Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/4178 K.2025/13306

İtiraz Hakem Heyeti kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ile işyerinde bulunan birçok unsurla birlikte ... marka "... 4 .../70" model makinenin kırılmasını temin edecek şekilde sigorta yapıldığını, makinede 28.12.2021 tarihinde valf ve cetvel arızaya ilişkin yapılan derinlemesine incelemede ELM adlı parçanın hasarlı olduğu ve sökülünce "stroke support machining" adlı parçanın hasarlı olduğunu, durumun davalıya ihbar edildiğini, ekspertiz raporundaki tespitlerin hatalı olduğunu ürünün hatalı üretildiğini beyanla 45.067,14 Avro (... Euro efektif satış kuru 21.5459 TL dikkate alınarak hesaplanmak üzere 971.012,10 TL olarak talep edilmiş olup, talebi avro birimi ve tutarı ile sürdürerek) zararın ihbar tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi; davacının başvurusu üzerine yapılan ekspertiz incelemesinde arıza oluşum sebebinin ELMS (itici sistemde)'nin mutad kullanım sonucu aşındığı ve yıprandığının, makine kırılması genel şartlarına göre ani ve beklenmedik hasarlar temin edilebilmekte olup zaman içerisinde normal işleme ve mutat kullanım neticesinde meydana gelen aşınmalar, yıpranmalar teminat dışı olması sebebiyle ödeme yapılmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyadaki belgelerin karar vermekte yeterli olduğu, davacı firma tarafından bakım yapıldığına dair belge sunulmadığı, kendi beyanından bakım anlaşması olmadığını kabul ettiğini, teminat kapsamının ani ve beklenmedik nedenler sonucu meydana gelebilecek zararların kapsamda olduğunu, poliçenin 19. sayfasında bakım sözleşmesi şartı olduğu, makine hasarının teminat kapsamı dışında olduğu gerekçesi ile talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince itiraz edilmesi üzerine; İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının itirazının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepler

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; dosya konusu hasara uğrayan makinenin üreticisi olan ...'in plastik enjeksiyon tezgahları/makineleri konusunda dünyanın en bilinen, saygın ve kaliteli tezgah üreten firmalarından biri olduğunu, hasara konu makine/tezgah bu firmanın ürettiği kalıp itme sisteminin elektrikle tahrik edildiği ilk seri ürün olduğunu, üreticisi kim olursa olsun ürünün hatalı üretilmiş olmasının her zaman mümkün olabileceğini, müvekkilinin tarafından ünite üzerindeki kayış kasnak sistemi gerginliğinin her gün kontrol edilmesi istenmiş,

bunun üzerine istendiği şekilde tüm kontrol ve ölçümler sürekli yapılarak müvekkili tarafından üretici firmaya bildirildiğini, devamında bu kontrol ve takip, yine bu makine için alışılagelmişin ve kabul edilebilirliğin ötesinde olacak şekilde dört (4) yıl süresince her hafta düzenli olarak devam ettirilmekle birlikte, devamında tasarım hatası nedeniyle sistemin ELMS ünitesi yeniden hasarlanmış olmasına karşın zararın teminat kapsamında olduğunu belirtmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, makine kırılması teminatını da içeren işyeri sigorta sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir. Uyuşmazlık Hakem Heyetince taraflar arasından akdedilen poliçede yer alan "MR 591 bakım anlaşması özel şartlarına göre sözleşmenin gerektirdiği bakım sözleşmesinin bulunması ve sigorta poliçesi süresince yürürlükte kalması gerektiği" kabulüyle bir bakım anlaşması ya da düzenli bakım yapıldığına dair delil bulunmadığından başka bir inceleme yapılmadan başvurunun reddine karar verilmiştir.

6098 sayılı TBK 51.maddesi "Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler" düzenlemesine yer vermiştir.

Haksız eylemlerde zarar sorumluları, gerçek zarardan sorumlu olurlar. Davacının uğradığı gerçek zarar miktarı oranında ve tarafların kusur durumlarına göre tazminata hükmolunabileceğinden, mahkemece gerçek zararın tespiti gerekmekte olup bu tespitin yapılması da özel ve teknik bilgiyi gerektirmektedir.

Bu nedenle, gerçek zararın HMK'nın 266.maddesi gereğince konusunda uzman bilirkişi marifetiyle tespiti ve bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olması gerekir. 6100 Sayılı HMK'nun 266/1. maddesi "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" düzenlemesine yer vermiştir.

Hakem heyetince bilirkişi incelemesi yaptırılmadan başvurunun reddine karar verilmesi doğru değildir. Davacının dava konusu makinesinde daha önce parçaların değiştiği, üretici firma tarafından bakım yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, hakem heyetince hasarın değerlendirilmesi için konusunda uzman ... makine mühendisi ve sigorta bilirkişilerinden oluşturulacak heyetçe dosyadaki eksper raporu ve tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle arızalanan makine ve parçalar incelenerek, hasarın gerçek nedeninin ve hasardan kimin sorumlu olduğunun tespit edilmesi için ayrıntılı, denetime elverişli ve gerekçeli rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, hasar konusunda rapor aldırılmadan eksik incelemeye dayanılarak verilen hükmün bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR