Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/6683 K.2023/10755

Taraflar arasında sigorta tahkim yargılaması sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyetince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; itirazın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 30.06.2010 tarihinde davacının eşinin kullandığı aracın tek taraflı trafik kazası yapması sonucu davacının eşinin vefat ettiğini, davacının bu kaza neticesi desteğini yitirdiğini, sigorta şirketine başvurduklarını ancak zararın karşılanmadığını iddia ederek, oluşan zararlarının tazmini için fazlaya ilişkin haklarını saklı kalmak kaydıyla 5.000,00 TL maddi tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, 13.06.2018 tarihinde destekten yoksun kalma tazminatı talebini 100.430,00 TL' ye artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müteveffanın davaya konu sigortalı aracın sürücüsü ve işleteni olduğundan taleplerin Karayolları Trafik Kanunu ve Genel Şartlar gereği teminat dışında olduğunu, destek şahsının kusuruna denk gelen destek tazminatı taleplerinin poliçe kapsamında olmadığını, sürücünün alkollü ve ehliyetsiz olup olmadığının tespit edilmesi gerektiğini, kusur oranının tespiti bakımından ATK'ya inceleme yaptırılması gerektiğini, hesabın gelirin asgari ücret olduğunun kabulü ile ve TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz ile yapılması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kabulüne, 100.430,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının 23.01.2018 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar vermiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; müteveffa davaya konu sigortalı aracın işleteni ve aynı zamanda sürücüsü olduğundan başvuranın taleplerinin KTK ve Genel Şartlar gereği teminat dışı olduğunu, güncel Yargıtay kararlarının bu yönde olduğunu, müteveffa kusurlu sürücü yakınlarının üçüncü kişi olarak kabulünün mümkün olmadığını, kişinin kendi kusurundan yararlanamayacağını, başvuran lehine beşte bir oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek karara itiraz etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin 09.10.2018 tarih ve 2018/İHK-8539 sayılı kararı ile "Yargıtay'ın son görüş ve kararları uyarınca, desteğin ölümü sebebiyle meydana gelen zararın yansıma yoluyla destek görenleri etkilediği kabul ediliyorsa, desteğin kusurlu davranışlarının da aynı şekilde destek görenlere yansıyacağının kabul edilmesi gerektiği görüşü ağırlık kazanmış olmakla, desteğin kusuruna isabet eden kısım yönünden ZMMS poliçesi sorumluluğu doğmayacağından ve kazada sürücü konumundaki Dursun Ali TÜYLÜ, % 100 kusuru ile kazaya sebebiyet verdiğinden başvurunun reddi gerekirken, kabulüne karar verilmesinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır." gerekçesi ile davalının itirazlarının kabulüne, Uyuşmazlık Hakem Heyeti Kararının kaldırılmasına ve başvurunun reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İtiraz Hakem Heyeti kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairemizin 24.02.2022 tarihli 2021/10625 E., 2022/3308 K. Sayılı ilamı ile davacının temyiz itirazlarının kabulü ile, "...Somut olayda; desteğin sürücüsü olduğu araç ile seyri sırasında 30.06.2010 tarihinde meydana gelen tek taraflı kaza sonucu vefat ettiği; poliçenin düzenlenme tarihinin ise 25.02.2010 tarihi olduğu görülmektedir.

Davacı eş tek taraflı kazada hayatını kaybeden ve tam kusurlu olan sürücü desteğin kendi zorunlu mali mesuliyet sigortasından destekten yoksun kalma tazminatı talebinde bulunmuşlardır.

Davalı ... tarafından düzenlenen poliçenin teminat başlangıç ve bitiş tarihleri 25.02.2010 -25.02.2011 tarihleri olup, davalı ... şirketinin sorumluluğunun kapsamı ise 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası Genel Şartları'na göre değil, 12.08.2003 tarihli ve 25197 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'na göre belirlenecektir.

01.06.2015 tarihli yeni ZMSS Genel Şartları'nın yürürlüğünden önce meydana gelen trafik kazalarındaki ölümler bakımından, HGK'nın 15.6.2011 gün ve 2011/17-142 Esas-411 Karar, HGK'nın 22.2.2012 gün 2011/17-787 Esas- 2012/92 Karar, HGK'nın 16/1/2013 gün ve 2012/17-1491 Esas- 2013/74 Karar sayılı ilamlarında vurgulandığı üzere, davacının talebinin ve iddia ettiği zararın ölenin mirasçısı sıfatına değil, destekten yoksun kalan üçüncü kişi sıfatına dayandığı;

davacının ölenin mirasçısı sıfatına dayanmayan ve doğrudan kendisi üzerinde doğan destekten yoksunluk zararının oluşumundaki desteğin kusurunun davacıya yansıtılamayacağı ilkeleri gözetilmelidir.

