Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/6012 K.2023/10021

Diğer Davalı Yönünden Davanın Kısmen Kabulü

Taraflar arasındaki trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle maddi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davalı ...Ş yönünden davanın reddine, davalı ... yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacılar vekili ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde. 26.08.2013 tarihinde davalı ... şirketine trafik sigortalı 73 SH 347 plakalı aracın, davacıların murisi ...'nin kullandığı trafik sigortası bulunmayan motosiklete çarpması sonucu desteğin vefat ettiğini, davacıların destekten yoksun kaldıklarını,

gelenek ve görenekler ile dinsel zorunluluklara göre cenaze ve defin masrafı taleplerinin olduğunu belirterek açılan belirsiz alacak davasında fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL destekten yoksun kalma ve 1.000,00 TL cenaze ve defin giderleri için olmak üzere toplam 2.000,00 TL maddi tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan ortaklaşa ve zincirleme olarak tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, 02.03.2015 tarihli ıslah dilekçesi ile dava değerini bilirkişi raporu doğrultusunda destekten yoksun kalma tazminatı yönünden toplam 114.613,19 TL,

cenaze ve defin giderleri yönünden 5.422,50 TL olmak üzere 120.035,69 TL'ye yükselttiklerini, bu meblağın 118.680,06 TL'sinin Güvence Hesabından, 1.355,63 TL'sinin HDI sigortadan tahsilini talep ettiklerini belirtmiştir.

II. CEVAP

Davalı ...Ş vekili cevap dilekçesinde; davadan önce davacıya 17.01.2014 tarihinde 38.104,00 TL ödendiğini, sorumluluklarının kalmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacılar desteğinin kullandığı plakasız motosikletin trafik poliçesi yaptırmak zorunda olmayan bir araç olduğunun tespiti halinde davanın esastan reddi gerektiğini, motosikletin 50 cc altında hacme sahip bir motorlu araç olduğunun tespiti halinde kurumun sorumluluğuna gidilemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 27.04.2015 tarihli ve 2014/570 Esas, 2015/270 Karar sayılı kararı ile kazanın meydana gelmesinde davacılar desteğinin %75 ve karşı araç sürücüsünün %25 oranında kusurlu olduğu, davanın açılmasından önce davalı ...Ş tarafından davacıya ödeme yapıldığı dikkate alınarak sorumluluğunun kalmadığı belirtilerek davalı ...Ş.'ye karşı açılan davanın reddine, davalı ... Hesabına karşı açılan davanın kabulü ile davacı ... için 78.315,87 TL, davacı ... için 36.297,32 TL destekten yoksun kalma tazminatına dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalı ... Hesabından alınarak davacılara verilmesine, 4.066,87 TL defin ve cenaze masraflarına dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalı ... Hesabından alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 03.02.2020 tarihli ve 2019/1078 Esas, 2020/366 Karar sayılı ilamıyla; "...kaza tespit tutanağında tescilsiz Küba marka motosiklet olduğu belirtilen desteğin kullandığı araç hakkında araştırma yapılması, aracın marka, model ve diğer bilgilerinin tespit edilmesi,

ardından aracın trafik sigortası yaptırması zorunlu araçlardan olup olmadığı ve zorunlu trafik sigortasının bulunup bulunmadığı araştırıldıktan sonra Güvence Hesabının sorumluluğunun değerlendirilip sonucuna göre karar verilmesi” gereğine değinilmiş ve bozma nedenine göre davacıların tüm ve davalı ... vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir." gerekçesiyle hükmün bozulmasına ve bozma nedenine göre davacıların tüm ve davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 02.02.2021 tarihli ve 2020/320 Esas, 2021/79 Karar sayılı kararı ile; bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, kazaya karışan motosikletin silindir kapasitesinin 50 cc'nin üzerinde olduğu, trafik sigortası yaptırması zorunlu araçlardan olup zorunlu trafik sigortası bulunmadığı gerekçesiyle davalı ...Ş yönünden açılan davanın reddine, davalı ... yönünden davanın kabulü ile davacı ... için 78.315,87 TL ve davacı ... için 36.297,32 TL destekten yoksun kalma tazminatının 27.01.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... Hesabından tahsiline, 4.066,87 TL defin ve cenaze masraflarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... Hesabından tahsiline karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 13.12.2021 tarihli ve 2021/16492 Esas, 2021/10222 Karar sayılı ilamıyla; özellikle bozulmasına karar verilen ilk hükmün verilmesinden kısa bir süre sonra davacı eşin yeniden evlenmiş olması gözetildiğinde davacılar vekilinin karara en yakın bilinen verilere göre yeniden hesaplama yapılmasına yönelik temyiz itirazının yerinde olmamasına göre davacıların tüm, davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek "...ölenden eş sıfatıyla destek alan kişinin yeniden evlenmesi halinde, evlenen eşin,

desteğinden yararlandığı kişinin yardımından yoksun kaldığından bahsedilemeyeceği ve desteği olan (eski) eşinden dolayı destek tazminatına hak kazanamayacağı açıktır. Somut olaya bakıldığında; davacı eşin dava devam ederken (04.05.2015 tarihinde) yeniden evlenmiş olduğu, mahkemenin hükme esas aldığı hesap raporunda ise, davacı eş yönünden desteğin muhtemel bakiye ömür süresinin tamamı için tazminat hesabı yapıldığı anlaşılmaktadır.

Oysa, destekten yoksun kalma tazminatının yukarıda ifade edilen amaç ve kapsamı karşısında; somut gerçeğin bulunduğu durumda varsayımlara dayalı hesaplama yapılamayacağı; destek alacaklısı olan davacının ancak eşinin ölüm tarihi ile kendisinin yeniden evlendiği tarih aralığı için tazminata hak kazanabileceği gözetilip hesaplama yapılmalıdır.

Buna göre mahkemece, davacı eş ... için, davaya konu kaza tarihi ile davacının yeniden evlendiği tarih arasındaki süre için tazminatın hesaplanması hususlarında, daha önce rapor düzenleyen bilirkişiden (hükme esas alınan rapordaki veriler kullanılarak) ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli bir ek rapor alınıp, oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır" gerekçesiyle davalı ... vekilinin temyiz itirazının kabulü ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyulan bozma ilamı gereğince davacı eş ...'ın evlendiği tarih itibariyle 5.390,07 TL tazminatın hesaplandığı belirlenerek davalı ...Ş yönünden açılan davanın reddine, davalı ... Hesabına karşı açılan davanın kısmen kabulü ile davacı ... için 5.390,07 TL ve davacı ... için 36.297,32 TL destekten yoksun kalma tazminatının dava tarihi olan 27.01.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... Hesabından alınarak davacılara verilmesine, 4.066,87 TL defin ve cenaze masrafının dava tarihi olan 27.01.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... Hesabından alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; davacı ... için güncel asgari ücret üzerinden yeniden hesap yapılması gerektiğini, davalı ...Ş nezdinde trafik sigortalı araç sürücüsü %25 kusurlu olup, davacı ...'nın %25 oranındaki kusura göre güncel asgari ücret üzerinden zararı belirlenmeden davalı ...Ş yönünden davanın reddine karar verilmesinin yerinde olmadığını, her bir davacı için ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesini, davalı ... lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; davacılar desteğinin kullandığı aracın tescilsiz olduğunu, kusur incelemesi yapılmadan ceza yargılamasında alınan raporla yetinildiğini, kazada davacılar desteğinin kusurlu olduğunu, alacaklı ve borçlu sıfatlarının birleştiğini, davacılar desteğine ayrıca koruyucu tertibat kullanmaması nedeniyle müterafik kusur izafe edilmesi gerektiğini, davacı ... için destek süresinin fazla hesaplandığını, yaşadığı yer nazara alındığında küçük yaşta evlenmenin yaygın olduğunu, defin ve cenaze masrafından müvekkili kurumun sorumlu olmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; 26.08.2013 tarihinde davalı ...Ş tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMMS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın, davacılar desteğinin sürücüsü olduğu ve trafik sigortası bulunmayan motosikletle karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların destekten yoksun kalma tazminatı ile cenaze ve defin gideri talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesi atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 88, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi, ... Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, davacı eş için kaza tarihi ile davacının yeniden evlendiği tarih arasındaki süre için bozmada işaret edilen kök rapordaki veriler kullanılarak tazminatın belirlendiği, bozmanın davacı eş ... yönünden olup davacı ... yönünden verilen önceki hükmün kesinleşmiş olduğu, davalı ...Ş yönünden verilen red kararına karşı davacıların önceki temyizlerinde bir itirazda bulunmadığı,

hem ilk hem de ikinci kararda davacılar lehine tek vekalet ücretine hükmedilmesine karşın davacılar tarafından bu hususun temyize konu edilmediği ve davalı taraf yararına usuli kazanılmış hak oluştuğu dikkate alındığında bu yöne ilişkin temyiz itirazının yerinde olmadığı, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla;

davacılar vekili ile davalı ... vekilinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacılar vekili ile davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harçlarının temyiz eden davacılara ve davalı ... Hesabına yükletilmesine,