Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/3376 K.2024/7990

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... Yapı Ltd.Şti. vekili ve davalı ... Nak. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmiş, incelemenin duruşmalı olarak yapılması davalı ... Nakliyat Hafriyat Lojistik Antrepoculuk Petrol ve Metal San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istenilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 02.05.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte davacı vekili Av. Zeynep Cengiz ile davalı ... Nakliyat Hafriyat Lojistik Antrepoculuk Petrol ve Metal San. Tic. Ltd. Şti. vekilleri Av. ... ile Av. Kadir Kırmacı geldiler. Davalı ... Yapı Makine San.ve Tic. Ltd.Şti. Tarafından gelen olmadı. Taraflar vekilinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonar eksiklik nedeni ile geri çevrilen dosya eksik hususlar tamamlanarak tekrar gelmekle eksiklik nedeni ile geri çevrilen dosya eksik hususlar tamamlanarak tekrar gelmekle işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 23.09.2024 gününde Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Dörtyol İcra Müdürlüğü 2018/347 sayılı icra dosyasında davalı ... Yapı Makina San. Tic. Ltd. Şti. hakkında icra takibi yapıldığını, davalının 15.01.2018 keşide tarihli çek nedeniyle borçlu olduğunu, icra dosyasında borçlu şirket adına haczi kabil mal bulunamadığını, ancak dava konusu taşınmazın üzerindeki haczi aynı gün fek ederek taşınmazı diğer davalı ... Nakliyata sattığını, yapılan satışın davalılar arasında yapılan işlemlerde görünürde tasarruf olsa da; ...'nın üzerinden mal kaçırmak amacıyla yapıldığını belirterek tasarrufun iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Yapı Ltd.Şti. vekili cevap dilekçesinde; davacının iddialarının yersiz olduğunu, yapılan satışların gerçek satış olduğunu beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı ... Nak. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; yapılan satışın gerçek bir satış olduğunu, tasarrufun iptali davasının yasal şartlarının oluşmadığını beyan ederek açılan davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalının taşınmazı bilirkişi raporunda belirtilen miktarların neredeyse iki katını teşkil eden miktarlar itibari ile satın almış olmalarının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, davalıların Dörtyol ilçesinde tacir olarak ticaret yaptıkları, iş kollarının birbirine yakın olduğu, davalıların birbirlerini tanıdıkları, taşınmazların satışının borcun doğumundan sonra olduğu,

satış miktarı itibari ile davalıların taşınmazın ederinden çok fazlasını ödediklerini iddia ettiği ve ödemelerin genellikle taşınmazın ipoteğinin fekkine yönelik yapılmış olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile Hatay İli Dörtyol İlçesi, Çaylı MAhallesi, 2472 parsel arsa niteliğindeki taşınmazın 16.01.2018 tarih ve 342 yevmiye numaralı satış işleminin Dörtyol İcra Müdürlüğü 2018/347 sayılı dosyasındaki alacak ve ferileri ile sınırlı olmak üzere iptaline, alacaklıya cebri icra ve satış yetkisi verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Yapı Ltd.Şti. vekili ve davalı ... Nak. Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davalı ... Yapı Ltd.Şti. vekili istinaf dilekçesinde; mahkemece dosyanın tefrikine karar verildiğini, ancak tefrik sonrasında yargılama ve kararın HMK hükümlerine uygun olarak hazırlanmadığını, dosyalar ve ilamların yine bir birine bağlanacak şekilde hüküm kurulduğunu, mahkemece tarafların iş kollarının birbirine yakın olması nedeni ile birbirlerini tanıdıklarına kanaat getirilmiş ise de, müvekkili ile diğer tarafların aynı iş kolunda bulunmadıklarını, müvekkilinin kat karşılığı inşaat yapmak için devir almış olduğu arsa üzerinde yapması planlanan site tarzı yerleşkeden daire satışı sözleşmesine istinaden ticari ilişkinin ilk ve son defa bu şekilde kurulduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... Nak. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde; mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, söz konusu taşınmazın bedeli ödenerek satın alındığını, davacının yargılama boyunca davalı borçlu şirket ile müvekkili şirket arasında alacaklılardan mal kaçırma gayesiyle bir eylem ve fikir birliği içerisinde olduğunun ispatlanamadığını,

ayrıca ayrılmasına karar verilen davada müvekkili şirket hakkında Hatay İli Dörtyol İlçesi Çaylı Mahallesi 2472 parsel sayılı taşınmaz ile ilgili yargılama yapılması gerekirken mahkemece tüm dosyaların birlikte değerlendirildiğini ve müvekkili şirket aleyhine dosyanın tefrik edilmiş olmasına karşın davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, ayrıca müvekkilinin tarafı olmadığı dosyanın yargılama giderleri ile vekalet ücretinden sorumlu tutulmasının da hatalı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı-borçlu ile davalı ... Nakliyat Hafriyat Lojistik Antrepoculuk Petrol ve Metal San. Tic. Ltd.

Şti.'nin Hatay Dörtyol ilçesinde ikamet ettikleri, dava konusu edilen taşınmazın değerinin alınan bilirkişi raporuna göre 419.000,00 TL olduğu, söz konusu taşınmazın dosya borçlusu tarafından icra takibi başlatılmasından kısa bir süre sonra 16.01.2018 gününde tapuda 199.015,00 TL bedel gösterilmek suretiyle devredildiği, devir bedeli ile gerçek bedeli arasında misli fark bulunduğu, öte yandan dava konusu edilen 2472 parsel sayılı taşınmazın dosya içerisinde bulunan keşif neticesinde alınan bilirkişi raporuna göre aynı yer 1135 parsel sayılı taşınmazın bitişiğinde komşu parsel olduğu, söz konusu 1135 parsel sayılı taşınmazın dosya davalısı ...

Nakliyat Hafriyat Lojistik Antrepoculuk Petrol ve Metal San. Tic. Ltd.

Şti.'ne ait olduğu, bu kapsamda davalı şirketin komşu parsel konumunda bulunan taşınmazın kayıt maliki olan borçlunun ekonomik durumunu ve alacaklıdan mal kaçırma kastını bilebilecek durumda olduğu, taşınmazın alımı sırasında 1.160.000,00 TL bedel ödediğini beyan etmiş ise de dava konusu edilen taşınmazın mahkemesince alınan bilirkişi raporundaki gerçek değerinin 419.000,00 TL olduğu, gerçek değeri bu olduğu halde söz konusu taşınmazın gerçek değerinin yaklaşık 3 katı tutarında 1.160.000,00 TL gibi yüksek bir meblağ ödenmesinin hayatın olağan akışına uygun olmadığı, bu nedenle İlk Derece Mahkemesi kararının yerinde olduğu,

ancak yargılama gideri ve vekalet ücreti hususunda bu dosyanın davalılarına yönelik olarak açılan tasarrufun iptali davasındaki dava değeri dikkate alınarak yargılama gideri ve vekalet ücretine karar verilmesi gerektiği halde bu konuda herhangi bir hüküm kurulmamış olmasının hatalı olduğu gerekçesiyle ... Yapı Makina San. ve Tic. Ltd. Şti vekili ve ... Nakliyat Hafriyat Lojistik Antrepoculuk Petrol ve Metal San. Tic. Ltd.

Şti. vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile, kararın yeniden hüküm kurulmak üzere kaldırılmasına, düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmesine, davanın kabulü ile Hatay İli Dörtyol İlçesi, Çaylı MAhallesi, 2472 parsel arsa niteliğindeki taşınmazın 16.01.2018 tarih ve 342 yevmiye numaralı satış işleminin Dörtyol İcra Müdürlüğü 2018/347 sayılı dosyasındaki alacak ve ferileri ile sınırlı olmak üzere iptaline alacaklıya cebri icra ve satış yetkisi verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Yapı Ltd.Şti. vekili ve davalı ... Nak. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ... Yapı Ltd.Şti. vekili temyiz dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesi kararına karşı yaptığı istinaf başvurusunda bildirdiği sebepler ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir. 2. Davalı ... Nak. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesi kararına karşı yaptığı istinaf başvurusunda bildirdiği sebepler ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İİK 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

Tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz yada iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır. Davacı, iptal davası sabit olduğu takdirde, tasarruf konusu mal üzerinde cebri icra yolu ile hakkını almak yetkisini elde eder ve tasarruf konusu taşınmaz mal ise, davalı üçüncü şahıs üzerindeki kaydın düzeltilmesine gerek olmadan o taşınmazın haciz ve satışını isteyebilir (İİK.md.283/1). Bu yasal nedenle iptal davası, alacaklıya alacağını tahsil olanağını sağlayan, nispi nitelikte, yasadan doğan bir dava olup; tasarrufa konu malların aynı ile ilgili değildir.

Bu tür davaların dinlenebilmesi için, davacının borçludaki alacağının gerçek olması, borçlu hakkındaki icra takibinin kesinleşmiş olması, iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapılmış olması ve borçlu hakkında alınmış kesin veya geçici aciz belgesinin (İİK.nun 277 md) bulunması gerekir. Bu ön koşulların bulunması halinde ise İİK.nun 278, 279 ve 280. maddelerinde yazılı iptal şartlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Özellikle İİK.nun 278. maddesinde akdin yapıldığı sırada kendi verdiği şeyin değerine göre borçlunun ivaz olarak pek aşağı bir fiyat kabul ettiği ve yasanın bağışlama hükmünde olarak iptale tâbi tuttuğu tasarrufların iptali gerektiğinden mahkemece ivazlar arasında fark bulunup bulunmadığı incelenmelidir. Aynı maddede sayılan akrabalık derecesi vs. araştırılmalıdır.

Keza İİK.nun 280. maddesinde malvarlığı borçlarına yetmeyen bir borçlunun alacaklılarına zarar vermek kastıyla yaptığı tüm işlemler, borçlunun içinde bulunduğu mali durumu ve zarar verme kastının işlemin diğer tarafınca bilindiği veya bilinmesini gerektiren açık emarelerin bulunduğu hallerde tasarrufun iptal edileceği hususu düzenlendiğinden yapılan işlemde mal kaçırma kastı irdelenmelidir.

Öte yandan İİK.nun 279. maddesinde de iptal nedenleri sayılmış olup bu maddede yazılan iptal nedenlerinin gerçekleşip gerçekleşmediği de takdir olunmalıdır.

İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesince; taşınmazın alımı sırasında 1.160.000,00 TL bedel ödediğini beyan etmiş ise de dava konusu edilen taşınmazın mahkemesince alınan bilirkişi raporundaki gerçek değerinin 419.000,00 TL olduğu, gerçek değeri bu olduğu halde söz konusu taşınmazın gerçek değerinin yaklaşık 3 katı tutarında 1.160.000,00 TL gibi yüksek bir meblağ ödenmesinin hayatın olağan akışına uygun olmadığı, davalıların Dörtyol ilçesinde tacir olarak ticaret yaptıkları, iş kollarının birbirine yakın olduğu, bu nedenle davalıların birbirlerini tanımaları gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmişse de;

varılan sonuç dosya kapsamı ve mevcut delil durumuna uygun düşmemektedir. Dava konusu taşınmaz 16.01.2018 tarihinde tapuda 199.015,00 TL ye borçlu tarafından üçüncü kişiye satılmıştır. Bilirkişi taşınmazın değerini 419.000,00 TL olarak belirlemiştir. Taşınmaz üzerindeki banka ipoteği 375.000,00 TL olarak üçüncü kişi tarafından ödenmiş, yine 24.01.2018 tarihinde 377.500,00 TL ve 30.01.2018 tarihinde 377.500,00 TL davalı 3.kişi tarafından davalı borçluya ödenmiştir.

Buna göre her ne kadar davalı üçüncü kişi tarafından taşınmazın değerinden fazla bir ödeme yapıldığı tespit edilmiş ise de İİK'nın 278/3-2. maddesi gereğince iptale karar verilebilmesi için ivaz olarak pek aşağı fiyatla ödeme yapılması öngörüldüğünden bu madde gereğince iptal mümkün değildir.

Öte yandan; davalıların birbirlerini tanıdıkları somut delillerle ispatlanmamıştır. Salt iş kollarının yakın olması satışın yapıldığı 2018 yılı itibari ile yaklaşık 123.000 nüfusa sahip bir ilçede üçüncü kişinin borçlunun mali durumunu bildiğinin kabulü için yeterli bir delil değildir. Bu durumda, dava konusu taşınmazı devralan davalı 3. kişi ... Nak. Ltd. Şti.'nin İİK’nun 280/1 maddesi gereğince borçlunun mali durumunu bilebilecek şahıslardan olduğu da ispatlanamadığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle hüküm tesisi isabetli görülmemiştir.

VI. KARAR