Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/527 K.2025/3864

Davalı ... tarafından adli yardım talebi, temyiz yoluna başvuru sırasında talep edilmekle yapılan incelemede ;

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 336 ncı maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, adli yardım talebini inceleme görevi Yargıtaya aittir.

Adli yardım, 6100 sayılı Kanun’un 334 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan maddelere göre gerçek kişiler ile kamuya yararlı dernek ve vakıfların yararlanabileceği adli yardımın şartları, ödeme gücünden yoksun olma ve talebin açıkça dayanaktan yoksun olmamasıdır. Adli yardım talebinde bulunan gerçek kişi veya tüzel kişinin yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri de mahkemeye ibraz etmesi gerekir. Adli yardım talebinde bulunanın ödeme gücünden yoksun olup olmadığı, bu belgeler incelenerek belirlenecektir.

Bu açıklamalar ışığında adli yardım talebinde bulunan davalı ...'nın kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin gereken temyiz yoluna başvuru giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşıldığından, adli yardım talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı asıl ve birleşen davada davacılar vekili, davalı ..., davalı ... Sigorta vekili, davalı ... vekili ve davalı ... Sigorta A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl dosya davacıları vekili, 18.09.2008 tarihinde meydana gelen çift taraflı trafik kazası sonucu davacıların murisi yaya ...'in vefatı nedeniyle, birleştirilen 2009/27 Esas numaralı dosya davacıları vekili, aynı kazada davacıların murisi yaya ...'nun vefatı nedeniyle, birleştirilen 2009/28 Esas numaralı dosya davacısı vekili, aynı kazada davacının murisi ... 'ın vefat ettiğini bu nedenle davacıların destekten yoksun kaldığını açıklayarak kazaya neden olan iki aracın da sürücüsü, maliki ve trafik sigortacısından müşterek ve müteselsilen tahsil edilmek üzere maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

II. CEVAP

Davalılar vekilleri ile davaların reddini savunmuştur.

III. MAHKEMENİN İLK KARARI

Mahkemece verilen ilk kararda sürücü ...'nın kazada kusuru bulunmadığı gerekçesiyle davalı ... ve ... Sigorta A.Ş. yönünden asıl ve birleşen davaların reddine, destekten yoksun kalma tazminatı taleplerinin kabulüne, manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacılar, davalılar ... Groupama A.Ş., ... ve ... İnternational Ltd.Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nce kusur raporlarının çelişkili olduğu, ceza dosyası da irdelenmek üzere çelişkiyi giderecek rapor alınması gerektiği, asıl dosya davacıları için hükmedilen manevi tazminat miktarlarının az olduğu, birleşen davada davacılar ... ve ... için manevi tazminat talepleri hakkında karar verilmesi gerektiği, reddedilen manevi tazminat miktarları yönünden davalı ... şirketleri lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığı; davalı ... şirketinin sorumlu olduğu miktarın hükümde gösterilmesi gereğine değinilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

2. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde; davalı sürücü ...'nın kazada kusuru bulunmadığı gerekçesiyle davalı ... ve ... Sigorta A.Ş. yönünden asıl ve birleşen davaların reddine, destekten yoksun kalma tazminatı taleplerinin kabulüne, manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

3. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacılar, davalılar ... A.Ş., ...., ... İnternational Ltd. Şti. vekilleri ile davalı ... tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nce hukuk hakiminin ceza mahkemesince belirlenmiş ve kesinleşmiş olan maddi olgu ile bağlı olduğu, olayda davalı ...'nın kusuru ceza yargılaması sonucunda maddi olgu tespiti şeklinde belirlenmiş olduğu belirtilerek davalı ... hakkında açılan davaların reddine karar verilmesinin hatalı olduğuna değinilmiş ve bozma nedenine göre diğer temyiz itirazlarının sonra incelenmesine karar verilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda

1-Asıl dosya yönünden; destekten yoksun kalma tazminatı yönünden davanın kabulü ile; davalı... A.Ş.'nin sorumluluğunun rizikonun gerçekleştiği tarihteki sigorta poliçesindeki limitler ile sınırlı olmak üzere (kişi başı 125.000,00 TL) davacı ... için 217.703,29 TL, davacı ... için 15.726,64 TL, davacı ... için 16.810,75 TL, davacı ... için 53.399,08 TL maddi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ayrı ayrı ödenmesine, davalı ... , ..., ...

Sigorta A.Ş. ve davalı .... Şti. için kaza tarihi olan 18.09.2008 tarihinden itibaren, davalı... A.Ş. için dava tarihinden itibaren tazminat miktarına yasal faiz yürütülmesine, davacıların manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü ile, davacı ... için 45.000,00 TL , davacı ... için 30.000,00 TL, davacı ... için 15.000,00 TL ve davacı ... için 15.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 18.09.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... , ..., ...

Sigorta A.Ş. ve davalı .... Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, manevi tazminat talebinin davalı... A.Ş. yönünden reddine,

2- Birleşen 2009/27 esas sayılı dosya yönünden; destekten yoksun kalma tazminatı yönünden davanın kabulü ile davalı ...

A.Ş.'nin sorumluluğunun rizikonun gerçekleştiği tarihteki sigorta poliçesindeki limitler ile sınırlı olmak üzere (kişi başı 125.000,00 TL) davacı ... için 146.638,20 TL, davacı ... için 648,59 TL, davacı ... için 11.418,32 TL, davacı ... için 12.272,21 TL, davacı ... için 20.032,20 TL maddi tazminat ile 475,00 TL cenaze giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ayrı ayrı ödenmesine, davalı ..., ..., ... Sigorta A.Ş. ve davalı ....

Şti. için kaza tarihi olan 18.09.2008 tarihinden itibaren, davalı ...

A.Ş. için dava tarihinden itibaren tazminat miktarına yasal faiz yürütülmesine, davacı ... ve ...'un destekten yoksun kalma tazminatı talebinin reddine, davacıların manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile; davacı ... için 25.000,00 TL, davacı ... için 12.000,00 TL, davacı ... için 12.000,00 TL, davacı ... için 12.000,00 TL, davacı ... için 20.000,00 TL, davacı ... için 10.000,00 TL ve davacı ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 18.09.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... ve davalı ....

Şti. den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ayrı ayrı ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, manevi tazminat talebinin davalı... A.Ş. yönünden reddine,

3- Birleşen 2009/28 esas sayılı dosya yönünden; destekten yoksun kalma tazminatı yönünden davanın kabulü ile davalı... A.Ş.'nin sorumluluğunun rizikonun gerçekleştiği tarihteki sigorta poliçesindeki limitler ile sınırlı olmak üzere (kişi başı 125.000,00 TL) davacı ... için 16.652,38 TL maddi tazminat ile 475,00 TL cenaze giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, davalı ... , ..., ... Sigorta A.Ş. ve davalı ....

Şti. için kaza tarihi olan 18.09.2008 tarihinden itibaren, davalı... A.Ş için dava tarihinden itibaren tazminat miktarına yasal faiz yürütülmesine, manevi tazminat talebinin davalı... A.Ş. yönünden reddine, manevi tazminat yönünden davanın kısmen kabulü ile davacı ... için 20.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 18.09.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Salih Bayraktutan, ... ve davalı ....

Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... temyiz dilekçesinde; davacıların talebinin zamanaşımına uğradığını, kazada hiç kusurunun bulunmadığını, kusuru kabul etmediğini, manevi tazminatların fahiş olarak belirlendiğini, olay tarihinden itibaren faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu beyan etmiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; kusura göre sorumluluğa hükmedilmesi gerektiği, poliçe limitini aşacak şekilde sorumlu tutulduklarını, manevi tazminata ilişkin vekalet ücretlerinden sorumlu olmadıklarını, vekalet ücretlerinin hatalı hükmedildiğini, temerrüdün dava tarihi olması gerektiğini belirtmiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; kusur oranlarının hatalı olarak belirlenmesi dolayısıyla maddi ve manevi tazminat miktarların tamamı yönüyle hatalı olarak sorumlu tutulduklarını, manevi tazminatların fahiş olarak belirlendiğini, asıl ve birleşen davalar yönüyle reddedilen miktarlara ilişkin olarak davalılar lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken hükmedilmediğini belirtmiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; kusura göre sorumluluğa hükmedilmesi gerektiği, poliçe limitinin ölen kişi açısından 125.000,00 TL ile sınırlı olduğunu, asıl ve birleşen 2009/27 sayılı dosyada zararın poliçe limitini aştığından sorumluluğun garameten yapılacak hesaplama ile olması gerektiğini, asıl ve birleşen davalarda reddedilen miktarlara ilişkin sorumlu tutulmalarının hatalı olduğunu, yargılama giderlerinden de poliçe limitiyle sorumlu tutulmaları gerektiğini belirtmiştir.

Asıl ve birleşen davada davacılar vekili temyiz dilekçesinde; manevi tazminat miktarlarının düşük olduğunu, hükmedilen vekalet ücretlerinin hatalı olduğunu belirtmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalıların sorumluluğunda bulunan araçların karıştığı trafik kazası sonucu yayaların vefatı nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat talebine ilişkindir.

1. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı; özellikle, daha önce temyize konu edilip bozma kapsamı dışında bırakıldığı için kesinleşen yönlerin yeniden incelenmesinin mümkün olmadığı anlaşılmakla; davalı ...'nın tüm, davalı ... Sigorta A.Ş. vekilinin aşağıdaki (2) ve (3) numaralı bentler dışındaki, asıl ve birleşen davada davacılar vekilinin, davalı ... vekilinin ve davalı... Sigorta A.Ş. vekilinin aşağıdaki (3) numaralı bent dışındaki yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

2- Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları gereği sigorta şirketi, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı uğranılan maddi tazminatı poliçede belirlenen teminat limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür.

Bu durumda mahkemece, kazaya karşan aracın trafik sigortacısı olan davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden de sorumlu olduğu poliçe limiti de belirtmek suretiyle sadece maddi tazminatla sorumlu tutularak karar verilmesi gerekirken, hem maddi tazminat yönünden sorumlu olduğu poliçe limiti belirtilmemesi hem de manevi tazminat yönünden de sorumlu tutularak karar verilmesi hatalı olmuş hükmün bu nedenlerle bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

3- Kabule göre; davacılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığı,aralarında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunanların usul ekonomisi ilkesi dikkate alınarak birlikte dava açtıkları durumda da esasen birden fazla dava olduğu dikkate alınarak;kendisini vekille temsil ettiren her bir davacı yönünden, lehine hükmedilen tazminat miktarına göre ayrı ayrı vekalet ücreti takdir edilmesi gerektiğinin dikkate alınmamış olması doğru görülmemiştir.

Kabule göre; davalı ... Sigorta A.Ş. ile... Sigorta A.Ş. kazaya karışan araçların trafik sigortacısı olup Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları gereğince manevi tazminat taleplerinden sorumlu değildir. Bu durumda mahkemece manevi tazminata ilişkin harçlar, yargılama giderleri ve vekalet ücretinden davalı ... şirketlerini sorumlu tutmadan diğer davalıların sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken tüm davalıların müşterek ve müteselsilen sorumluluğuna hükmetmesi hatalı olmuştur. Ayrıca maddi tazminat bakımından da sigorta şirketlerinin limitle sorumlu olduğu gözetilerek harç, yargılama giderleri ve vekalet ücreti taktirinde bu husus göz önünde bulundurulmalıdır.

Kabule göre; birleşen 2009/27 Esas sayılı dosya yönünden de reddedilen manevi tazminat miktarına ilişkin sigorta şirketleri dışında kendisini vekille temsil ettiren davalılar yararına tek olacak şekilde vekalet ücreti hükmedilmemesi de hatalı olmuştur.

VI. KARAR

1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ...'nın tüm, davalı ... Sigorta A.Ş. vekilinin, asıl ve birleşen davada davacılar vekilinin, davalı ... vekilinin ve davalı... Sigorta A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2.Yukarıda (2) ve (3) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davalı ... Sigorta A.Ş. vekilinin, (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle asıl ve birleşen davada davacılar vekilinin, davalı ... vekilinin ve davalı... Sigorta A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü hükmün BOZULMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalı ... 'ya yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalı ... Sigorta A.Ş., asıl ve birleşen davada davacılar ile davalı ... ve... Sigorta A.Ş.'ye iadesine,