Bu sebeplerle; desteğin davaya konu tek taraflı trafik kazasındaki kusurunun davacının talep ettiği destekten yoksun kalma tazminatına etki etmeyeceği de dikkate alınarak, davalının tazminattan sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken, zararın teminat dışı olduğu kabulüne dayanan kararın bozulması gerekmiştir." gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararı ile bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada "...Başvuru konusu kazanın tek taraflı olarak ve sigortalı araç sürücüsünün tam kusuru ile meydana geldiği anlaşılmıştır.

Yargıtay bozma kararında belirtildiği üzere, davacının destekten yoksun kalma zararının trafik sigortası eski genel şartlar ve HGK kararları uyarınca sigorta teminat kapsamında kaldığı gözetilerek davalının bu yöndeki itirazının reddine karar vermek gerekmiştir...Karar tarihindeki AAÜT de dikkate alınarak,

Başvuran taraf için maktu ücretin altında kalmamak üzere hükmedilecek vekalet ücretinin 1/5 oranında uygulanması gerekmekte olup, kararın bu yönden düzeltilmesine mevcut tarifede belirlenen 9.200,00 TL maktu ücretin davalıdan almıp başvurana verilmesine karar verilmiştir." gerekçesiyle davalının itirazlarının kısmen kabulüne, Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının vekalet ücreti yönünden düzeltilmesine; kararın sonuç kısmında vekalet ücretine ilişkin hüküm çıkarılarak yerine, “Başvuran vekille temsil edildiğinden, AAÜT gereği hesaplanan 9.200,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp başvurana verilmesine” ibaresinin yazılmasına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; destek şahsının kendi kusuruna denk gelen tazminat taleplerinin trafik sigortası teminatı dışında olduğunu, 01.06.2015 tarihli Genel Şartların uygulanması gerektiğini, Anayasa Mahkemesinin 17.07.2020 tarihli kararı ile iptal edilen maddelerin iş bu uyuşmazlık yönünden dikkate alınamayacağını belirterek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı tek taraflı trafik kazası sonucu vefat eden sürücünün eşinin destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1- Dava, trafik kazası sonucu oluşan ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

6100 sayılı HMK’nun 297 nci maddesinin 2 nci fıkrasında, “Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.” şeklinde düzenleme yer almaktadır. Başka bir anlatımla, tesis edilen hüküm, infazı kabil ve uygulanabilir olmalıdır. Söz konusu düzenleme kamu düzenine ilişkindir.

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30/12 nci maddesi ve Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16 ve 16/A maddeleri ile uyuşmazlık dosyalarının öncelikle sigorta hakemleri tarafından çözülerek karara bağlanması, sigorta hakemlerinin verdiği kararlara karşı kararın bildiriminden itibaren 10 gün içinde itiraz olanağı tanınması, itiraz halinde ise üç kişilik İtiraz Hakem Heyetinin esas incelemeyi yapması ve sigorta hakemlerince verilen kararı yerinde görmezse kaldırarak yeni karar vermesi düzenlenmiştir.

İtiraz üzerine verilen kararların ise temyize tabi olduğu belirtilmiştir. Taraf itirazlarını yerinde bulan İtiraz Hakem Heyeti, hakem kararını kaldırarak yeniden hüküm kurabilmekte ve İtiraz Hakem Heyeti kararı, ilk hakem kararının yerini almakta olup, temyize konu edilecek karar ise itiraz sonrası verilen İtiraz Hakem Heyeti kararıdır.

Bozma uyarınca İtiraz Hakem Heyetince bozma kararına uygun olarak esas hakkında uyuşmazlığı sona erdirecek, infaza elverişli bir karar verilmesi gerekir.

Somut olayda; Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına karşı davalı tarafça yapılan itirazlar, İtiraz Hakem Heyeti kararı ile kabul edilmiş, karar kaldırılmış ve davanın reddine karar verilmiştir. İtiraz Hakem Heyetince verilen bu karar ise Dairemizce bozulmuştur. Bozma ilamından sonra İtiraz Hakem Heyeti tarafından bozma kararı doğrultusunda uyuşmazlığı sona erdirecek ve infaza elverişli yeni bir hüküm oluşturulması gerekirken, sigorta şirketinin vekalet ücretine ilişkin itirazının kabulüne, diğer itirazların reddine şeklinde karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmamış, hükmün açıklanan bu nedenle bozulması gerekmiştir.

2- Bozma ilamının sebep ve şekline göre davalı vekilinin temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davalıya iadesine,