Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/7752 K.2024/6678

davalılardan ... ve Banvit Bandırma Vitaminli Yem Sanayi A.Ş. yönünden davanın kısmen kabulü

Taraflar arasında görülen trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davalılardan Ada Ekspres İnş. Pet.İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve davalı ...Ş. yönünden davanın reddine, davalılardan ... ve Banvit Bandırma Vitaminli Yem Sanayi A.Ş. yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... Sanayi A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde,14.04.2007 tarihinde davalılardan ... ...'in sevk ve idaresindeki kamyonun, direksiyon hakimiyetini kaybederek devrilip sürüklenmeye başlaması sonucu karşı şeride geçerek davacıların desteği ...'nun kullandığı, davalı ... şirketi nezdinde ZMMS poliçesi ile sigortalı bulunan tırla çarpışması ile meydana gelen trafik kazasında, davacılardan ...’nun eşi, diğer davacıların babaları olan ...’nun vefat ettiğini, ...'nun davalılardan Ada Ekspres Ltd.

Şti.'de çalışmakta olduğunu, yine davalılardan ... ...'in kullandığı aracın davalılardan Banvit Bandırma Vitaminli Yem Sanayi A.Ş. tarafından işletildiğini, davacıların müteveffanın desteğinden yoksun kaldıklarını belirterek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak her bir davacı yönünden 1.000,00 TL olmak üzere 6.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının ve 2.500,00 TL cenaze giderinin, davacı eş ... için 25.000,00 TL, diğer davacıların her biri için ayrı ayrı 15.000,00 TL olmak üzere toplam 115.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş.

27.05.2015 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat talebini davacılardan ... yönünden 73.390,66 TL olarak artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; sorumluluklarının poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, manevi tazminatın poliçe teminatı kapsamı dışında olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Sanayi A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; kazaya karışan davalı ...’in kullandığı araç ile davalı şirketin hukuki ve fiili bir bağının bulunmadığını, davalı ... ...'in kendi nam ve hesabına taşımacılık işi yaptığını, sadece davalı şirkete ait malları kendi nam ve hesabına taşıması nedeniyle davalının işleten sıfatının olamayacağını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... İnş. Pet.İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davacıların desteğinin işvereni olduklarını, meydana gelen trafik kazasında desteğin kusurunun olmadığını, bu nedenle davalı şirketin sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ..., davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 22.03.2016 tarihli ve 2010/406 Esas, 2016/112 Karar sayılı kararıyla; benimsenen bilirkişi raporuna göre davalılardan Banvit A.Ş. hakkındaki davanın husumet yokluğundan reddine, davalılardan Ada Ekspres Ltd.

Şti. ve Yapı Kredi Sigorta A.Ş. hakkındaki davanın reddine, davalılardan ... ... hakkındaki davanın kısmen kabulü ile davacılardan ... için 72.315,66 TL destekten yoksun kalma, 425,00 TL cenaze gideri olmak üzere toplam 73.390,66 TL maddi, 20.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan ... ...'den alınarak adı geçen davacıya ödenmesine,

davacılardan ... için 4.000,00 TL manevi, davacılardan ... için 4.000,00 TL manevi, davacılardan ... için 4.000,00 TL manevi, davacılardan ... için 4.000,00 TL manevi, davacılardan ... için 4.000,00 TL manevi ve davacılardan ... için 4.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan ... ... alınarak adı geçen davacılara ödenmesine, davacıların fazlaya ilişkin istemlerinin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 11.11.2019 tarihli ve 2017/2828 Esas, 2019/10433 Karar sayılı ilamı ile kazanın meydana gelmesinde davacıların desteğinin kusurunun bulunmaması nedeniyle davalı ... Ekpres Ltd.

Şti. ve Yapı Kredi Sigorta A.Ş. hakkındaki davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı da gözetilerek davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilmesinden sonra, "...Somut olayda,kaza tarihi 14.04.2007 olup, kazaya karışan, davalı ... ...’in kullandığı 20 AL 946 plakalı araç trafik kayıtlarında ... ... adına kayıtlıdır. Aracın üzerinde davalı ... şirketine ait logo ve resimlerin bulunduğu hususunda uyuşmazlık yoktur.

Nitekim kaza sonrası tutulan Olay Yeri Tespit Tutanağında ... ... kullanımındaki aracın Banvit Piliç’e ait tavuk kamyonu olduğu belirtilmiş olup dosya içerisinde 13.04.2007 tarihli Banvit Piliç’e ait sevk irsaliyesinin bulunduğu görülmüştür. Davalı ...

A.Ş. tarafından; şirket arşivinin 08.09.2009-09.09.2009 tarihinde meydana gelen sel felaketi nedeniyle zayii olduğu, bu sebeple 14.04.2007 tarihinde şirketlerinde çalışıp çalışmadığı ve yazılı bir taşıma sözleşmesi olup olmadığının tespit edilemediği, mahkemece kendilerine zayii belgesi verildiği bildirilmiş, ancak dosyaya zayii belgesi sunulmamıştır.

O halde mahkemece yapılacak iş; yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler de göz önünde bulundurularak, öncelikle zayii belgesinin dosyaya kazandırılarak, davalı ... A.Ş. ile davalı ... ... arasında, ne tür bir sözleşme olduğu ekonomik yararlanma olup olmadığı, varsa sözleşmenin maliye ve vergi dairelerine bildirilip bildirilmediği, davalı ... A.Ş. tarafından davalı ...’e düzenli ödeme yapılıp yapılmadığı hususlarının araştırılarak, davalı ...

