Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2025/2167 K.2025/8010

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda asıl ve birleşen davaların kabulüne karar verilmiştir. Karar asıl ve birleşen davalarda davacı vekili ile asıl davada davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl davada sunduğu dava dilekçesinde; davacının eşi olan desteğin sürücüsü olduğub motosiklet ile dava dışı motosikletin 12.05.2012 tarihinde karıştığı çift taraflı trafik kazası sonucu davacının desteğinin hayatını kaybettiğini belirterek desteğin sürücüsü olduğu motosiklet yönünden davalı ...'ndan dava tarihinden itibaren avans faiz ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 8.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının tahsiline karar verilmesini talep etmiş;

birleşen davada sunduğu dava dilekçesinde ise karşı aracın zorunlu trafik sigortacısı olan davalı ... () Sigorta A.Ş. aleyhine temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiz ile birlikte fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının tahsiline karar verilmesini talep etmiş; ıslah ile davalı... A.Ş. (...

A.Ş.) açısından sigorta poliçe limiti olan 225.000,00 TL ile sınırlı olmak üzere ve diğer davalı ... açısından 216.333,15 TL olmak üzere toplam 441.333,29 TL’nin temerrüt tarihinden (davalı ... açısından 08.06.2012, davalı... açısından 18.07.2012) itibaren hesaplanacak artan oranlardaki avans faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili isteminde bulunmuştur.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalı ... vekili cevap dilekçesinde; kazaya karışan aracın motorlu bisiklet olduğu hususunun trafik kazası tespit tutanağı ile sabit olduğunu, kaza tespit tutanağın aksi ispat edilene kadar resmi nitelikte evrak olduğunu, bu nedenle sigorta yaptırma zorunluluğu olmadığını, davalı ...'nın sorumluluğuna gidilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen davada davalı ... () Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davalının ancak poliçe limitiyle sınırlı olarak sorumlu olduğunu, kaza tespit tutanağında yer alan kusur değerlendirmesinin hatalı olduğunu, desteğin ölü muayene tutanağında ölüm nedeninin çoklu kafa kırıkları, sağ omuzda ve her iki diz altında kanamalar olduğu bilgisinin yer aldığını, bu durumda desteğin kaskının ve koruyucu tertibatlarının takılı olmadığının sabit olduğunu, bu nedenle müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, davacının eksik evrakla davalıya başvuruda bulunduğunu, bu nedenle faiz başlangıç tarihinin dava tarihi olması gerektiğini,

avans faiz talebinin yerinde olmadığını, desteğin gelirinin resmi evraklarla ve somut delillerle ispatlanması gerektiğini, davacının birleştirme talebinin yerinde olmadığını belirterek birleşen davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece 11.11.2022 tarihli 2022/399 Esas, 2022/516 Karar sayılı ilam ile asıl davanın kabulü ile 441.333,15 TL destekten yoksun kalma tazminatının (kişi başı 225.000,00 TL olan ölüm teminat limitini aşmamak ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla) 07.06.2012 (temerrüt) tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... Hesabından tahsiline, birleşen davanın kabulü ile 441.333,15 TL destekten yoksun kalma tazminatının (kişi başı 225.000,00 TL olan ölüm teminat limitini aşmamak ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla) 18.07.2012 (temerrüt) tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... (...) Sigorta A.Ş.'den tahsiline karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A.Bozma Kararı

Asıl ve birleşen davada davacı vekili ile asıl davada davalı ... vekili tarafından kararın temyizi üzerine Dairenin 24.10.2023 tarihli, 2023/6192 Esas ve 2023/11286 Karar sayılı kararı ile somut uyuşmazlıkta davacının desteğinin sürücüsü olduğu zorunlu trafik sigorta poliçesi olmayan araç ile dava dışı sürücünün sevk ve idaresinde olan 05... plakalı aracın karıştığı çift taraflı trafik kazası sonucu desteğin hayatını kaybetmesine ilişkin destekten yoksun kalma tazminatı talebinde bulunulduğu,

ancak dosya içerisinde bulunan bilgi ve belgelerden davacının desteğinin sürücüsü olduğu aracın motosiklet mi yoksa motorlu bisiklet mi olduğunun belirlenemediği, bu nedenle öncelikle Karayolları Trafik Kanununda yer alan tanımlara göre kazaya karışan aracın niteliği araştırılarak Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası yaptırma zorunluluğu olan araçlardan olup olmadığının belirlenmesi gerektiği, sonucuna göre asıl davada davalı ...'nın sorumlu olup olmadığı hususu değerlendirmesini, eksik inceleme ile davalının sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, asıl ve birleşen davanın davacısı ... vekilinin tüm,

asıl davanın davalısı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek olmadığı belirtilerek kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda, dosya kapsamında yapılan araştırmalar sonucu desteğin kullandığı aracın motorsiklet olduğu, söz konusu aracın net ağırlığının 129 kg ve silindir hacminin ise 135 olduğu, bu kapsamda davacı desteğinin kullandığı aracın ZMMS sigortası yaptırılması gereken araç türlerinden olduğu, davalı ...'nın bu nedenle sorumlu olduğu gerekçesiyle, asıl dava yönünden, davacı tarafından davalı aleyhine açılan davanın ıslah edilmiş haliyle kabulü ile,

toplamda 441.333,15 TL destekten yoksun kalma tazminatının (poliçe kişi başı ölüm teminat limiti olan 225.000,00 TL ile sınırlı olmak ve tahsilde tekerrür oluşturmamak kaydıyla) temerrüt tarihi olan 07.06.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...

Hesabından tahsili ile davacıya verilmesine, birleşen dava yönünden, davacı tarafından davalı aleyhine açılan davanın ıslah edilmiş haliyle kabulü ile; toplamda 441.333,15 TL destekten yoksun kalma tazminatının (poliçe kişi başı ölüm teminat limiti olan 225.000,00 TL ile sınırlı olmak ve tahsilde tekerrür oluşturmamak kaydıyla) temerrüt tarihi olan 18.07.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...Ş.'den ( ...

Sigorta A.Ş.) tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Asıl ve birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde; desteğe yüklenen kusurun kabul edilmediğini, davacı zarar gören üçüncü kişi konumunda olduğundan kusur indirimi yapılmaması gerektiğini, faizin türünün hatalı olduğunu, yasal değil, avans faize hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Asıl davada davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; desteğin sürücüsü olduğu araç ile karşı aracın da motorlu bisiklet olduğu hususunun trafik kazası tespit tutanağı ile sabit olduğunu, bu nedenle sigorta yaptırma zorunluluğu olmadığını, davalı ...'nın sorumluluğuna gidilemeyeceğini, desteğin de kusurlu olduğunu, bu nedenle desteğin kusuruna denk gelen tazminatın ödenemeyeceğini, desteğin kullandığı aracın cinsi ve koruyucu tertibat kullanmaması nedeniyle müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, zamanaşımının dolduğunu, hesap raporunda desteğin gelirinin hatalı belirlendiğini,

resmi evraklar ile ispat edilmiş olmamasına rağmen asgari ücretin 4.19 katı gelirin esas alınmasının isabetli olmadığını, davalının temerrüde düşmediğini, bu nedenle faizin ancak dava tarihinden itibaren başlayabileceğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Gerekçe

Uyuşmazlık, asıl ve birleşen davada davacının eşi olan desteğin sürücüsü olduğu tescilsiz motosiklet ile dava dışı motosikletin 12.05.2012 tarihinde karıştığı çift taraflı trafik kazası sonucu davacının desteğinin hayatını kaybetmesi nedeniyle davacının sürücüsü olduğu tescilsiz araç nedeniyle asıl davada ... aleyhine, karşı araç nedeniyle aracın zorunlu trafik sigortacısı olan birleşen davada davalı ... (...) Sigorta A.Ş. aleyhine destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmamasına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre asıl ve birleşen davada davacı vekilinin tüm, asıl davada davalı ... vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesinde;

a.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 78. ve Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 150. maddesi ve eki Cetvel uyarınca; motorlu bisiklet ve motosikletlerde sürücülerin koruma başlığı ve koruma gözlüğü, yolcuların ise koruma başlığı (kask) takması zorunludur.

Somut olayda; davacının desteğinin motosiklette sürücü olduğu, kaza tespit tutanağına göre desteğin kask durumunun tespit edilemediği, kazadan hemen sonra tutulan adli rapora göre desteğin kaza nedeniyle bacağında ve kafatasında kırık meydana geldiği, travmatik sak(kafa travması) nedeniyle beyin cerrahisi servisine sevk edildiği bilgisinin yer aldığı, desteğin ölümüne neden olan darbenin kafatası bölgesi olduğu dosya kapsamında bulunan evraklar ile sabittir.

Buna göre; desteğin kafa bölgesinden de darbe aldığı, kaza tespit tutanağında yer alan koruyucu tertibatlar kısmında kaskının takılı olup olmadığı hususu tespit edilememiş olsa da kafa travması geçirmesi sonucu hayatını kaybettiği gözetildiğinde, meydana gelen trafik kazasında koruyucu başlık (kask) takmaması nedeniyle zararın artmasında katkısının bulunduğu gözetilerek Türk Borçlar Kanunu’nun 52. maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılmak suretiyle asıl davada davalı ...'nın sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

b. Dava, destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

Dosyanın incelenmesinde; davaya konu 12.05.2012 tarihli trafik kazasında desteğin %25 oranında tali, karşı araç sürücüsünün %75 oranında asli kusurlu olduğu, kusur oranlarının yargılamanın geldiği aşama dikkate alındığında kesinleştiği, kusur oranlarına yönelik dosyada çelişki bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Şu halde, davalı ...'nın asıl davada davalı olduğu, desteğin kusuruna denk gelen kısımdan sorumlu olduğu gözetildiğinde, asıl dava yönünden davalı ...'nın sorumlu olduğu miktar belirlenirken desteğin kusuruna denk gelen kısım dikkate alınarak sonuca gidilmesi gerekirken kusur indirimi yapılmamış olması doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

c.Kabule göre de; 6100 sayılı HMK’nın "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrası "(1) Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." şeklindedir.

Dosyanın incelenmesinde, davacı tarafından 09.09.2016 tarihli talep artırım dilekçesi ile davalı... A.Ş. (... A.Ş.) açısından sigorta poliçe limiti olan 225.000,00 TL ile sınırlı olmak üzere, diğer davalı ... açısından 216.333,15 TL olmak üzere toplam 441.333,29 TL’ye talebinin yükseltildiği belirtilmiş olmasına rağmen, mahkemece talep aşılmak suretiyle hüküm tesis edilmesi doğru görülmemiştir.

Şu halde mahkemece, davacı vekilinin talep artırım dilekçesindeki talebiyle bağlı kalınarak hüküm tesis edilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi hatalı olmuş olup, kararın bu nedenle de bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR