Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/7865 K.2023/12129

Taraflar arasındaki haksız eylem nedeni ile maddi ve manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacıların murisi ...'un davalılar tarafından kasten öldürüldüğünü, murisin eşi olan davacı ... ... ve çocukları olan diğer davacıların murisin ölümü ile derin bir üzüntüye kapıldıklarını ve yurt dışında işçi olan ve ölümünden önce 1.500,00 Euro maaş alan murisin desteğinden yoksun kaldıklarını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacı eş ... için 10.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 10.000,00 TL manevi tazminat, çocukları davacı ... ... için 10.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 2.500,00 TL manevi tazminat,

davacı ... ... için 2.500,00 TL manevi tazminat ve ... ... için 2.500,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 20.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 17.500,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 24.09.2003 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiş; yargılama sırasında ıslah dilekçesi ile destekten yoksun kalma tazminat talebini davacı ... ... yönünden 51.949,94 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; davacıların murisi ...'un öldürülmesi eylemi nedeniyle Aksaray Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2003/329 Esas sayılı dosyasında davalılardan ... hakkında yapılan yargılama sonucunda maktulün haksız tahriki nedeniyle indirim uygulandığını, diğer davalı ...'ün ise ölümle biten kavgada ölene el uzatma suçundan cezalandırıldığını, bu nedenle davalılardan ...'ün sorumluluğuna hükmedilemeyeceğini, davacıların mevcut ekonomik durumu, sosyal düzeyleri, maktülün zararının meydana gelmesinde müterafik kusuru,

çalışmayacak durumda olan davalının ve bu tazminatı ödemesi halinde kendisinin ve ailesinin içine düşeceği müzayaka halinin göz önüne alınması gerektiğini, elem ve ızdırabın dindirilmesini amaçlayan manevi tazminatın zenginleşme aracı olmadığını belirterek haksız ve hukuka aykırı davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Dahili davalılar vekili cevap dilekçesinde; davalılardan ...’ün yargılama sırasında vefatı üzerine yasal mirasçıları olan müvekkillerinin tamamının miras bırakan ...’ün mirasını Türk Medeni Kanunu'nun 605 inci ve 609 uncu maddeleri uyarınca kayıtsız ve şartsız olarak reddettiklerini, Aksaray 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2011/86 Esas sayılı dava dosyasında miras bırakanın mirasının borca batık olduğunun ve mirasçılarının mirası hükmen reddettiklerinin tespiti istemli açılan davanın yargılamasının devam etmekte olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 26.05.2009 tarihli, 2003/635 Esas ve 2009/146 Karar sayılı ilamı ile kasten öldürme eyleminin davalı ...'ün eylemi ile gerçekleştiğinin kabulü ile davalılardan ... yönünden istemin reddine, diğer davalı ... yönünden davanın kısmen kabulü ile, davacı ... ... için 4.500,93 TL destekten yoksun kalma tazminatının ve 5.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... ... için 51.949,94 TL destekten yoksun kalma tazminatının ve 2.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... ... için 2.000,00 TL manevi tazminatın ve davacı ... için 2.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 24.09.2003 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'ten tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

Kararın taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairenin 12.11.2012 tarihli, 2011/12862 Esas ve 2012/16649 Karar sayılı ilamı ile ''...Dosya kapsamından, davalılardan ...'ün yargılama sırasında 24.12.2008 tarihinde vefat ettiği; mirasçılarına tebligat yapılmadan yürütülen yargılama sonucunda da karar verildiği anlaşılmaktadır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27 nci maddesi.

Hakim “Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Bu hak; yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içerir.” hükmünü amir bulunmaktadır.

Şu durumda, davalı ... mirasçıları usulüne uygun olarak davet edilmeksizin ve taraf teşkili sağlanmaksızın karar verilmesi, savunma hakkının kısıtlanması niteliğindedir. Bu nedenle karar, bu bakımdan yerinde görülmemiş ve bozulması gerekmiştir.'' gerekçesiyle kararın bozulmasına, bozma nedenine göre tarafların temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 03.02.2015 tarihli, 2013/163 Esas ve 2015/40 Karar sayılı ilamı ile bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda, davalı ... mirasçıları tarafından Aksaray 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2011/86 Esas sayılı dava dosyasında açılan mirasın hükmen reddi davasının sonucunun beklenmesine gerek görülmeyerek;

kasten öldürme eyleminin davalı ...'ün eylemi ile gerçekleştiğinin kabulü ile davalılardan ... yönünden istemin reddine, diğer davalı ... yönünden ise kısmen kabulü ile davacı ... ... için 4.500,93 TL destekten yoksun kalma tazminatının ve 5.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... ... için 51.949,94 TL destekten yoksun kalma tazminatının ve 2.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... ... için 2.000,00 TL manevi tazminatın ve davacı ... ... için 2.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 24.09.2003 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'ten tahsiline karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan ... mirasçıları olan dahili davalılar vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

Dairenin 27.05.2015 tarihli, 2015/4510 Esas ve 2015/6823 Karar sayılı ilamı ile ''...mirasın borca batık olduğunun tespitine veya mirasın reddine karar verildiği durumlarda mirasçılar aleyhine tazminata karar verilemeyeceği hususu gözetildiğinde, davalılardan ... mirasçıları tarafından Aksaray 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2011/86 Esas sayılı dava dosyasında yargılamasının devam etmekte olduğu bildirilen mirasın hükmen reddi davasının sonucu beklenerek iş bu davanın esası hakkında karar verilmesi gerekir. Anılan yön gözetilmeden karar verilmiş olması nedeniyle kararın bozulması gerekmiştir. '' gerekçesiyle hükmün bozulmasına, bozma nedenine göre davalı ... mirasçılarının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda, Aksaray 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.12.2021 tarih, 2019/116 Esas ve 2021/291 Karar sayılı (bozma sonrası aldığı esas ve karar numarası) dosyasında yapılan yargılama sonucunda davalılardan ...'ün terekesinin borca batık olduğunun tespiti ile mirasın davacılar (dahili davalılar) tarafından hükmen reddedildiğinin tespitine karar verildiği,

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2022/1903 Esas ve 2022/5039 Karar sayılı ilamı ile mirasın hükmen reddine ilişkin verilen kararın onandığı ve 24.11.2022 tarihinde hükmün kesinleştiği, bozma ilamında belirtildiği üzere ... mirasçıları aleyhine tazminata hükmedilemeyeceği, diğer davalı ... yönünden ise ...'nin eyleminin davacıların murisinin ölümüne sebebiyet vermemesi ve davalı ...'nin yaralanma suçundan ceza almış olması nedeniyle adı geçen davalının maddi ve manevi tazminat istemi nedeniyle sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle davalı ... mirasçıları dahili davalılar ve diğer davalı ... yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; davalı ... adına terekesinde taşınmazların bulunduğunu, mahkemece davacıların talep ettiği destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminatın kabulü ile davalı ...’ün terekesinden alınarak davacılara verilmesine karar verilmesi gerekirken davalı ... ve dahili davalılar yönünden davanın reddine karar verilmesinin yerinde olmadığını, mirasçılar gerçekte mirası sahiplenmelerine rağmen mirasın hükmen reddine karar verildiğini,

mirasçıların davaya dahil edilmeleri yasal zorunluluk olduğundan ve mirası reddettiklerinden mirasçılar ile ilgili olarak kurulan kararda bu hususun belirtilmesi ve tazminattan sorumlu olmadıklarına karar verilmesi ve lehlerine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerekirken mirası reddeden mirasçıların her biri için ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kasten öldürme eylemi nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 41 inci maddesi (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 49 uncu maddesi), 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 605 maddesinin 2 nci fıkrası, 612 nci maddesinin 1 inci fıkrası.

3. Değerlendirme 1. Davacılar vekilinin davalı ...'e yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Dosya içeriğinden; mahkemenin 26.05.2009 tarih, 2003/635 Esas ve 2009/146 sayılı, davalılardan ... yönünden davanın reddine ve diğer davalı ... yönünden davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen ilk kararın taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairenin 12.11.2012 tarih, 2011/12862 Esas ve 2012/16649 Karar sayılı ilamı ile davalılardan ...'ün yargılama sırasında 24.12.2008 tarihinde vefat ettiği,

ancak davalı ... mirasçıları usulüne uygun olarak davet edilmeksizin ve taraf teşkili sağlanmaksızın karar verilerek savunma hakkının kısıtlandığı gerekçesiyle kararın bozulduğu ve bozma nedenine göre tarafların diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verildiği,

mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda 03.02.2015 tarihli, 2013/163 Esas ve 2015/40 sayılı ilamı ile davalı ... yönünden davanın reddine ve diğer davalı ... yönünden davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın bu defa davalılardan ... mirasçıları dahili davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine bozulduğu ve yerel mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın davalı ... ve diğer davalı ... mirasçıları dahili davalılar yönünden reddi ile davalı ... ve davalı ... mirasçıları dahili davalılar lehine vekalet ücreti takdir edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, mahkemenin 03.02.2015 tarih, 2013/163 Esas ve 2015/40 Karar sayılı ilamı ile davalılardan ... yönünden davanın reddine ilişkin verilen kararın davacılar vekili tarafından temyiz edilmediği gözetildiğinde adı geçen davalı ... yönünden verilen karar kesinleşmiştir. Mahkemece temyize konu eldeki kararda, bozma ilamına uyulduktan sonra, hakkındaki hüküm kesinleşmiş olan davalı ... yönünden karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi gerekirken adı geçen davalı yönünden davanın reddine dair hüküm tesis edilmesi ve davalı ... lehine her bir davacı yönünden ayrı ayrı vekalet ücreti takdir edilmesi usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

2. Davacılar vekilinin davalı ... mirasçıları dahili davalılara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Gerekçeli karar başlığına dava tarihi olarak 13.11.2003 yazılması gerekirken 26.02.2013 yazılmış olmasının maddi hatadan kaynaklandığı ve mahallinde düzeltilebileceği anlaşılmakla, bu husus bozma nedeni yapılmamıştır.

Davalılardan ...'ün yargılama sırasında 24.12.2008 tarihinde ölümü üzerine Aksaray 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/116 Esas ve 2021/291 Karar sayılı dosyasında davalı ... mirasçıları dahili davalılar tarafından, muris davalı ...'ün terekesinin borca batık olduğunun ve mirasın davacılar (dahili davalılar) tarafından hükmen reddedildiğinin tespiti talebiyle açılan davada, dahili davalıların mirası reddettikleri tespit edilmiş ve bu karar 24.11.2022 tarihinde kesinleşmiştir.

Eldeki dava ise 13.11.2003 tarihinde açılmıştır. Şu durumda, dahili davalıların mirası reddetmeleri dava tarihinden sonra kesinleştiğinden, dava açılmasında davacı tarafa kusur yüklenemez. Bu sebeple, dava açmakta kusuru olmayan davacılar aleyhine vekalet ücreti takdir edilmesi doğru görülmemiştir. Bu nedenle kararın bozulması gerekir.

3. Davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesinde; Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda, Aksaray 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2019/116 Esas ve 2021/291 Karar sayılı dosyasında terekenin borca batık olduğunun ve mirasın hükmen reddedildiğinin tespit edildiği gerekçesiyle davalılardan ... mirasçıları dahili davalılar yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Mirasın reddi, 4721 sayılı Kanun'un 605 inci ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup anılan Kanunun 605 inci maddesinde, yasal ve atanmış mirasçıların mirası reddedebilecekleri belirtilmiştir. Aynı maddenin 2 nci fıkrasında ise, mirasın hükmen reddi düzenlenmiştir. Buna göre ölümü tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise miras reddedilmiş sayılır. Bu olgunun saptanması için her zaman dava açılabilir. Bu hüküm çerçevesinde, mirasın hükmen reddi bir süreye tabi olmayıp mirasçılar, alacaklılara karşı açacakları tespit davası ile terekenin borca batık olduğunun tespitini her zaman isteyebilecekleri gibi mirasçılara karşı açılacak davada defi olarak da her zaman terekenin borca batık olduğu ileri sürülebilecektir.

Yargılama sırasında vefat eden davalının mirasçılarının mirası reddetmeleri halinde mirasçıların, murisin borçlarından sorumlulukları son bulmaktadır.

4721 sayılı Kanun’un 612 nci maddesinde en yakın yasal mirasçıların, mirasın tamamını reddetmesi halinde reddedilen mirasın iflas hükümlerine göre tasfiye edileceği hükme bağlanmıştır. Buna göre davacının terekeye karşı davaya devam etme hakkı bulunmakta olup terekeye atanacak temsilci ile davaya devam olunmalıdır.

Bu durumda, anılan mirasın reddi kararı kesinleştiğinden, mahallin Sulh Hukuk Hakimine durum bildirilerek mirasın iflas kurallarına göre tasfiyesi sağlanmalı, anılan mahkemece atanacak ve yetkilendirilecek tereke temsilcisinin huzuru ile davaya devam olunmalıdır. Açıklanan nedenlerle taraf teşkili sağlanmadan kurulan hüküm isabetli görülmemiştir.

Zira mirasın tasfiyesi işlemleri talebe bağlı işlemler olmayıp mirasın reddedildiğinin anlaşılması ile res'en yapılması gereken işlemlerdendir. Talep üzerine yapılabilirliği bu özelliğini ortadan kaldırmaz. (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 27.1.1995 gün ve 1995/13145,1995/947. HGK'nun 29.1.1975 gün 1682-100 ve 3.7.2002 gün 15/572-577 sayılı kararları aynı doğrultudadır)

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmadan yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Kararın açıklanan nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Değerlendirme bölümünün (1), (2) ve (3) nolu bentlerde açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacılara iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,