54 Karar sayılı kararıyla, bozmaya uyularak davanın kısmen kabulüne, davalı ... aleyhine açılan davanın husumet nedeniyle usulden reddine, diğer davalılar açısından 43.184,84 TL tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen sigorta şirketi dışındakiler için 17.09.2011 tarihinden; sigorta şirketi için dava tarihinden itibaren ve poliçe limitleriyle sınırlı olmak üzere işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacıya verilmesine, davacı için 20.000,00 TL manevi tazminatın..., ... ve...İnşaattan 17.09.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17.Hukuk Dairesi 03.12.2020 tarih 2019/3346 Esas 2020/8090 Karar sayılı ilamında; davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek,

"Somut olayda, davacı taraf dava dilekçesinde; davacının kaza tarihinde aylık net gelirinin asgari ücretin üzerinde (1.000,00 TL) olduğunu beyanla; cismani zarar nedeniyle maddi tazminat isteminde bulunmuştur. Mahkemece alınan hesap raporu ile gelir asgari ücret olarak hesaplanmış olup mahkemece de hükme esas alınmıştır.

Mahkemece davacının geliri hususunda açıklama talep edilmesi üzerine davacı vekili, davacının büro hizmetleriyle ilgilendiği belirtilmiş, çalıştığı işkolu sendikaları belirtilerek sendikalardan sorulmasını talep etmiştir. Ekinde sunduğu SGK dökümüne göre ise. 2001-2002 yıllarında ve 2010-2011-2012 de çalışmasının bulunduğu görülmekle, çalıştığı işyeri ve gelirine ilişkin veri bulunmamaktadır.

Mahkemece yapılan araştırmada Sendika yazı cevaplarında; davacının iş tanımı, eğitimi vs bilinmediğinden cevap verilemediği de belirtilmiştir. Eksik inceleme ve araştırma ile hüküm verilemez.

Bu durumda mahkemece yapılacak iş; davacı tarafa davacının yaptığı iş ve eğitimi hususlarında açıklama yapmak üzere süre verilmesi, ardından SGK kayıtları, işyeri kayıtları ile gerektiği takdirde ilgili meslek kuruluşlarından kaza tarihi itibariyle net geliri sorularak belirlenmek suretiyle; tüm deliller birlikte değerlendirilerek davacının gelirinin tereddüte mahal bırakılmayacak şekilde ortaya konması ile ifade olunan biçimde saptanan geliri üzerinden, aksi takdirde asgari ücret tutarında gelir sağladığının kabulü ile karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

Davacı vekilince ... aleyhine açılan davada mahkemece; dosya kapsamında alınan kusur raporlarında ...'ne kusur izafe edilmediği gerekçesiyle davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmiştir. Oysa, dosya kapsamında alınan kusur raporu ile davalı yükleniciye kusur izafe edildiği gibi zarardan da sorumlu tutulduğu, davalı yüklenici ... İnş. Taah. Nak. San. ve Tic. Ltd.

Şti. aracılığı ile yapılan betonarmeli ve ızgaralı kanal yapımı çalışmasında davalı ...'nün yüklenici şirket üzerinde, nezaret, murakabe, kontrol ve denetim yetkisi bulunmakta olup taraflar arasındaki sözleşmede de iş sahibinin yükleniciyi denetleme ve kontrol yetkisi bulunduğunu gösteren hükümlerin bulunduğu gözetildiğinde; davalı ...'nün de diğer davalılarla birlikte hükmedilen tazminattan sorumlu tutulması gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; meydana gelen kazada davacının %35 oranında, davalı ...'nın %50 oranında, davalı ...nin %15 oranında kusurlu olduğu, ...nin davalı ... ile yaptığı sözleşme kapsamında yol çalışması yaptığı, davalı karayollarının davalı şirket üzerinde denetim ve kontrol yetkisinin bulunduğu, davacının maluliyet oranının %15,2 iyileşme süresinin 6 ay olduğu, davacının gelirinin asgari ücret seviyesinde olduğu, bozma ilamı sonrasında gerekli araştırmalar yapılarak aktüerya bilirkişiden rapor ve ek rapor alındığı,

bilirkişi tarafından TRH 2010 ve PMF Yaşam Tabloları kullanılarak seçenekli hesaplamalar yapıldığı, güncel Yargıtay kararlarında TRH 2010 Yaşam Formülünün kullanıldığı, bozma ilamından önce alınan bilirkişi raporlarında PMF Yaşam Tabloları kullanılarak hesaplama yapıldığı, davalılar tarafından hesaplama formülüne itirazda bulunulmadığı, davacının iyileşme süresi boyunca çalıştığı, bu nedenle geçici iş göremezlik tazminatının bulunmadığı, davacının talep edebileceği tazminat miktarının 226.982,34 TL olduğu, davalı ... şirketinin poliçe kapsamında teminat miktarının 200.000,00 TL olduğu,

davacı vekilinin dava değerinin arttırılması dilekçesi sunduğu, manevi tazminatın oluşa ve hakkaniyete uygun olarak takdir edildiği, davalıların müteselsil sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 226.982,34 TL tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen sigorta şirketi dışındakiler için 17.09.2011 tarihinden; sigorta şirketi için dava tarihinden itibaren ve poliçe limitleriyle sınırlı olmak üzere işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacıya verilmesine,

fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı için 20.000,00 TL manevi tazminatın ...,..., ... ve...inşaattan 17.09.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekili, davalı ... İnşaat A.Ş. vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; mahkeme tarafından ilk yapılan yargılamada alınan bilirkişi raporuna davacı tarafça itiraz edilmemiş olduğundan asgari ücret bakımından kazanılmış hak oluştuğunu, hükümde poliçe limiti olan 200.000,00 TL ile sorumlu olduğunun belirtilmemesinin yerinde olmadığını, vekalet ücreti, yargılama gideri ve harcın poliçe limitine oranlanarak hükmedilmemesinin yerinde olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı ... İnşaat A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; mahkeme tarafından ilk yapılan yargılamada alınan bilirkişi raporuna davacı tarafça itiraz edilmemiş olduğundan asgari ücret bakımından kazanılmış hak oluştuğunu, kusur izafesinin hakkaniyete uygun olmadığını, davacı sürücünün hızlı olduğunun tanık beyanları ile sabit olduğunu, kazanın iş sahasındaki çalışmalardan meydana geldiğine dair delil bulunmadığını, bu sebeple taraflarına husumet yöneltilemeyeceğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; kusur raporu ile davalı idarenin kusurunun olmadığının sabit olduğunu, taraflar arasında hizmet akdi bulunmadığını, taraflar arasındaki eser sözleşmesine göre eser sahibinin sorumlu olduğunu, mahkemece alınan bilirkişi raporu afaki olup denetimden uzak alacak miktarının hükme esas alınamayacağını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davaların sürücüsü, işleteni olduğu ve davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı sürücünün sürekli iş göremezlik tazminatı ile manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi delaletiyle mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 ve 56 ıncı maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçeler ile bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmamasına göre, davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekili, davalı ... İnşaat A.Ş. vekili ve davalı ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dairenin 09.10.2018 tarihli bozma ilamından sonra yürütülen yargılamada mahkemece alınan 12.08.2022 tarihli hesap raporunda TRH 2010 Yaşam Tablosu progresif rant yöntemine göre hesaplama yapılmış, davacı lehine 226.982,34 TL tazminat hesaplanmış ve benimsenmiştir.

Somut olayda; bozmadan önce hükme esas alınan hesap raporunda PMF tablosu progresif rant yöntemine göre hesaplama yapılmış, davacı taraf temyizi üzerine, bozma ilamında kullanılan hesap tablosu yönünden bozma nedeni yapılmadığı, bu sebeple PMF tablosunun kullanımı bakımından davalı taraf yararına kazanılmış hak oluştuğu, bozma sonrası TRH 2010 Yaşam Tablosuna göre hesaplama yapılması yerinde görülmemiş; bu haliyle davacının ilk kararı temyiz edip eldeki temyize konu kararı temyiz etmediği gözetilerek 12.08.2022 tarihli hesap raporundaki veriler esas alınarak PMF progresif rant yöntemine göre hesaplama yapılması gerekirken, kullanılan tablo bakımından usuli kazanılmış hakları ihlal edecek biçimde hesaplama yapılarak karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

3. 2918 sayılı KTK'nın 98 ve 99 maddeleri ile ZMSS Genel Şartlarının B.2. maddesi uyarınca, sigortacı yargılama giderleri ile avukatlık ücretini ödemekle yükümlü olup hükmolunan tazminat miktarı sigorta bedelini (limitini) geçerse sigortacının bu masraflardan sigorta bedelinin tazminata oranı dahilinde sorumlu olacağı hüküm altına alınmıştır. O halde hükmedilen tazminat poliçe limitini aşması halinde, davalı ... şirketinin harç, yargılama gideri ve avukatlık ücretinden, sigorta bedelinin (limitinin) hükmolunan tazminata oranı dahilinde sorumlu tutulması gerekirken diğer davalılar ile birlikte tamamından sorumlu tutulması doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekili, davalı ... İnşaat A.Ş. vekili ve davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekili, davalı ... İnşaat A.Ş. vekili ve davalı ... vekilinin ve (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Mahkeme Kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının davalılar Groupama Sigorta A.Ş. ve ... İnşaat A.Ş.ye iadesine,

Dosyanın Mahkemeye gönderilmesine,