Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/7780 K.2023/11699

Taraflar arasında görülen tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda, İlk Derece Mahkemesi tarafından davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararına karşı, davacılar vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeninden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, davacı vekilinin temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; 31.07.2005 kaza tarihinde davacı ...'ın sürücüsü, ile ...'ın ise içinde yolcu olarak bulunduğu araç ile davalıların sürücüsü, maliki ve ZMMS sigortacısı olduğu aracın çarpışması sonucu meydana gelen kazada davacıların yaralandığını, davacı ... 'ın ise malul kaldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacı ... için 22.500,00 TL maddi , 19.000,00 TL manevi, için 20.000,00 TL maddi 40.000,00 TL manevi, Tülay için 11.000,00 TL maddi 7.500,00 TL manevi tazminat talebinde bulunmuş; 22.10.2015 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini davacı ... için 101.513.00 TL'ye artırmış, için 10.713.00 TL, Tülay için 6.713,00 TL maddi tazminatın tahsilini talep etmiş, bu davacılar için ıslah talepleri olmadığını beyan etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; sorumluluklarının sigorta poliçesi ve sigortalı araç sürücüsünün kusuru ile sınırlı olduğunu, davacının malûliyetinin tespiti gerektiğini, davacıya ödeme yapılması nedeniyle sorumluluklarının sona erdiğini, tedavi giderlerinden 6111 sayılı yasanın 59. maddesi ve geçici 1. maddesi gereğince ile SGK'nın sorumlu olduğunu, davadan önce temerrüde düşürülmediklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... Finans Kiralama A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; aracın finansal kiralama sözleşmesi ile kiraya verilmesi sebebiyle kendilerine husumet düşmeyeceğini, aksi takdirde davacının talep ettiği tazminat miktarlarının fahiş olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, kusuru ve maluliyeti kabul etmediklerini, davacı ... ve Zekeriya yönünden tazminat isteminin haksız olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 06.07.2017 tarihli ve 2007/100 Esas, 2017/228 Karar sayılı kararı ile; davanın kısmen kabulü ile davalı Finans Finansal Kiralama A.Ş hakkında açılan davanın husumet nedeniyle reddine, davacı ... için 101.513,00 TL maddi tazminatın 31.07.2005 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsiline, zamanaşımı sebebiyle davalı ...'ın sorumluluğun dava dilekçesindeki miktar olan 20.000,00 TL ile sınırlı olmasına,

davacılar Zekeriya ve Tülay açısından 10.713,00 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 31.07.2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya ödenmesine, davalı ...'nin sorumluluğunun 77.861,00 TL ile sınırlı olmasına, fazlaya ilişkin maddi tazminat talebinin reddine, davacı ... için 15.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... için 5.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 31.07.2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ...'dan alınarak davacılara ödenmesine,

davalı ... açısından manevi tazminat isteminin reddine, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Kaldırma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 12.12.2019 tarihli ve 2018/518 Esas, 2019/4086 Karar sayılı kararıyla, hükümde davalı ... hakkında davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verildiği, ancak devam eden hüküm fıkrasında maddi tazminat yönünden bu davalının da sorumlu tutulduğu bu durumun hatalı olduğu, davacılar ... ve ... yönünden maddi tazminat taleplerinin hangi miktarlar üzerinden kabul veya reddedildiği belirtilmeksizin ihtiyari dava arkadaşı olan her iki davalı yönünden tek bir maddi tazminata hükmedildiği, harç, yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sadece davalı ...'ın sorumlu tutulduğu, diğer davalı ...

A.Ş yönünden hüküm kurulmadığı gerekçesiyle 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereği davacılar vekili ve davalı ... vekili tarafından yapılan istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere mahkemesine gönderilmesine, kaldırma-gönderme gerekçesine göre tarafların diğer istinaf itirazlarının bu aşamada değerlendirilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

C. İlk Derece Mahkemesince Kaldırma Kararı Sonrasında Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 17.07.2020 tarihli ve 2020/2 Esas, 2020/169 Karar sayılı kararıyla, davanın kısmen kabulü ile davalı Finans Finansal Kiralama A.Ş.

Hakkında açılan davanın husumet nedeniyle reddine, davacı ... için 101.513,00 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 31.07.2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ...dışındaki diğer davalılardan alınarak davacıya ödenmesine, zamanaşımı sebebiyle davalı ...'ın sorumluluğunun dava dilekçesindeki miktar olan 20.000,00 TL ile sınırlı olmasına,

davacı ... için 4.000,00 TL maddi tazminatın, davacı ... için 6.713,00 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 31.07.2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı Finans Finansal Kiralama A.Ş. dışındaki diğer davalılardan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, davalı ...'nin maddi tazminatlar yönünden sorumluluğunun 77.861,00 TL ile sınırlı olmasına,

Fazlaya ilişkin maddi tazminat talebinin reddine, davacı ... için 15.000,00 TL manevi, davacı ... için 10.000,00 TL manevi ve davacı ... için 5.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 31.07.2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ...'dan alınarak anılan davacılara ödenmesine, davalı ... açısından manevi tazminat isteminin reddine, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

