Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/32 K.2025/16829

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının haksız idari gözetim nedeni ile özgürlük ve güvenlik hakkının ihlal edildiğini, idari gözetim tedbirine dair maddi ve manevi tazminat istemli davaları görmekte görevli yargı kolunun Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarında adli yargı olduğunun bildirildiğini, davacı hakkında verilen sınır dışı ve idari gözetim kararının hukuka aykırı olduğunu, sınır dışı kararının İdare Mahkemesince iptal edildiğini, hukuka aykırı idari gözetim tedbirinin maddi ve manevi zarara yol açtığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 100,00 TL maddi tazminat ve 10.000,00 TL manevi tazminatın idari gözetimin sona erdiği tarihten itibaren yasal faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın husumet nedeni ile reddi gerektiğini, davanın görevsizlik, hak düşürücü süre ve zamanaşımı nedeni ile reddi gerektiğini, İl Göç İdaresince yapılan idari işlemin yerinde olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 17.02.2023 tarih ve 2022/433 Esas ve 2023/70 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne, 10.000,00 TL manevi tazminatın 29.04.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

V. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin 12.05.2023 tarih ve 2023/657 Esas ve 2023/441 Karar sayılı kararı ile istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

V.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile idari yargı yeri görevli olduğu ve mahkemenin görevsiz olduğu anlaşılmakla davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

VI. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

VII. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; idari gözetim tedbirine dair maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkin açılan davalarda görevli yargı yerinin adli yargı olduğunu, Uyuşmazlık Mahkemesince bu dosyaya ilişkin karar bulunmamakla birlikte birçok kararında uyuşmazlığın çözüm yerinin adli yargı olduğunun belirtildiğini, bu dosyada da bu kararlara uyularak davaya bakılması gerektiğini, Bölge Adliye Mahkemesi kararında geçen Anayasa Mahkemesinin idari yargının görevli olduğuna ilişkin kararının eski tarihli olduğunu, Van Bölge Adliye Mahkemesinin adli yargının görevli olduğuna dair kararları da bulunduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; haksız idari gözetim kararı nedeniyle özgürlük ve güvenlik hakkı ihlal edildiğini iddia eden yabancı uyruklu davacının maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

Dava, davacı hakkında 6458 sayılı Kanun uyarınca alınan idari gözetim kararı kapsamında geri gönderme merkezinde haksız olarak idari gözetim altında tutulmuş olması nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, yabancı uyruklu davacının 30.03.2022 tarihli Van Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü işlemi ile sınır dışı edilmesine ve idari gözetim altına alınmasına karar verilerek, idari gözetim altına alındığı ve Van İl Göç idaresi Geri Gönderme Merkezine gönderildiği, 29 gün idari gözetim altında kaldığı, sınır dışı edilme kararına karşı açılan davada ise Van 1. İdare Mahkemesince 2022/1285 Esas ve 2022/1898 Karar sayılı karar ile sınırdışı işleminin iptal edildiği, idari gözetim kararının haksız olduğunun ortaya çıktığı, bu nedenle davacının 29 gün boyunca haksız yere idari gözetim altında tutulması nedeniyle maddi ve manevi zarara uğradığı iddiası ile uyuşmazlık konusu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, açılan davanın, davacı hakkında 6458 sayılı Kanun uyarınca idari gözetim altına alınması sürecinde uğranılan maddi ve manevi zararların tazmini istemine yönelik olduğu, istemin 5271 sayılı Kanun kapsamında bulunmadığı, 6458 sayılı Kanun'da da idari gözetim kararına karşı sulh ceza hakimine başvurulacağı düzenlenmiş olup, aynı işlemden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılacağı anlaşılmakla İlk Derece Mahkemesince verilen idari yargı yeri görevli olduğundan mahkemenin görevsizliğine, davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine dair karar ve bu karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine dair karar yerinde değildir.

VIII. KARAR