Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/6934 K.2025/6238

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... Yapı İnş. Turz. San. Tic. A.Ş. ve ... İnş. Turz. San. Tic. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili davacı şirket ile davalı şirketlerden ... Metal Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin aynı ticari piyasada faaliyet gösteren şirketler olduğunu, yıllardan beri her iki şirket arasında ticari alışverişler yapıldığını, davalı şirketten satın aldığı emtia karşılığı verdiği her biri 25.000,00 USD olan 10 adet toplam 250.000,00 USD'lik çekin karşılıksız çıktığını,

bu çeklerin tahsili için davalı şirket aleyhine Bakırköy 16.İcra Müdürlüğü'nün 2015/5578E. sayılı ve Bakırköy 12.İcra Müdürlüğü'nün 2015/6399E. sayılı icra takipleri başlatılmış olsa da davalı şirketin Çerkezköy 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/365E. sayılı iflas erteleme davasında 27.05.2015 tarihinde almış olduğu tedbir kararı ve 07.09.2015 tarihli ara kararları sunarak kendi aleyhlerine yürütülen bütün icra takiplerini sonuçsuz bıraktığını, davalı şirketlerin 04.07.2013 tarihinde İnşaat ve Gayrimenkul Satış Vaadi Sözleşmesi imzaladıklarını,

bu sözleşme hükümlerine göre dava konusu taşınmazın da içinde bulunduğu 24 parça taşınmaz üzerine yapılacak inşaatın taraflarca beraber satılıp elde edilen hasılatı %53-%47 oranında paylaşacaklarını, taraflar arasındaki bu açık anlaşmaya rağmen inşaatın ruhsatı alınmaksızın dava konusu taşınmazın 1/2 hissesini davalı şirkete, 1/2 hissesini de diğer davalı şirkete 28.03.2014 tarihinde 410.000,00 TL bedelle tapuda devredildiğini belirtilerek, İstanbul, Bağcılar, ...

2808 ada 4 parselde kayıtlı 410m2 lik taşınmazdaki 1/2'şer hissesini 28.03.2014 tarihinde alacaklılardan mal kaçırmak amacıyla muvazaalı bir şekilde tapuda diğer davalı şirketlere satışına ilişkin tasarrufun iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Metal Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davalı firmanın Çerkezköy 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/365 Esas sayılı dosyası ile 09.04.2015 tarihinde iflasın ertelemesi davası açtığını, 08.06.2016 tarihinde davanın mahkemece kabul edildiğini, davacı yanın dava dilekçesindeki isnatlarının haksız ve mesnetsiz olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

2.Davalı ... Yapı İnşaat Turizm San. Tic. A.Ş. ve ... İnşaat Turizm Sanayi Ticaret A.S. vekili cevap dilekçesinde; davalı şirketler arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığını, bu sözleşme kapsamında ... A.Ş. ye ödemeler yapıldığını, karşılığında çekler alındığını, tapu devrinin de bu sözleşme kapsamında yapıldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

3.kişi konumundaki davalı şirketlerin sözleşme kapsamında şantiye sahası olarak çevirdikleri alanın üzerinde herhangi bir yapı bulunmayıp boş arsa şeklinde olduğu, taşınmazın devir tarihindeki 1/2 pay değerinin 809.750,00 TL olmasına rağmen 410.000,00 TL bedelle devredildiği, davalılar arasındaki Gayrimenkul Satış Vaadi Sözleşmesi kapsamında davalılara yapılan devir işleminin yükleniciye verilen avans şeklinde olduğu, davalı şirketlerin taşınmazların devri sırasında bedel ödemedikleri, sözleşme gereğince devralındığını kabul ettikleri, tapudaki satış isleminin muvazaalı olduğu,

davalı asıl borçlu şirketin alacaklısı davacıdan mal kaçırmak amacıyla taşınmazın uzun süren cari hesap ilişkisi kapsamında borcunu bildiği halde davalı şirketlere devredildiği gerekçesiyle davanın kabulü ile; davalı borçlu ... Metal Sanayi ve Ticaret AŞ.adına kayıtlı İstanbul, ...İlçesi, ... köyü, 2808 ada, 4 parsel sayılı taşınmazın 28.03.2014 tarih ve 7353 yevmiye nolu işlemle 1/2 payının davalı 3.kişi ... İnşaat Turizm San.Tic.AŞ.ye, 1/2 payının davalı 3.kişi ...

Yapı İnşaat Turizm San.Tic.AŞ.ye devir işlemine ilişkin tasarrufların davacının alacaklı olduğu Bakırköy 12.İcra Müdürlüğünün 2015/6399 Esas ve Bakırköy 16. İcra Müdürlüğünün 2015/5578 Esas sayılı dosyadaki asıl alacak ve fer'i leri ile sınırlı olarak davacı yönünden iptaline, davacıya tapuda mülkiyet değişikliği gerektirmeksizin belirtilen dosyalardaki alacak ve fer'ileri ile sınırlı olmak üzere taşınmaz üzerinde haciz ve satış isteme yetkisi tanınmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Yapı İnş. Turz. San. Tic. A.Ş. ve ... İnş. Turz. San. Tic. A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine.

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ilk derece mahkemesince tüm delil durumu ve özellikle de istinaf eden davalılar vekilinin 05.02.2019 günlü duruşma oturumundaki " Müvekkil şirketler taşınmaza herhangi bir bedel ödeyerek satın almamıştır" şeklindeki beyanı ile arsanın keşif tarihinde dahi boş olduğu değerlendirilerek davalılar arasında yapılan tasarrufi işlemin muvazaalı olduğu benimsenmek suretiyle yazılı biçim ve şekilde davanın kabulüne karar verilmiş olmasında istinaf edenlerin sıfatına ve istinaf nedenlerine göre herhangi bir isabetsizlik tespit edilemediği gerekçesiyle davalılar ...

