Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/5382 K.2025/12451

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 31.08.2022 tarihinde davacının yolcu olduğu ve davalı ... şirketi tarafından zorunlu mali sorumluluk sigortası yapılan motosikletin karıştığı çift taraflı trafik kazasında davacının yaralandığını ve malul kaldığını, davalı ... şirketince yapılan ödemelerin yeterli olmadığını, bakiye zararın ödenmesi için yapılan başvuruya olumlu yanıt verilmediğini ileri sürerek açtığı belirsiz alacak davasında fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 15.001,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, talebini 09.02.2024 tarihinde 481.878,91 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı usulüne uygun maluliyet raporu ile sigorta şirketine başvuru yapmadığından davanın öncelikle dava şartı yokluğundan usulden reddi gerektiğini, uzlaşma ve kusur durumunun ortaya çıkması bakımından soruşturma evraklarının istenmesi gerektiğini, maluliyet raporu düzenlenirken davacının bizzat muayene edilmediğini, rapor düzenleyen heyetin yönetmelik hükümlerine uygun oluşturulmadığını, ikametgaha en yakın hastaneden alınmadığını, iyileşme süresinin beklenmediğini, hatalı olduğunu, medikal firma raporunun kararda esas alınması gerektiğini,

hesaplanacak tazminattan kusur oranında indirim yapılması gerektiğini, kusur oranının bu nedenle bilirkişi incelemesi ile belirlenmesi gerektiğini, müterafik kusur ve hatır taşıması indirimlerinin de yapılması gerektiğini, hesaplanacak tazminattan önce müterafik kusur indirimi yapılması ardından ödemenin düşülmesi gerektiğini, hesaplamanın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz ile hesap yapılması gerektiğini, yasal faiz talep edilebileceğini, faiz başlangıcının aktüer rapor tarihi olabileceğini, zamanaşımı süresinin geçtiğini,

aleyhe hüküm kurulacak olması halinde davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne (AAÜT) göre belirlenen rakamın 1/5'i oranında olması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın %20 müterafik kusur indirimi yapılmak suretiyle kısmen kabulüne, 345.381,39 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 16.06.2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, 136.497,51 TL talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından itiraz başvurusunda bulunulması üzerine; İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı vekilinin itirazlarının reddine, davacı vekilinin itirazlarının kısmen kabulüne, 385.503,12 TL sürekli iş göremezlik tazminatının davalıdan tahsiline, hüküm fıkrasındaki diğer bentlerin aynen icrasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; sigorta şirketince ödeme yapıldığını bu ödeme ile sigorta şirketinin borcu kalmadığını, ödenen miktarın hesaplamasının Yargıtay içtihatları doğrultusunda yapıldığını, maluliyette artış meydana gelmediğini, başvurunun reddi gerektiğini, ıslah edilen tutar üzerinden karar verilmesinin hatalı olduğunu, usulüne uygun maluliyet raporu ile sigorta şirketine başvuru yapılmadığını, eksik evrak ile başvuru nedeniyle davanın usulden reddi gerektiğini, maluliyet raporunun davacı bizzat muayene edilmeden hazırlandığını, ikametgaha en yakın hastaneden alınmadığını, iyileşme süreci beklenmeden düzenlendiğini,

medikal rapor ile çeliştiğini, çelişki giderilmeden karar verilmesinin hatalı olduğunu, şikayetten vazgeçme ve uzlaşma hususlarının araştırılmadığını, sigortalı araç sürücüsünün kusursuz olduğunu, hatır indirimi yapılması gerektiğini, zamanaşımı süresinin dolduğunu, hesaplamanın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz ile yapılması gerektiğini, bu uygulanmayacaksa genel şartlardaki son değişiklik gibi teknik faizin %1,65 hesaplanması gerektiğini, faiz, faiz başlangıcı, vekalet ücretine yönelik itirazlarının değerlendirilmediğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı ... şirketi tarafından zorunlu mali sorumluluk sigortası yapılan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanan ve malul kalan davacı yolcunun sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.

Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez.

Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Ancak yakın akrabaların ve eşin taşınmasında bir menfaatten söz edilemeyeceği için hatır için taşımadan da bahsedilemez.

Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.

Somut olayda; davalı vekilince başvuruya cevap ve itiraz dilekçelerinde hatır için taşıma def’inde bulunulmuştur. Kaza nedeniyle yürütülen soruşturma aşamasında davacı, iş çıkışı yemeğe gitmek amacıyla arkadaşının aracıyla yola çıktıkları sırada kazanın meydana geldiğini beyan etmiştir.

Davacının, davalı şirkete sigortalı araçta yolcu olarak bulunduğu ve sürücü ile arkadaş oldukları sabit olup davacının taşıma için arkadaşına ücret ödemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilmelidir.

Bu durumun aksi ispat edilemediğinden davalı ... şirketinin süresinde yapılan hatır için taşıma savunmasına itibar edilerek TBK’nın 51 inci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

3. Tazminatın kapsamını belirleme biçimi ve tazminattan yapılacak indirimler ve sıralaması 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 51 ve 52 nci maddelerinde düzenlenmiştir.

TBK’nın 51 inci maddesine göre hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler.

Bu madde uyarınca hâkim, öncelikle zarar gören kişinin maluliyet oranına, yaşına, bakiye ömrüne ve gelirine göre zararını tespit etmeli, zarar görenin kusuruna isabet eden kısmı bu miktardan çıkarmalı, bulunan tutardan koşulları varsa 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 87 nci maddesi gereğince hatır taşıması ve müterafik kusur nedeniyle gerekli indirimleri yapmalı, son olarak da zarar gören,

zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise TBK’nın 52 nci maddesine göre tazminatı indirebilecek veya tamamen kaldırabilecektir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14.03.2012 tarihli ve 2011/4-824 Esas, 2012/134 Karar sayılı, 16.03.2016 tarihli ve 2014/4-1018 Esas, 2016/326 Karar sayılı ilâmları).

TBK’nın 51 ve 52 nci maddelerine göre nihai tazminatı belirlerken sırasıyla; trafik kazasının oluşumunda zarar gören fiile razı olmuşsa TBK’nın 51 ve KTK’nın 87 nci maddeleri uyarınca hatır taşıması indirimi yapılmalı, zarar görenin olayın oluşumunda etkili olmamakla beraber zararın oluşumunda veya artmasındaki müterafik kusuru varsa bu sebeple indirim yapılmalı, en son olarak da sigorta şirketi tarafından davadan önce yapılan ödeme güncellenip mahsup edildikten sonra ödenecek tazminat miktarı belirlenmelidir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında İtiraz Hakem Heyetince yukarıda belirlenen sıralamaya uygun bir biçimde ve en son olarak da sigorta şirketi tarafından davadan önce yapılan ödeme güncellenip mahsup edildikten sonra ödenecek tazminat miktarı belirlenmesi için esas hesap raporunu düzenleyen bilirkişiden davalının usulü müktesep hakları korunarak ek rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı biçimde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR