Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/4490 K.2025/14471

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, 07.06.2012 tarihinde davalının ZMSS poliçesi ile sigortaladığı aracın sürücüsü ve davacının eşi olan murisi ...'ın karıştığı kaza neticesinde vefat ettiğini, davacının sigorta şirketine başvurduğunu ancak ödeme yapılmadığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 1.000,00 TL maddi tazminatın temerrüt tarihinden itibaren reeskont faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 24.07.2014 tarihli ıslah dilekçesinde bilirkişi raporu doğrultusunda 87.836,93 TL maddi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; iş bölümü itirazlarının kabulü ile dosyanın Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesi gerektiğini, müteveffanın kusuru nedeni ile mirasçılarının talepte bulunmayacağını belirterek davanın esastan ve usulden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 26.11.2014 tarihli ve 2012/481 Esas, 2014/774 Karar sayılı kararıyla davanın kabulü ile 1.000,00 TL'nin dava tarihinden, 86.836,93 TL'nin ıslah tarihi olan 24.07.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 16.10.2017 tarihli ve 2015/30 01... /9070 Karar sayılı ilamıyla; "desteğin 60 yaş sonuna kadar aktif çalışma döneminde olacağı, sonrasında pasif dönemde sayılması gerektiği, 60 yaştan sonraki pasif dönem hesabında ise, bu dönem için esas alınan ücretin, bir çalışmanın karşılığı değil, ekonomik bir değer taşıyan yaşamsal faaliyetlerin sürdürülmesinin karşılığı olduğu,

ücretle fiilen çalışanlara uygulanmak için getirilen asgari geçim indiriminin, ücretli bir çalışmanın söz konusu olmadığı pasif dönem (devre) zararının hesaplanmasında dikkate alınamayacağına ilişkin Dairemiz uygulamalarını da gözeten, ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli ek rapor alınarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu biçimde hüküm tesisi doğru görülmemiştir." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 07.07.2020 tarihli ve 2018/88 Esas ve 2020/258 Karar sayılı kararı ile asıl dosya açısından davanın kabulü ile 87.836,93 TL destekten yoksun kalma tazminatının (1.000,00 TL'sinin dava, 86.836,93 TL'sinin ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile) davalıdan alınarak davacıya verilmesine; birleşen dosya açısından davanın kabulü ile 58.258,87 TL'nin 21.06.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 29.06.2022 tarihli ve 2021/243 13... /9651 Karar sayılı ilamıyla; "Mahkeme tarafından bozmadan önce yürütülen yargılamada alınıp hükme esas kabul edilen 25.06.2014 tarihli aktüerya raporunda, 2014 yılı verilerine göre davacı için 87.836,93 TLdestekten yoksun kalma tazminatı hesaplanmış; davacı taraf bu rapora itiraz etmemiş ve rapordaki bedel üzerinden davasını ıslah etmiş; mahkemece, davacı için 87.836,93 TL maddi tazminata hükmedilmiş; Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin bozma ilamıyla, Daire uygulamalarına uygun pasif dönem için hesaplamanın AGİ hariç asgari ücret üzerinden yapıldığı ek hesap bilirkişi raporu alınması gerektiği gerekçesiyle hüküm davalı ... yararına bozulmuştur.

Bozma kapsamında yürütülen yargılamada; maddi tazminat hesabı için yeniden alınan 14.02.2019 tarihli bilirkişi raporunda ise; bozma gereği davacının saptanan geliri olan ücret üzerinden rapor tarihindeki (2019) verilere göre hesaplama yapılmış; mahkeme tarafından da bu raporda hesaplanan tazminat miktarları (146.095,80 TL) asıl ve birleşen davaların kabulü ile hüküm altına alınmıştır.

Oysa, davalı lehine ilk hükmün bozulduğu ve bozma ilamının kapsamı; davacının ilk hükme esas alınan 25.06.2014 tarihli hesap raporuna itirazının bulunmadığı ve ilk kararın temyiz edilmediği; bu rapordaki hesaplama yöntemi yönünden davalı taraf lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu dikkate alınmadan bozma sonrası alınan bu raporda hesaplanan daha yüksek tazminat miktarları üzerinden karar verilmesi hatalıdır.

Açıklanan hukuki ve maddi vakıalar karşısında mahkemece; Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 16.10.2017 gün ve 2015/3001 E.-2017/9070 K. sayılı bozma ilamında belirtilen şekilde, pasif dönemin AGİ hariç ücret üzerinden 2014 yılı verilerine göre (işlemiş/ işleyecek devreler yönünden) bozma gereği yerine getirilerek tazminat hesabının yapılması için, daha önce rapor düzenleyen bilirkişiden ek rapor alınıp oluşacak sonuca göre (davalı ... lehine usuli kazanılmış hak oluşturan yönlerin göz önünde bulundurulmasıyla) karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle, yazılı biçimde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

D. İlk Derece Mahkemesince İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile "kural olarak, Yargıtay bozma ilamına uyulmakla, artık bozma gereğince işlem yapılması gerekmektedir.

Mahkememizce uyulmasına karar verilen Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 29.06.2022 tarih ve 2021/243 13... /9651 Karar sayılı ilamında, ".. pasif dönemin Agi hariç ücret üzerinden 2014 yılı verilerine göre (işlemiş/işleyecek devreler yönünden) bozma gereği yerine getirilerek tazminat hesabının yapılması için, daha önce rapor düzenleyen bilirkişiden ek rapor alınıp oluşacak sonuca göre (davalı ... lehine usuli kazanılmış hak oluşturan yönlerin göz önünde bulundurulmasıyla) karar verilmesi gerektiği belirtildiğinden,

bu kapsamda 2014 yılı verilerine göre aktüerya bilirkişiden ek rapor aldırılmış, davacının asıl dosyada ıslah ile talep ettiği 87.836,93 TL maddi tazminat ile birleşen ek dosyada talep ettiği 58.258,87 TL maddi tazminat toplamı olan 146.095,80 TL tazminatın üzerinde 575.677,78 TL maddi tazminat hesaplanmış olup, kazanılmış haklar dikkate alınmak suretiyle ve istenilen tazminatların davalı ... şirketinin poliçe limiti dahilinde ve rizikosu kapsamında olduğu" gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; usuli kazanılmış hak ilkesine aykırı karar verilmesinin hatalı olduğunu ayrıca kazanın meydana gelmesinde tüm kusurun destekte olması nedeniyle davacının destekten yoksun kalma tazminatı talep edemeyeceğini ve bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına göre davalı vekilinin aşağıda yer alan bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Somut uyuşmazlıkta, mahkemece verilen ilk karar Yargıtay (kapatılan ) 17. Hukuk Dairesi'nin 16.10.2017 tarihli ve 2015/30 01... /9070 Karar sayılı ilamıyla pasif dönem yönünden tazminat hesabı yapılırken asgari geçim indirimi dahil edilmeksizin hesap yapılması gerektiği gerekçesiyle bozulmuş, bozma üzerine mahkemenin 07.07.2020 tarihli ve 2018/88 Esas ve 2020/258 Karar sayılı kararı ile, asıl dava ile ek davanın kabulüne karar verilmiştir.

Verilen bu kararın davalı vekili tarafından temyizi üzerine Dairemizin 29.06.2022 tarihli ve 2021/243 13... /9651 Karar sayılı ilamıyla, tazminat hesabının 25.06.2014 tarihli bilirkişi raporundaki veriler dikkate alınarak yapılması gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmesine rağmen bu bozma kararından sonra tekrar yeni tarihli ve güncel veriler dikkate alınarak yapılan 13.08.2023 tarihli bilirkişi raporu dikkate alınarak davacının toplam alacağının 575.677,78 TL olduğu tespit edilerek usuli kazanılmış hak ilkesi gereğince bir önceki bozma ilamına konu olan mahkemenin 07.07.2020 tarihli ve 2018/88 Esas ve 2020/258 Karar

sayılı kararı ile aynı karar verilmiş ve sonuç olarak asıl dosya açısından davanın kabulü ile 87.836,93 TL destekten yoksun kalma tazminatının (1.000,00 TL'sinin dava, 86.836,93 TL'sinin ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile) davalıdan alınarak davacıya verilmesine; birleşen dosya açısından davanın kabulü ile 58.258,87 TL'nin 21.06.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Sonuç itibariyle, davalı lehine ilk hükmün ve ikinci hükmün bozulduğu ve bozma ilamlarının kapsamı; davacının ilk hükme esas alınan 25.06.2014 tarihli hesap raporuna itirazının bulunmadığı ve ilk kararın davacı tarafından temyiz edilmediği; bu rapordaki hesaplama yöntemi yönünden davalı taraf lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu dikkate alınması gerektiğinin gözetilmemesi hatalıdır.

Mahkemece yapılması gereken, davacı tarafından itiraz ve temyiz edilmeyen, ilk bozma ilamı öncesi mahkemece alınan ve itibar edilen 25.06.2014 tarihli bilirkişi raporundaki veriler dikkate alınarak, yeni tarihli ve güncel verileri dikkate alan yeni bir bilirkişi raporu alınmaksızın, desteğin pasif dönemde olacağı 60 yaş sonrası dönem için asgari geçim indirimi dahil olmaksızın tazminat hesabını yaptırmaktan ve asgari geçim indirimi olmaksızın hesaplanan bu dönem ile 60 yaş öncesi hesaplanan ve bozmaya konu olmayan tazminat miktarını hüküm altına almaktan ibarettir.

Kararın bu nedenle bozulması gerekir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının temyiz eden davalıya iadesine, Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,