D. Kaldırma Kararı Sonrası İlk Derece Mahkemesi Kararına Karşı İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

E. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde; davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığını, ıslah edilen kısmın zamanaşımına uğramadığını, maddi ve manevi tazminatın az belirlendiğini, maddi ve manevi tazminat için ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğu, kaza tarihinden itibaren Anadolu Sigorta A.Ş. yönünden ticari faize hükmedilmemesinin hatalı olduğun, diğer davalı yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; kusur oranlarının hatalı belirlendiğini, davacı ... 'ın kazadan sonra düşerek yaralandığını, bu nedenle müterafik kusurlu olduğunu, müterafik kusur indiriminin yapılması gerektiğini, bakıcı giderine hükmedilmesinin doğru olmadığını, diğer davalıların manevi tazminat talep edemeyeceklerini hükmedilen manevi tazminatın fahiş olduğunu belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

F. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; mahkemece takdir edilen manevi tazminat miktarlarının yerinde olduğu dava konusu olayda trafik kazasının 31.07.2005 tarihinde meydana geldiği, davada ise kısmi ıslahın 22.10.2015 tarihinde yapıldığı,

bu nedenle kaza tarihinde yürürlükte bulunan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 89/4. ve 66/1-e maddeleri uyarınca kazada birden fazla kişi yaralandığından öngörülen ceza zamanaşımı süresi 8 yıl olup ıslah tarihi itibariyle ceza zamanaşımı süresi ile 10 yıllık dava zamanaşımı süresinin geçtiği de göz önünde tutulduğunda, davacılar vekilinin bu yöne ilişkin istinaf taleplerinin yerinde olmadığı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (2918 sayılı Kanun) 3 üncü maddesinde işletenin tanımının yapıldığı, 2918 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçütten yararlanıldığı,

şekli ölçüte göre trafik sicilinde malik görülen kişi olduğu, Yargıtayın ve doktrinin kabul ettiği maddi ölçüte göre ise trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütler olduğu, davalı ...

Finans Kiralama A.Ş.'nin ise finansal kiralayan olduğu, bu nedenle işleten sıfatına haiz olmadığı gözönünde tutulduğunda bu yöne ilişkin istinaf taleplerinin de yerinde olmadığı, kazaya karışan aracın özel araç olması nedeniyle davalı ... yönünden yasal faize hükmedilmesi yerinde olup bu yöne ilişkin istinaf talebinin yerinde olmadığı, davacı ... 'ın müterafik kusurlu olduğunun ispatlanamadığı, yine diğer davacıların da meydana gelen kazada yaralandıkları, davacı ... a davacı ... tarafından bakıldığının da anlaşıldığı,

özellikle oluşa uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen kusur oranının ve maddi tazminata ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında da bir usulsüzlük bulunmadığı anlaşıldığından davalı vekilinin bu yönlere ilişkin istinaf taleplerinin yerinde olmadığı, ancak davacılar lehine hükmedilen maddi ve manevi tazminatlar için ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken tek vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğu, ancak bu hususun düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden kararın bu yönü ile kaldırılarak esas hakkında yeninden hüküm kurulmasının yeterli olduğu gerekçesiyle;

davalı vekilinin istinaf talebinin HMK 353/1-b/1 maddesi uyarınca esastan reddine, davacılar vekilinin istinaf talebinin HMK 353/1-b/2 maddesi uyarınca kısmen kabulü İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabul kısmen reddine, davalı Finans Finansal Kiralama A.Ş. hakkında açılan davanın husumet nedeniyle reddine, davacı ... için 101.513,00 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 31.07.2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı .... dışındaki diğer davalılardan alınarak davacıya ödenmesine,

zamanaşımı sebebiyle davalı ...'ın sorumluluğun dava dilekçesindeki miktar olan 20.000,00 TL ile sınırlı olmasına, davacı ... açısından 4.000,00 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 31.07.2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı .... dışındaki diğer davalılardan alınarak bu davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı ... açısından 6.713,00 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 31.07.2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı .... dışındaki diğer davalılardan alınarak bu davacıya ödenmesine,

fazlaya ilişkin talebin reddine, davalı ...'nin maddi tazminatlar yönünden sorumluluğunun 77.861,00 TL ile sınırlı olmasına, davacı ... için 15.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 31.07.2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacılara ödenmesine, davacı ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 31.07.2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacılara ödenmesine,

davacı ... için 5.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 31.07.2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçeli olmadığını, hükmün yeteri kadar açık olmadığını, delillerinin toplanmadığını, davalı ... yönünden kabul kararı verilmesi gerektiğini, ıslah edilen kısmın zamanaşımına uğramadığını, maddi ve manevi tazminatın az belirlendiğini, maddi ve manevi tazminat için ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu, ticari faize hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; 31.07.2005 tarihinde davalıların işleteni, sürücüsü ve trafik sigortacısı olduğu aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı sürücü ve yolcuların maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 ve 56 ncı maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacılar vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacılara yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,