Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/94 K.2023/8782

Taraflar arasında görülen trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle maddi tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne karar verilmiş; verilen kararın temyizi üzerine hükmün bozulmasından sonra bozmaya uyan mahkemece asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar vekili ile davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde.

28.07.2011 tarihinde davacıların desteği ...'in kullandığı araç ile davalıya trafik sigortalı aracın çarpışması sonucu meydana gelen kazada destek ... ...'un hayatını kaybettiğini, kazanın karşı aracın kusuru nedeniyle gerçekleştiğini belirterek asıl davada; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacı eş Resime için 3.800,00 TL defin gideri ve 5.900,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile çocuklar için ayrı ayrı 100,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının.

2013/348 Esas ... birleşen davada; davacı ... için 123.593,80 TL, ... için 3.973,00 TL, ... için 5.771,00 TL, ... için 433,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının.

2017/418 Esas ayılı birleşen davada ise aynı zamanda destek idaresindeki aracın da trafik sigortacısı olması nedeni ile davalıya husumet yönelterek davacı ... için 116.118,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının 1.623,00 TL defin giderinin, davacı ... için 7.346,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının 29.07.2011 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiş;

bozma sonrası ibraz ettiği 20.04.2022 tarihli ıslah dilekçesi ile asıl dava yönünden artırımda bulunmayarak birleşen davalar yönünden dava değerini artırmış böylelikle her üç dava için toplamda talebini 375.000,00 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili asıl ve birleşen davalar için sunduğu cevap dilekçelerinde; sigortacının sigortalısının kusur oranına isabet eden zarardan poliçe limiti dahilinde sorumlu olduğunu, davacı tarafın kendilerine başvurusuna istinaden davacılara 17.491,45 TL ödeme yapıldığını, yapılan bu ödeme ile bakiye poliçe teminatının 182.508,55 TL olarak kaldığını, dava konusu tazminatın haksız fiil nevinden olması, davanın 3. şahsın sigortacısına yöneltilmiş olması ve davacı tarafın tacir olmaması nedeniyle yasal faiz talep edilebileceğini, temerrüdün her halükarda ancak ödeme tarihinden itibaren söz konusu olabileceğini, bu nedenle olay tarihinden itibaren faiz talep edilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 25.12.2013 tarihli ve 2011/504 Esas, 2013/487 Karar ... kararı ile; asıl ve birleşen davaların kısmen kabulü ile davacı ... için 77.479,00 TL, ... için 533,00 TL, ... için 5.871,00 TL, ... için 4.073,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve davacı ... için 2.318,00 TL cenaze masrafı olmak üzere 90.274,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 23.02.2016 tarihli ve 2014/5835 Esas, 2016/2127 Karar ... kararı ile; "... birleştirilen dava dosyalarının birbirlerinden bağımsız ayrı davalar olup, asıl ve birleştirilen her dava hakkında usul hükümlerine göre ayrı ayrı hüküm kurulması, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin her dava için ayrı ayrı belirlenmesi gerektiği, belirtilen ilkeler göz ardı edilerek, asıl ve birleştirilen davalar için tek hüküm kurulmasının bozmayı gerektirdiği" gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 15.11.2017 tarihli ve 2017/109 Esas, 2017/408 Karar ... kararı ile asıl dava dosyası yönünden davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile davacı ... için 5.900,00 TL, davacı ... için 100,00 TL, davacı ... için 100,00 TL ve davacı ... için 100,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile davacı ... için 695,00 TL defin ve cenaze gideri olmak üzere toplam 6.895,00 TL tazminatın 08.12.2011 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, davacı tarafın fazlaya ilişkin talebinin reddine.

2013/348 Esas, 2013/321 Karar ... birleşen dava dosyası yönünden davanın kısmen kabulü ile davacı Resim ... için 19.340,00 TL, davacı ... için 46,00 TL, davacı ... için 2.013,00 TL ve davacı ... için 2.635,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı olmak üzere toplam 24.034,00 TL tazminatın ilk dava tarihi olan 08.12.2011 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, davacı tarafın fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen (ilk bozma üzerine verilen) kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 03.02.2021 tarihli ve 2020/1587 Esas, 2021/673 Karar ... kararı ile "...

Dosya kapsamından, karşı aracın sigortacısı olan davalı şirketin, aynı zamanda davacılar desteğinin işleteni/sürücüsü olduğu aracın da ... sigortacısı olduğu; davacıların uğradıkları zarara bağlı olarak talep ettikleri hak, salt miras yoluyla geçen bir hak olmayıp, bilimsel ve yargısal içtihatlarda kabul edildiği üzere destekten yoksun kalanın şahsında doğrudan doğruya ..., asli ve bağımsız bir talep ... olduğu;

