Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/5310 K.2024/6247

Taraflar arasında görülen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; maddi tazminata ilişkin asıl ve birleşen davanın kabulüne, asıl davada manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalılar ... Ltd. Şti. ve ... Ltd Şti vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacılar ... ile ...'in oğlu, davacı ...'in de kardeşi olan desteğin, davalılardan ...ve ...'ın oğlu, 26.11.2000 doğumlu ...'ın sevk ve idaresindeki bisikletle seyir halindeyken, davalı ...'ın sevk ve idaresindeki çöp toplama kamyonu ile çarpışması sonucu davacıların desteğinin vefat ettiğini belirterek davacı anne ve baba için ayrı ayrı 40.000,00 TL,

davacı abla ... için 10.000,00 TL olmak üzere toplam 90.000,00 manevi tazminat ile anne ve baba için talebi arttırmak hakları saklı kalmak üzere ayrı ayrı 5.000,00 TL'den toplam 10.000,00 TL maddi destek tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş; ıslah dilekçesi ile davacı ... için talep ettikleri destek tazminatını 20.717,45 TL'ye, davacı ... için talep ettikleri destek tazminatını 27.368,97 TL'ye yükseltmişlerdir.

II. CEVAP

Davalılar ... Ltd. Şti. ve ... Ltd Şti vekili cevap dilekçesinde; görev itirazında bulunarak, meydana gelen kazanın iş kazası olmayıp trafik kazası olduğunu, bu nedenle davalı ...'ın işvereni sıfatı ile davalı olan ... Ltd. Şti açısından davanın husumet yönünden reddini talep ettiklerini, söz konusu kazada ... ve ... şirketlerinin kusuru bulunmadığını, bisikleti kullanan ...'ın asli kusurlu olduğunu ileri sürerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Davalı Güneş Sigorta vekili cevap dilekçesinde; kazaya karışan aracın davalı nezdinde zorunlu mali mesuliyet sigortası ile sigortalı olduğunu, sorumluluğun poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, davacıların başvuruları üzerine kendilerine 7.037,00 TL tutarında tazminatın ödeneceğini bildirdiklerini, davacıların meblağı yetersiz bulması sonucu dava açtıklarını, sigortalı araç sürücüsünün kazada kusuru bulunmadığını ileri sürerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu kaza nedeniyle davalı ...'ın Bursa 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 2012/203 Esas sayılı dosyası ile ceza aldığını, kazada müvekkillerinin oğlu olan ...'ın kusurunun bulunmadığını, asli kusurlu tarafın aslında davalı ... olduğunu, davacıların tüm taleplerini karşılamak zorunluluğu içinde bulunanların diğer davalılar olduğunu ileri sürerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Davalı ... davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEMENİN İLK KARARI

Mahkemenin 19/12/2014 tarih ve 2012/839 Esas -2014/1055 Karar sayılı kararı ile; davanın kısmen kabulü ile davacı ... yararına 20.717,45 TL, davacı ... yararına 27.368,97 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı Güneş Sigorta A.Ş. yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere olay tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte, diğer davalılar ..., ... Limited Şirketi, ...

Limited Şirketi, ... ve ...'dan olay tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte ve müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacılara ödenmesine, davacı ... yararına 30.000,00 TL, davacı ... yararına 30.000,00 TL ve davacı ... yararına 7.500,00 TL manevi tazminatın davalı Güneş Sigorta A.Ş dışındaki diğer davalılar ..., ... Limited Şirketi, ...

Limited Şirketi, ... ve ...'dan olay tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte ve müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Güneş Sigorta A.Ş. vekili ile davalılar ... Ltd. Şti. ve ... Ltd Şti vekili temyiz isteminde bulunmuş.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 02.05.2019 tarih ve 2016/17230 Esas- 2019/5388 Karar sayılı kararı ile temyize gelen davalıların diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek, mahkemece, bilirkişi tarafından belirlenen zarar miktarı üzerinden %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılıp yapılmayacağı tartışılarak tazminatın belirlenmesi gerektiği, sigorta şirketi açısından temerrüt tarihi belirlenerek buna göre faize hükmedilmesi gerektiği belirtilerek hükmün bu yönlerden davalı Güneş Sigorta A.Ş. yararına bozulmasına, maddi tazminat talebi hakkında yargılama giderinden davalılar ...

Şirketi ile ... Ltd Şti yanında davalı ... şirketinin de sorumlu tutulması gerektiği belirtilerek hükmün bu yönlerden davalılar ... Şirketi ile ... Ltd Şti yararına bozulmasına karar verilmiştir.

2. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada alınan hesap raporları doğrultusunda davacılar tarafından Bursa 13 Aile Mahkemesinin 2021/399 E. Sayılı dosyası ile ek dava açılarak davacı ... için 80.362,37 TL, davacı ... için 118.322,52 TL maddi tazminat talep edilmiş, Bursa 7 Aile Mahkemesinin 2022/244 E. Sayılı dosyası ile ek dava açılarak davacı ... için 63.005,28 TL, davacı ... için 127.120,68 TL maddi tazminat talep edilmiş ve talep doğrultusunda söz konusu dosyaların asıl dosya ile birleştirilmesine karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, destekten yoksun kalma tazminatı istemi yönünden asıl dava ve birleşen davaların ayrı ayrı kabulü ile davacı ... için 164.085,10 TL, davacı ... için 272.818,17 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı Güneş Sigorta A.Ş. yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere temerrüt tarihi olan 12.07.2012 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte diğer davalılar...

İnşaat Taahhüt Nakliye Peyzaj Temizlik Asfalt Taşocağı İşl. San. Tic. A.Ş., ... Temizlik İnş. Taah. Nakliye Peyzaj Petrol Danışmanlık Hizmetleri San. Ltd.

Şti., ... ve ..., ...'dan ise olay tarihi 16.04.2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacı birleşen dosya davacılarına verilmesine, manevi tazminat istemi yönünden asıl davanın kısmen kabulü ile davacı ... yararına 30.000,00 TL, davacı ... yararına 30.000,00 TL ve davacı ... yararına 7.500,00 TL manevi tazminatın diğer davalılar diğer davalılar ... İnşaat Taahhüt Nakliye Peyzaj Temizlik Asfalt Taşocağı İşl. San. Tic. A.Ş., ...

Temizlik İnş. Taah. Nakliye Peyzaj Petrol Danışmanlık Hizmetleri San. Ltd. Şti., ... ve ..., ...'dan olay tarihi 16.04.2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacı birleşen dosya davacılarına verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ... Ltd. Şti. ile ... Ltd Şti vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar ... Ltd. Şti. ve ... Ltd Şti vekili temyiz dilekçesinde; kazanın trafik kazası olduğunu, diğer davalı ...'ın davalı ... şirketi çalışanı olduğunu, iş kazası olmadığından ... şirketi yönünden davanın husumet nedeniyle reddedilmesi gerektiğini, bilirkişi raporlarında bisikleti kullanan ...' ın asli kusurlu olarak gösterildiğini, müteveffa yolcunun ise yolcu taşımaya uygun olmayan bisiklet üzerinde kurallara aykırı ve kendi can güvenliği açısından da tehlikeli biçimde yolculuk yaptığından müterafik kusurlu olduğunu, hesap raporunun hatalı olduğunu, yetiştirme giderinin 25 yaşına hesaplanması gerektiğini, manevi tazminat miktarlarının yüksek olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyetine ve kapsamına göre uyuşmazlık; çift taraflı trafik kazası sonucu yolcunun vefatı nedeniyle her iki aracın sorumlularından destekten yoksun kalma tazminatı ile maddi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ncı (olay tarihinde yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 45 ve 47 nci) maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, daha önce temyize konu edilip bozma kapsamı dışında bırakıldığı için kesinleşen yönlerin yeniden incelenmesinin mümkün olmamasına göre davalılar ... Ltd. Şti. ile ... Ltd Şti vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir .

2.A- Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir. (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2006 tarihli, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı Kararı)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

Somut olayda mahkemece verilen ilk hüküm davalı Güneş Sigorta A.Ş. vekili ile davalılar ... Ltd. Şti. ve ... Ltd Şti vekili tarafından temyiz edilmiş olup, hüküm temyiz eden davalılar yararına bozulmuştur.

Mahkemece bozma ilamına uyularak karar verilmiş ise de , bozmanın gereği yerine getirilmemiş olup hükmün temyiz etmeyen davacılar için kesinleştiği dikkate alınmadan bozma ilamı sonrasında alınan hesap raporları doğrultusunda davacılar tarafından açılan ek davalar da kabul edilerek eksik incelemeyle karar verilmiştir.

Bu durumda mahkemece, bozma ilamının gereği yerine getirilerek ve 2012/839-2014/1055 sayılı ilk hükmün davalılar Güneş Sigorta A.Ş., ... Ltd. Şti. ve ... Ltd Şti yararına bozulduğu da dikkate alınarak, sadece asıl dava yönünden değerlendirme yapılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B- Mahkemece verilen ilk hükmün manevi tazminat yönünden bozulmadığı ve bu suretle kesinleştiği dikkate alındığında mahkemece, manevi tazminat yönünden karar kesinleştiğinden yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken hatalı olarak tekrar manevi tazminata hükmedilmesi de hatalı olup hükmün bu yönden de bozulmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalılar ... Ltd. Şti. ile ... Ltd Şti vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalılar ... Ltd. Şti. ile ... Ltd Şti vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA,