Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/7983 K.2023/11418

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda, Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara taraf vekillerince itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince davalı vekilinin itirazının reddine, davacı vekilinin müterafik kusur indirim oranına ilişkin itirazının kabulü ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, temyiz incelemesi sonucunda Dairece İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyetince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davalı vekilinin itirazının reddine, davacı vekilinin müterafik kusur indirim oranına ilişkin itirazının kabulü ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalıya zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı olan araç sürücüsünün yapmış olduğu tek taraflı trafik kazası neticesinde araçta yolcu olarak bulunan müvekkilinin yaralandığını ve malul kaldığını belirterek fazlaya ilişkin talep hakkı saklı kalmak üzere 4.800,00 TL sürekli iş göremezlik ve 100,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı ile 100,00 TL yol, paramedikal ve SGK tarafından karşılanmayan tedavi masrafları olmak üzere toplam 5.000,00 TL'nin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş; yargılama sırasında geçici iş göremezlik yönünden talebini 3.504,08 TL’ye, sürekli iş göremezlik yönünden ise 74.338,66 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının maluliyeti ile davaya konu trafik kazası arasında illiyet bağı bulunmadığını, alınan maluliyet raporunun kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine uygun olarak düzenlenmediğini, davacının müterafik kusuru nedeniyle indirim yapılması gerektiğini, geçici iş göremezlik talebi yönünden sigorta şirketinin sorumluluğunun bulunmadığını ve mevzuata göre şirket aleyhine karar verilmesi halinde vekalet ücretinin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nde belirlenen tutarın 1/5'i olması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III.UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kısmen kabulü ile 55.539,92 TL’nin 01.03.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... şirketinden tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri itiraz başvurusunda bulunulmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davacı vekili itiraz dilekçesinde; Uyuşmazlık Hakem Heyetince davacının müterafik kusuru nedeniyle indirim yapılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, aksi kanaat halinde ise Yargıtay içtihatları gereği % 20 oranında indirim yapılması gerekirken % 30 oranında indirim yapılmasının yerinde olmadığını ileri sürerek karara itiraz etmiştir.

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; davacının maluliyeti ile davaya konu trafik kazası arasında illiyet bağı bulunmadığını, alınan maluliyet raporunun kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine uygun olarak düzenlenmediğini ve başvuran lehine tam ve nisbi vekalet ücreti takdir edilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek karara itiraz etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin 20.11.2019 tarih ve İHK/17448 sayılı kararı ile; davacının traktör römorkunda tarım işçisi olarak seyahat ettiği sırada sürücünün tedbirsizlik ve dikkatsizliği sonucu dava konusu kazanın meydana geldiği, traktör römorkunun yolcu taşıması için müsait olmayıp yük ve eşya taşımaya mahsus araç olması nedeniyle davacının römorkta seyahat etmesinin müterafık kusur olarak kabul edilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nce müterafik kusur halinde % 20 oranında indirim uygulanması içtihat edildiğinden Uyuşmazlık Hakem Heyetince % 30 oranında indirim yapılmasının yerinde olmadığı,

bu nedenle davacı vekilinin indirim oranına yaptığı itirazın kabulüne karar verilmesi gerektiği, dosyaya sunulan ve İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından düzenlenen 18.02.2019 tarihli maluliyet raporu kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine uygun olup, davacının bizzat muayenesi yapılmak ve kaza ile illiyet bağı illiyet bağı kurulmak suretiyle hazırlandığı,

Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararında başvuran lehine tam vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin itirazlarının reddine, davacı vekilinin müterafik kusur indirim oranına yönelik itirazının kısmen kabulü ile yeniden hüküm tesis edilmek suretiyle davanın kısmen kabulüne ve 63.474,19 TL'nin 01.03.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 30.12.2021 tarih, 2021/7053 esas ve 2021/11479 karar sayılı ilamı ile; ''...Türk Hukukunda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tabi tutulmamıştır. Ancak bazı istisnai durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu istisnai şartlardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür. 5718 sayılı MÖHUK madde 48/1'e göre.

“Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır”. MÖHUK’ta teminat gösterme yükümlülüğü konusunda “yabancılık” ölçütü esas alınmıştır. Buna karşın davalının veya kendisine karşı takibe girişilen karşı tarafın vatandaşlığı, bu madde kapsamında da bir öneme sahip değildir.

Bu maddeye göre hakim tarafından verilen kesin süre içinde teminat gösterilmezse, dava, dava şartı eksikliğinden HMK'nun 114/1-ğ maddesi uyarınca reddedilir. MÖHUK madde 48/2’de ise. “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar” hükmü yer almaktadır.

Buna göre Türk hâkimi, yabancı davacının, davaya katılanın veya icra takibinde bulunanın vatandaşı olduğu ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var ise, bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir.

Az yukarıda belirtilen anlaşmalardan biri de 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi olup, anılan sözleşmenin 17. maddesinde; âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceği düzenlenmiştir.

Davacı Suriye Arap Cumhuriyeti vatandaşı olup Hakem Heyetince teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda, hükme dayanak oluşturacak nitelikte bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun'un 48/2. maddesinde dava açanın karşılıklılık esasına göre, teminattan muaf tutulabileceği düzenlendiğinden öngörülen teminat hususu resen gözetilmelidir.

Bu sebeple İtiraz Hakem Heyetince, öncelikle davacının B.M programı çerçevesinde Türkiye de olup olmadığı belirlenerek teminattan muaf olup olmadığı hususunun Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'nden sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacının teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, teminatın yatırılması için davacıya kesin süre verilmesi,

anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması halinde istemin usulden reddine, yatırılması halinde ise, dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken doğrudan işin esasına girilmesi doğru değildir. Kararın bu nedenle bozulması gerekir.'' gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozmaya uyularak yapılan inceleme sonucunda, Suriye Devleti uyruklu davacının teminattan muaf olup olmadığının Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğünden sorularak sonucunun bildirilmesi için verilen süre sonunda davacı vekili tarafından dosyaya sunulan 06.09.2022 tarihli yazıda ''Teminattan muafiyete dair Türkiye Cumhuriyeti ile Suriye Devleti arasında teminattan muafiyete dair ikili anlaşma olmadığı ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunun 88 inci maddesinde tanınan muafiyetlerin geçici koruma kapsamında olanları kapsamadığı"

hususunun bildirilmesi üzerine dava şartı niteliğindeki yabancılık teminatının verilen sürede davacı vekili tarafından Sigorta Tahkim Komisyonu'nun ilgili teminat hesabına 12.09.2022 tarihinde depo edildiği ve bozma kararının gereğinin yerine getirildiği, davacı vekilinin itirazları yönünden; traktör römorkunun yolcu taşıması için müsait olmayıp yük ve eşya taşımaya mahsus araç olması nedeniyle davacının römorkta seyahat etmesinin müterafık kusur olarak kabul edilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı,

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nce müterafik kusur halinde % 20 oranında indirim uygulanması içtihat edildiğinden Uyuşmazlık Hakem Heyetince % 30 oranında indirim yapılmasının yerinde olmadığı, bu nedenle davacı vekilinin indirim oranına yaptığı itirazın kabulüne karar verilmesi gerektiği, davalı vekilinin itirazları yönünden; dosyaya sunulan ve İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından düzenlenen 18.02.2019 tarihli maluliyet raporunun kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine uygun olarak,

davacının bizzat muayenesi yapılmak ve kaza ile illiyet bağı illiyet bağı kurulmak suretiyle hazırlandığı ve Uyuşmazlık Hakem Heyeti Kararında başvuran lehine tam vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin itirazlarının reddine, davacı vekilinin müterafik kusur oranına yönelik itirazının kısmen kabulü ile yeniden hüküm tesis edilmek suretiyle başvurunun kısmen kabulü ile 63.474,19 TL'nin 01.03.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davacının maluliyeti ile davaya konu trafik kazası arasında illiyet bağı bulunmadığını, alınan maluliyet raporunun kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine uygun olarak düzenlenmediğini, davacının müterafik kusuru nedeniyle yapılan indirim oranının az olduğunu ve başvuran lehine tam ve nisbi vekalet ücreti takdir edilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı ile tedavi gideri talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 52 ve 54 üncü maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16/13 üncü maddesi, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 17 nci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, özellikle davacının maluliyet oranını kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine uygun biçimde belirleyen uzman heyet raporunun karara esas alınmasında isabetsizlik görülmemesine ve davacının müterafik kusuru nedeniyle yapılan indirim oranının Dairemiz içtihatlarına uygun olmasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Sigorta tahkim yargılamasında hükmedilecek vekalet ücreti ile ilgili olarak;

5684 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinin (17) numaralı fıkrası, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16/13 üncü ve AAÜT’nin 17/2 nci maddeleri bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine nispi ve tam vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır. Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İtiraz Hakem Heyeti kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VII. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İtiraz Hakem Heyeti kararının (3) nolu bendinde yer alan “7.332,16 TL” ibaresinin çıkartılarak yerine “5.100,00 TL” ibaresinin yazılmasına ve kararın bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA;

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

26.10.2023 tarihinde Başkan ...'ın karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Dava, trafik kazası sonucu oluşan bedensel zarar nedeniyle sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatı istemine ilişkindir.

Dosya kapsamında; davacı tarafın ıslahla birlikte 77.842,74 TL tazminat talep ettiği ve İtiraz Hakem Heyeti tarafından davanın kısmen kabulüne dair verdiği kararın davalı vekilinin temyizi üzerine Dairece bozulduğu, bozma ilamında belirtilen eksikliğin giderilmesiyle yapılan yargılama sonunda İtiraz Hakem Heyetinin 19.09.2022 tarihli kararıyla bozmadan önceki tutarla aynı miktarda (63.474,19 TL) tazminat ile 7.332,16 TL vekalet ücretinin davacı lehine hüküm altına alındığı, sayın çoğunluk tarafından kararın vekalet ücreti yönünden davalı lehine düzeltilerek onanmasına karar verildiği görülmektedir.

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin (AAÜT) 21 inci maddesinde "Avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan Tarife esas alınır" şeklinde düzenleme yapılmıştır. Bu itibarla somut olayda uygulanması gereken tarife 03.09.2022 tarihinde yürürlüğe giren tarifedir.

Açıklanan sebeplerle; İtiraz Hakem Heyetince bozma kararından sonraki hüküm tarihi itibariyle yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde yer alan maktu vekalet ücreti 9.200,00 TL'nin de altında olacak biçimde (davalı lehine) 7.332,16 TL vekalet ücretine hükmedildiği gözetilerek, davalı yanın vekalet ücretine ilişkin temyiz itirazının da reddiyle İtiraz Hakem Heyeti kararının onanması gerektiği kanaatinde olduğumdan, sayın çoğunluğun kararın vekalet ücreti yönünden düzeltilerek onanması yönündeki kararına katılmıyorum.