A.Ş.’nin ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle davalı ... San. A.Ş'nin işletenlik sıfatının bulunup bulunmadığı hususları tartışılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir..." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bozmaya uyan Mahkemece verilen 11.02.2021 tarihli ve 2020/68 Esas, 2021/35 sayılı kararıyla; iddia, savunma, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre davalılardan Banvit A.Ş. hakkındaki davanın husumet yokluğundan reddine, davalılardan Ada Ekspres Ltd.

Şti. ve Yapı Kredi Sigorta A.Ş. hakkındaki davanın reddine, davalılardan ... hakkındaki davanın kısmen kabulü ile davacılardan ... için 72.315,66 TL destekten yoksun kalma tazminatı, 425,00 TL cenaze gideri olmak üzere toplam 73.390,66 TL maddi, 20.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan ... ...'den alınarak adı geçen davacıya ödenmesine,

davacılardan ... için 4.000,00 TL manevi, davacılardan ... için 4.000,00 TL manevi, davacılardan ... için 4.000,00 TL manevi, davacılardan ... için 4.000,00 TL manevi, davacılardan ... için 4.000,00 TL, davacılardan ... için 4.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan ...'den alınarak adı geçen davacılara ödenmesine, davacıların fazlaya ilişkin istemlerinin reddine karar verilmiş; bu karara karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

C. İkinci Bozma Kararı

Dairenin 13.06.2022 tarihli ve 2021/23067 Esas, 2022/8646 Karar sayılı ilamıyla; davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek "...Somut olayda,kaza tarihi 14.04.2007 olup, kazaya karışan, davalı ...’in kullandığı 20 AL 946 plakalı araç trafik kayıtlarında ... adına kayıtlıdır. Aracın üzerinde davalı ... şirketine ait logo ve resimlerin bulunduğu hususunda uyuşmazlık yoktur.

Nitekim kaza sonrası tutulan Olay Yeri Tespit Tutanağında ... kullanımındaki aracın Banvit Piliç’e ait tavuk kamyonu olduğu belirtilmiş olup dosya içerisinde 13.04.2007 tarihli Banvit Piliç’e ait sevk irsaliyesinin bulunduğu görülmüştür. Yine bozma kararı sonrası dosyaya sunulan teslim tesellüm belgesinde. Alaettin tarafından kullanılan araç ve içerisindeki ürünlerin Banvit sorumlusu olarak teslim tesellüm belgesini imzalayan Metin Esenkal’a teslim edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda mahkemece; davalılardan Banvit AŞ’nin, davalı ... tarafından kullanılan 20 AL 946 plakalı aracın KTK 85. maddesi uyarınca işleteni olduğu kabul edilerek, hükmedilen tazminattan davalı ... ile birlikte müşterek ve müteselsil olarak sorumlu tutulması gerekirken yazılı olduğu şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir..." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma ilamına uyularak davalılardan Ada Ekspres Ltd. Şti. ile davalı ...Ş. hakkındaki davanın, bu şirketlerin işleteni ve zorunlu trafik sigortacısı oldukları aracın sürücüsünün kusursuz olması nedeniyle sorumlulukları bulunmadığından reddine, davalılardan ... ...'in meydana gelen kazada tam kusurlu olduğu, diğer davalı ...

Sanayi A.Ş.'nin de araç işleteni sıfatını haiz olduğunun anlaşılması nedeniyle oluşan zarardan müştereken müteselsilen sorumlu oldukları gerekçesiyle davalılardan Ada Ekspres Ltd.

Şti. ve Yapı Kredi Sigorta A.Ş. hakkındaki davanın reddine, davalılardan ... ... ve Banvit Bandırma Vitaminli Yem Sanayi A.Ş. hakkındaki davanın kısmen kabulü ile davacılardan ... için 72.315,66 TL destekten yoksun kalma, 425,00 TL cenaze gideri olmak üzere toplam 73.390,66 TL maddi, 20.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan ... ...'den ve Banvit Bandırma Vitaminli Yem Sanayi A.Ş.'den müştereken ve mütelsilen alınarak adı geçen davacıya ödenmesine,

davacılardan ... için 4.000,00 TL manevi, davacılardan ... için 4.000,00 TL manevi, davacılardan ... içinm 4.000,00 TL manevi, davacılardan ... için 4.000,00 TL manevi, davacılardan ... için 4.000,00 TL manevi ve davacılardan ... için 4.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan ... ... ve Banvit Bandırma Vitaminli Yem Sanayi A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen alınarak adı geçen davacılara ödenmesine, davacıların fazlaya ilişkin istemlerinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Sanayi A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Sanayi A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; kazaya karışan davalı ...’in kullandığı araç ile davalı şirketin hukuki ve fiili bir bağının bulunmadığını, davalı ... ...'in kendi nam ve hesabına taşımacılık işi yaptığını, davalı şirketin işleten sıfatını haiz olmadığını belirtmiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalıların sürücüsü ve işleteni olduğu aracın karıştığı çift taraflı trafik kazası sonucu karşı araç sürücüsünün ölmesi nedeniyle ölen sürücünün eş ve çocuklarının destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 41, 45 ve 47 nci maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri.

3. Değerlendirme Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı ... Sanayi A.Ş. vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalı ... Sanayi A.Ş.'ye yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,