o halde mahkemece, davacıların kazada hayatını kaybeden destekleri sürücünün ölümü nedeniyle üçüncü kişi olarak tazminat talebinde bulundukları, kazaya karışan iki aracın da zorunlu trafik sigortacısının davalı sigorta şirketi olduğu gözetilerek destekten yoksun kalma zararı hesaplanırken uğranılan ve hesaplanan gerçek zarar miktarından sürücünün kusur indirimi yapılamayacağı gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulmasının isabetli olmadığı" gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 26.09.2022 tarihli ve 2021/506 Esas, 2022/384 Karar ... kararı ile asıl dava yönünden davanın kısmen kabulü ile taleple bağlı kalınarak davacı eş ... için 5.900,00 TL, davacı çocuk ... için 100,00 TL, davacı çocuk ... için 100,00 TL ve davacı çocuk ... için 100,00 TL olmak üzere toplam 6.200,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 695,00 TL defin ve cenaze giderinin davalıdan tahsiline;

birleşen 2013/348 esas ... dava dosyası yönünden davanın kısmen kabulü ile taleple bağlı kalınarak davacı eş ... için hesaplanan zararın 154.001,66 TL, davacı çocuk ... için hesaplanan zararın 3.973,00 TL, davacı çocuk ... için hesaplanan zararın 1.141,52 TL ve davacı çocuk ... için hesaplanan zararın 5.771,00 TL olmak üzere toplam 164.887,18 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalıdan tahsiline;

birleşen 2017/418 esas ... ek dava yönünden davanın kısmen kabulü ile taleple bağlı kalınarak davacı eş ... için hesaplanan zararın 185.652,00 TL ve davacı çocuk ... için hesaplanan 11.107.88 TL olmak üzere toplam 196.759,88 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen (ikinci bozma üzerine verilen) kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili; tazminatın doğum sebebi olan trafik kazasına karışan araçlardan birinin ticari olup kaza bir bütün olduğundan ve ticari faiz istemleri bulunduğundan birleşen 2017/418 Esas ... dosyadan da ticari (reeskont-avans) faizine hükmedilmesi gerektiğini, davacıların ihtiyari dava arkadaşı oldukları göz önüne alınarak her bir davacı için birleşen dosyalarda ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği halde sadece birleşen davalar gözetilerek ayrı ayrı hükmedilmiş olmasının da yasaya uygun olmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı vekili; zarar görenlerin, bu zararın giderilmesi amacıyla, araç işletenine karşı 2918 Karayolları Trafik Kanunu (KTK) hükümlerine göre başvuru hakkına sahip değilse, zarar verene ait aracın trafik sigortacısına da başvuramayacağını, ilgililerin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan tazminat taleplerinin sigorta teminatı kapsamına dahil olmadığını, bu nedenle davanın reddi gerektiğini;

mahkemenin 2017/109 E. ... dosyasında ... plaka ... araç yönünden davacıların destekten yoksun kalma tazminatı belirlendiğini, mahkeme ilamının icra takibine konulduğunu ve icra dosyasına ödeme yapılarak dosya borcunun kapatıldığını, ... plaka ... araç yönünden tazminat ödendiği için davanın reddi gerektiğini, ... plaka ... aracın destekten yoksunluk poliçe teminatından 48.420,45 TL ödenmiş olup bakiye poliçe teminatı 151.579,55 TL kaldığını, ancak mahkemece 13.307,63 TL teminat aşımı yapıldığını, ... plaka ... araç için de bakiye poliçe teminatından daha fazla bir miktara hüküm kurularak teminat aşımı yapıldığını,

... plaka ... aracın hususi araç olduğunu bu araç yönünden avans faizine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, PMF 1931 Yaşam Tablosuna göre hesaplama yapılması gerekirken TRH 2010 Yaşam Tablosuna göre yapılan hesaplama doğrultusunda hüküm kurulmuş olmasının hatalı olduğunu, pasif devre zararının hesaplanması sırasında esas alınan ücretin, bir çalışmanın karşılığı değil, ekonomik bir değer taşıyan yaşamsal faaliyetlerin sürdürülmesinin karşılığı olduğunu, ücretle fiilen çalışanlara uygulanmak için getirilen asgari geçim indiriminin ücretli bir çalışmanın söz konusu olmadığı pasif dönem (devre) zararının hesaplanmasında dikkate alınamayacağını,

pasif dönemde 5.500,35 TL üzerinden yapılan hesaplama doğrultusunda hüküm kurulmuş olmasının hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı sigorta şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (...) Poliçesi ile teminat altına alınan araç ile destek ... idaresindeki aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı ve defin gideri tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) geçici 3 üncü maddesi delaletiyle uygulanmasına devam olunan 1086 ... Hukuk Usulü Mahkemeleri Kanunu'nun (1086 ... Kanun) 427 vd. maddeleri, 2918 ... Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 ve 92 nci maddeleri, 6098 ... Türk Borçlar Kanunu'nun 53 üncü maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olması, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmamasına, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmamasına; ve özellikle, asıl ve 2013/348 Esas ... birleşen davanın karşı araç trafik sigortacısına, 2017/418 Esas ... birleşen davanın destek idaresindeki aracın trafik sigortacısına açılmış olmasına, davalılar müşterek ve müteselsil sorumlu tutularak tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile karar verilmiş olmasına, her bir ...

Poliçesi yönünden kişi başına ölüm teminatı 200.000,00'er TL ile sorumlu olunmasına göre; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple; Davacılar vekili ve davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden asıl ve birleşen davalarda davacılara ve asıl ve birleşen davalarda davalılara yükletilmesine,

Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,