Yapı İnşaat A.Ş ve ... İnşaat Sanayi A.Ş vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1 madde hükmü gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Yapı İnş. Turz. San. Tic. A.Ş. ve ... İnş. Turz. San. Tic. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; davalı ... Metal San. ve Tic. A.Ş. ile diğer davalı şirketler arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığını, bu sözleşme kapsamında ... Metal San. ve Tic.

A.Ş.’ye ödemeler yapılıp karşılığında çekler alındığını, tapu devrinin de bu sözleşme kapsamında yapılmış olup ruhsat alınarak inşaata başlandığını, kararda muvazaa olduğu şeklindeki açıklamanın bu nedenle gerçeğe uygun olmadığını, davalı şirketler tarafından diğer davalı borçlu şirkete resmi kayıtlarda görüleceği üzere toplamda 8.000.000.-(Sekizmilyon) USD ilave ödeme yapıldığını, Kat Karşılığı İnşaat ve Satış Vaadi Sözleşmesine dayanılarak birden çok parsel üzerinde inşaatlar başladığını ve esas ana arsa üzerine 314 daire ve 10 dükkanın inşa edildiğini, diğer parseller için inşaata başlama anında işbu davanın açıldığını,

muvazaalı satış için borçlulardan mal kaçırmak amacının olması gerektiğini, oysa davalı ...'ın borçlarını ödemesi ve arsalarının satışının engellenmesi için davalı 3.kişi şirketler tarafından 8 milyon USD ödeme yapıldığını, davalı arsa malikinin tüm borçlarını mal varlığı ile ödeme imkanı bulunmasına rağmen davalı şirketlere kat karşılığı inşaat sözleşmesi doğrultusunda devredilen %50 hisse ile ilgili muvazaa sebebiyle iptal davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, sadece duruşmada "arsa hissesi için bir bedel ödenmemiştir." şeklindeki beyana göre karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu,

Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesinde kuralın arsa payı karşılığında inşaat yapılması olduğunu, ödeme yapılmamasının muvazaaya delil olarak gösterilemeyeceğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, TBK'nın 19. maddesinde tanımını bulan muvazaa hukuksal nedenine dayalı muvazaalı işlemin iptali istemine ilişkindir. Muvazaa davası borçlunun yaptığı tasarrufi işlemlerin gerçekte hiç yapılmamış olduğunu tespit ettirmeyi amaçlar. Kural olarak muvazaa nedeniyle hakları ihlal olunan ve zarar gören 3.kişiler tek taraflı veya çok taraflı hukuki işlemlerin geçersizliğini ileri sürebilirler.

3.kişinin danışıklı işlem ile hakkının zarar gördüğünün benimsenebilmesi için onun danışıklı işlemde bulunandan bir alacağının var olması ve bu alacağın ödenmesini önlemek amacıyla danışıklı bir işlem yapılması gerekir. Davacının bu davadaki amacı alacağını tahsil edebilmek için muvazaa nedeniyle temelde geçersiz olan işlemin hükümsüzlüğünü sağlamaktır. Muvazaaya dayalı davalarda davacının icra takibine geçmesi ve aciz belgesi almasına gerek yoktur.

Ancak tasarrufun borcun doğumundan sonra gerçekleşmiş olması gerekir. Somut olayda davacının alacağı 07.04.2015, 13.04.2015, 16.04.2015, 20.04.2015, 23.04.2015, 27.04.2015, 30.04.2015 ve 05.05.2015 tarihli ve 25.000,00 USD bedelli 10 adet çeke dayanmaktadır. Tasarruf ise bundan önce 28.03.2014 tarihinde yapılmıştır.

Ancak uygulamada alacak- borç ilişkisi daha önce başlamasına rağmen alacak için düzenlenen bono veya çek gibi kıymetli evraka sonraki tarihlerin atıldığı sıklıkla görülmektedir.

Bu nedenle davacı alacaklı, borcun doğumunun takip dayanağı çeklerin tanzim tarihinden önce gerçekleştiğini ileri sürerse mahkemece alacaklıya bu konuda kanıt sunma olanağı verilmeli, gerektiğinde davacı ile davalı borçlunun ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak borcun gerçek doğum tarihi tespit edilerek koşulun gerçekleşip gerçekleşmediği saptanmalıdır.

O halde mahkemece, davacı vekiline Bakırköy 16. İcra Müdürlüğü’nün 2015/5578 ve Bakırköy 12. İcra Müdürlüğü'nün 2015/6399 E. sayılı takiplerin konusu borcun doğumuna ilişkin temel ilişki konusunda delillerini sunması için süre verilmesi, sunduğu delillerin toplanması, davacı ve davalı borçlu şirketin ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılması, borcun doğumunun tespiti; daha önce doğduğu ispatlandığı takdirde buna ilişkin dava koşulunun gerçekleştiği kabul edilerek işin esasına girilip muvazaanın oluşup oluşmadığı irdelenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekir.

Aksi durumun tespiti halinde ise borcun doğumu tasarruf tarihinden sonra ise davanın ön koşul yokluğu nedeni ile reddine karar verilmesi gerekli olup mahkemece bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmadan eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

VI. KARAR